सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 11.7

कृष्ण वचन देते हैं कि अर्जुन अपने सामने उनके शरीर में चर और अचर सारा जगत एक स्थान पर देखेंगे।

इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम्।
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद्द्रष्टुमिच्छसि॥

ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram
mama dehe guḍākeśa yaccānyaddraṣṭumicchasi

अनुवाद

"Gudakesha, see here today, standing together in my body, the whole world with all that moves and does not move, and anything else you wish to see."

हिंदी

"हे गुडाकेश, आज यहाँ मेरे शरीर में एक स्थान पर स्थित चर और अचर सहित सारा जगत देखो, और जो कुछ और देखना चाहो वह भी।"

शब्दार्थ

इह
iha
यहाँ
एकस्थम्
ekastham
एक स्थान में स्थित
जगत्
jagat
जगत्
कृत्स्नम्
kṛtsnam
संपूर्ण
पश्य
paśya
देखो
अद्य
adya
आज
सचराचरम्
sacarācaram
चर और अचर सहित
मम
mama
मेरे
देहे
dehe
शरीर में
गुडाकेश
guḍākeśa
हे गुडाकेश
यत्
yat
जो
च
ca
और
अन्यत्
anyat
अन्य
द्रष्टुम्
draṣṭum
देखना
इच्छसि
icchasi
चाहते हो

व्याख्या

यही अध्याय का केंद्रीय वचन है: पूरा ब्रह्मांड एक ही स्थान पर। कृष्ण अर्जुन को गुडाकेश कहते हैं, यानी नींद को जीतने वाला। यह वचन 11.13 में पूरा होता है, पर पहले अर्जुन को देखने का साधन चाहिए, जो 11.8 देता है।

Characters in this verse