सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 11.21

देवताओं के समूह भगवान के रूप में प्रवेश करते हैं, कुछ भय से प्रार्थना करते हैं और ऋषि-सिद्ध स्तुति गाते हैं।

अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति।
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः॥

amī hi tvāṃ surasaṅghā viśanti
kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti
svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ
stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ

अनुवाद

"These hosts of gods are entering you. Some, afraid, praise you with joined palms. Crowds of great sages and siddhas say 'may all be well' and honour you with rich hymns."

हिंदी

"ये देवताओं के समूह आप में प्रवेश कर रहे हैं। कुछ भयभीत होकर हाथ जोड़े आपकी स्तुति करते हैं। महर्षियों और सिद्धों के समूह 'कल्याण हो' कहकर भरपूर स्तोत्रों से आपकी वंदना करते हैं।"

शब्दार्थ

अमी
amī
वे
हि
hi
निश्चय ही
त्वाम्
tvām
आपमें
सुरसङ्घाः
surasaṅghāḥ
देवताओं के समूह
विशन्ति
viśanti
प्रवेश कर रहे हैं
केचित्
kecit
कुछ
भीताः
bhītāḥ
डरे हुए
प्राञ्जलयः
prāñjalayaḥ
हाथ जोड़े हुए
गृणन्ति
gṛṇanti
स्तुति करते हैं
स्वस्ति
svasti
कल्याण हो
इति
iti
ऐसा
उक्त्वा
uktvā
कहकर
महर्षिसिद्धसङ्घाः
maharṣisiddhasaṅghāḥ
महर्षियों और सिद्धों के समूह
स्तुवन्ति
stuvanti
वंदना करते हैं
त्वाम्
tvām
आपकी
स्तुतिभिः
stutibhiḥ
स्तुतियों से
पुष्कलाभिः
puṣkalābhiḥ
प्रचुर

व्याख्या

देवता भी इस दर्शन से बाहर नहीं हैं। कुछ रूप में प्रवेश करते हैं, कुछ भय से प्रार्थना करते हैं, और ऋषि जगत के कल्याण की प्रार्थना करते हैं। अर्जुन की अपनी प्रतिक्रिया 11.23 में वही कंपन है, और 11.22 बताता है कि ये देवता कौन हैं।

Characters in this verse