सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 11.34

कृष्ण अर्जुन से कहते हैं कि महान योद्धा उनके द्वारा पहले ही मारे जा चुके हैं, इसलिए अर्जुन निर्भय होकर युद्ध करे।

द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च
कर्णं तथाऽन्यानपि योधवीरान्।
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान्॥

droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca
karṇaṃ tathā'nyānapi yodhavīrān
mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā
yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān

अनुवाद

"Drona, Bhishma, Jayadratha, Karna and the other great warriors have already been struck down by me. Kill them and do not waver. Fight, and you will defeat your rivals in battle."

हिंदी

"द्रोण, भीष्म, जयद्रथ, कर्ण और अन्य वीर योद्धा मेरे द्वारा पहले ही मारे जा चुके हैं। तुम उन्हें मारो, विचलित मत हो। युद्ध करो, रण में तुम शत्रुओं को जीतोगे।"

शब्दार्थ

द्रोणम्
droṇam
द्रोण को
च
ca
और
भीष्मम्
bhīṣmam
भीष्म को
च
ca
और
जयद्रथम्
jayadratham
जयद्रथ को
च
ca
और
कर्णम्
karṇam
कर्ण को
तथा
tathā
तथा
अन्यान्
anyān
दूसरे
अपि
api
भी
योधवीरान्
yodhavīrān
वीर योद्धाओं को
मया
mayā
मेरे द्वारा
हतान्
hatān
मारे हुए
त्वम्
tvam
तुम
जहि
jahi
मारो
मा
mā
मत
व्यथिष्ठा
vyathiṣṭhā
घबराओ
युध्यस्व
yudhyasva
लड़ो
जेता
jetā
विजेता
असि
asi
होगे
रणे
raṇe
रण में
सपत्नान्
sapatnān
शत्रुओं को

व्याख्या

कृष्ण उस भय का उत्तर देते हैं जो अर्जुन ने पहले अध्याय में जताया था, द्रोण और भीष्म को मारने का भय। उनकी नियति भगवान पहले ही तय कर चुके हैं, और अर्जुन केवल निमित्त है। बिना काँपे कर्म करने का यह आह्वान 11.35 की प्रतिक्रिया की भूमिका बनता है।

Characters in this verse