सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 11.13

अर्जुन देवों के देव के शरीर में अनेक रूपों में बँटे सारे जगत को एक साथ स्थित देखते हैं।

तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा।
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा॥

tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā
apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā

अनुवाद

There Arjuna, son of Pandu, saw the whole world, divided in many ways, standing as one in the body of the God of gods.

हिंदी

तब पाण्डुपुत्र अर्जुन ने देवों के देव के शरीर में अनेक प्रकार से बँटे हुए सारे जगत को एक स्थान पर स्थित देखा।

शब्दार्थ

तत्र
tatra
वहाँ
एकस्थम्
ekastham
एक जगह स्थित
जगत्
jagat
जगत्
कृत्स्नम्
kṛtsnam
संपूर्ण
प्रविभक्तम्
pravibhaktam
बँटा हुआ
अनेकधा
anekadhā
अनेक प्रकार से
अपश्यत्
apaśyat
देखा
देवदेवस्य
devadevasya
देवों के देव के
शरीरे
śarīre
शरीर में
पाण्डवः
pāṇḍavaḥ
अर्जुन ने
तदा
tadā
तब

व्याख्या

11.7 का वचन अब पूरा होता है। अर्जुन जगत को उसके सभी भेदों के साथ देखते हैं, और उसे एक ही शरीर में देखते हैं। अनेक टीकाकारों के लिए यही अध्याय की शिक्षा का एक चित्र है: जगत की अनेक वस्तुएँ एक ही सत्ता में टिकी हैं। उनकी प्रतिक्रिया 11.14 में आती है।

Characters in this verse