सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 10.35

कृष्ण बृहत्साम, गायत्री छंद, मार्गशीर्ष मास और वसंत ऋतु को अपनी विभूतियाँ बताते हैं।

बृहत्साम तथा साम्नां गायत्री छन्दसामहम्।
मासानां मार्गशीर्षोऽहमृतूनां कुसुमाकरः॥

bṛhatsāma tathā sāmnāṃ gāyatrī chandasāmaham
māsānāṃ mārgaśīrṣo'hamṛtūnāṃ kusumākaraḥ

अनुवाद

Among hymns I am the Brihat Sama, among meters I am Gayatri, among months I am Margashirsha, and among seasons I am spring, the bearer of flowers.

हिंदी

सामों में मैं बृहत्साम हूँ, छंदों में गायत्री हूँ, महीनों में मार्गशीर्ष हूँ और ऋतुओं में फूलों को लाने वाला वसंत हूँ।

शब्दार्थ

बृहत्साम
bṛhatsāma
बृहत्साम
तथा
tathā
तथा
साम्नाम्
sāmnām
सामों में
गायत्री
gāyatrī
गायत्री
छन्दसाम्
chandasām
छंदों में
अहम्
aham
मैं
मासानाम्
māsānām
महीनों में
मार्गशीर्षः
mārgaśīrṣaḥ
मार्गशीर्ष
अहम्
aham
मैं
ऋतूनाम्
ṛtūnām
ऋतुओं में
कुसुमाकरः
kusumākaraḥ
वसंत

व्याख्या

बृहत्साम सामवेद का प्रसिद्ध गान है, जिसका नाम कृष्ण 10.22 में पहले ले चुके हैं। यहाँ गायत्री उस छंद का नाम है जिसमें प्रसिद्ध गायत्री मंत्र है। मार्गशीर्ष शीत ऋतु के आरंभ का महीना है, और वसंत को फूलों को लाने वाला कहा गया है क्योंकि तब संसार खिल उठता है। सूची 10.34 से 10.36 तक चलती है।