सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 17.5

कृष्ण उन लोगों का वर्णन करते हैं जो दिखावे, अहंकार, कामना और आसक्ति से शास्त्र-विरुद्ध कठोर तप करते हैं।

अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः।
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः॥

aśāstra-vihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ
dambhāhaṅkāra-saṃyuktāḥ kāma-rāga-balānvitāḥ

अनुवाद

Some people practise harsh austerities that no scripture prescribes. They are driven by show and ego, and by the force of craving and attachment.

हिंदी

कुछ लोग ऐसी कठोर तपस्या करते हैं जिसका शास्त्र में विधान नहीं है। वे दिखावे और अहंकार से भरे होते हैं और कामना तथा आसक्ति के बल से चलते हैं।

शब्दार्थ

अशास्त्रविहितम्
aśāstravihitam
शास्त्र में न बताया हुआ
घोरम्
ghoram
कठोर
तप्यन्ते
tapyante
तपते हैं
ये
ye
जो
तपः
tapaḥ
तप
जनाः
janāḥ
लोग
दम्भाहङ्कारसंयुक्ताः
dambhāhaṅkārasaṃyuktāḥ
दिखावे और अहंकार से भरे
कामरागबलान्विताः
kāmarāgabalānvitāḥ
कामना, आसक्ति और बल से प्रेरित

व्याख्या

यह श्लोक और अगला उन लोगों की अति कठोर साधना का वर्णन करते हैं जो अपने ही कारणों से उसे गढ़ लेते हैं। उनके उद्देश्य साफ़ गिनाए गए हैं: दिखावा, अहंकार, कामना और आसक्ति। यह वही अभिमान है जो 16.4 में गिनाया गया था, और 17.6 बताता है कि इसका शरीर और भीतर बसने वाले पर क्या असर होता है।

Characters in this verse

Key concepts