सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 17.14

शारीरिक तप का अर्थ है आदर, शुद्धता, सरलता, ब्रह्मचर्य और अहिंसा।

देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम्।
ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते॥

deva-dvija-guru-prājña-pūjanaṃ śaucam ārjavam
brahmacaryam ahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate

अनुवाद

Honouring the gods, the twice-born, teachers and the wise, along with cleanliness, honesty, self-restraint and non-violence, is called austerity of the body.

हिंदी

देवताओं, द्विजों, गुरुजनों और ज्ञानियों का आदर, शुद्धता, सरलता, ब्रह्मचर्य और अहिंसा, यह शरीर का तप कहा जाता है।

शब्दार्थ

देव
deva
देवता
द्विज
dvija
द्विज
गुरु
guru
गुरुजन
प्राज्ञ
prājña
ज्ञानी
पूजनम्
pūjanam
सम्मान
शौचम्
śaucam
पवित्रता
आर्जवम्
ārjavam
सरलता
ब्रह्मचर्यम्
brahmacaryam
ब्रह्मचर्य
अहिंसा
ahiṃsā
अहिंसा
च
ca
और
शारीरम्
śārīram
शरीर संबंधी
तपः
tapaḥ
तप
उच्यते
ucyate
कहलाता है

व्याख्या

कृष्ण तप को शारीरिक कष्ट के बजाय अनुशासित आदतों के रूप में परिभाषित करते हैं। यह 17.5 और 17.6 में आलोचित आत्म-पीड़ा का सुधार है। तप को शरीर, वाणी और मन में बाँटा गया है, और वाणी का तप 17.15 में आता है।

Characters in this verse

Key concepts