सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 17.9

राजस आहार अति कड़वे, खट्टे, नमकीन, गरम और रूखे होते हैं, और दुख व रोग देते हैं।

कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः।
आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः॥

kaṭv-amla-lavaṇāty-uṣṇa-tīkṣṇa-rūkṣa-vidāhinaḥ
āhārā rājasasyeṣṭā duḥkha-śokāmaya-pradāḥ

अनुवाद

The rajasic person likes foods that are very bitter, sour, salty, hot, pungent, dry or burning. They bring pain, distress and illness.

हिंदी

राजस व्यक्ति को अति कड़वे, खट्टे, नमकीन, गरम, तीखे, रूखे और जलन करने वाले आहार प्रिय होते हैं। वे दुख, शोक और रोग देते हैं।

शब्दार्थ

कटु
kaṭu
कड़वा
अम्ल
amla
खट्टा
लवण
lavaṇa
नमकीन
अत्युष्ण
atyuṣṇa
बहुत गरम
तीक्ष्ण
tīkṣṇa
तीखा
रूक्ष
rūkṣa
रूखा
विदाहिनः
vidāhinaḥ
जलन करने वाले
आहाराः
āhārāḥ
भोजन
राजसस्य
rājasasya
राजसी को
इष्टाः
iṣṭāḥ
प्रिय
दुःखशोकामयप्रदाः
duḥkhaśokāmayapradāḥ
दुख, शोक और रोग देने वाले

व्याख्या

जहाँ 17.8 के सात्त्विक आहार संतुलित हैं, वहाँ राजस आहार स्वाद और गरमी में अति करते हैं। श्लोक बताता है कि चंचल मन को जो भाता है, वह कष्ट और रोग देता है। तामसी प्रकार 17.10 में आता है।

Characters in this verse

Key concepts