सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 5.25

दोष और संशय से मुक्त, संयमी और सबके हित में लगे ऋषि ब्रह्मनिर्वाण पाते हैं।

लभन्ते ब्रह्मनिर्वाणमृषयः क्षीणकल्मषाः।
छिन्नद्वैधा यतात्मानः सर्वभूतहिते रताः॥

labhante brahmanirvāṇamṛṣayaḥ kṣīṇakalmaṣāḥ
chinnadvaidhā yatātmānaḥ sarvabhūtahite ratāḥ

अनुवाद

Seers whose faults have worn away, whose doubts are cut, whose selves are controlled and who delight in the good of all beings, attain brahma-nirvana.

हिंदी

जिनके दोष क्षीण हो गए हैं, जिनके संशय कट गए हैं, जो संयमी हैं और सब प्राणियों के हित में लगे रहते हैं, वे ऋषि ब्रह्मनिर्वाण पाते हैं।

शब्दार्थ

लभन्ते
labhante
पाते हैं
ब्रह्मनिर्वाणम्
brahmanirvāṇam
ब्रह्म में लय
ऋषयः
ṛṣayaḥ
ऋषि
क्षीणकल्मषाः
kṣīṇakalmaṣāḥ
जिनके पाप क्षीण हो गए
छिन्नद्वैधाः
chinnadvaidhāḥ
जिनके संशय कट गए
यतात्मानः
yatātmānaḥ
संयमी
सर्वभूतहिते
sarvabhūtahite
सब प्राणियों के हित में
रताः
ratāḥ
लगे हुए

व्याख्या

यह श्लोक मुक्ति में एक सामाजिक पक्ष जोड़ता है। ब्रह्मनिर्वाण पाने वाले ऋषि संसार से कटे हुए नहीं हैं, क्योंकि वे सब प्राणियों के कल्याण में रमते हैं। शुद्ध आचरण, स्पष्ट मन और दूसरों के प्रति शुभ भाव साथ चलते हैं, और 5.26 कहता है कि ऐसे लोगों के लिए वह अवस्था पास ही है।

Characters in this verse

Key concepts