सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 5.12

कर्मफल छोड़ने से स्थायी शांति मिलती है, जबकि कामना और फलासक्ति से किया कर्म बाँधता है।

युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्।
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते॥

yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm
ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate

अनुवाद

The disciplined person, giving up the fruit of action, gains lasting peace. The undisciplined one, driven by desire and attached to the fruit, stays bound.

हिंदी

योग से युक्त व्यक्ति कर्मफल छोड़कर स्थायी शांति पाता है। अयुक्त व्यक्ति कामना से प्रेरित होकर फल में लगा रहता है और बँध जाता है।

शब्दार्थ

युक्तः
yuktaḥ
योग में स्थित पुरुष
कर्मफलम्
karmaphalam
कर्म का फल
त्यक्त्वा
tyaktvā
त्यागकर
शान्तिम्
śāntim
शान्ति
आप्नोति
āpnoti
पाता है
नैष्ठिकीम्
naiṣṭhikīm
स्थिर
अयुक्तः
ayuktaḥ
योग से रहित पुरुष
कामकारेण
kāmakāreṇa
इच्छा के वश में
फले
phale
फल में
सक्तः
saktaḥ
आसक्त
निबध्यते
nibadhyate
बँधता है

व्याख्या

दो व्यक्ति एक ही काम करके अलग स्थान पर पहुँच सकते हैं। एक फल छोड़कर स्थिर शांति पाता है, दूसरा परिणाम को पकड़े रहता है और कामना से बँध जाता है। यही निष्काम कर्म का मूल है, और अब अध्याय योगी के कर्म से उस शरीर की ओर मुड़ता है जिसमें वह रहता है, 5.13 में।

Characters in this verse

Key concepts