सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 5.20

ब्रह्मवेत्ता स्थिर रहता है, न प्रिय से हर्षित होता है न अप्रिय से विचलित।

न प्रहृष्येत्प्रियं प्राप्य नोद्विजेत्प्राप्य चाप्रियम्।
स्थिरबुद्धिरसम्मूढो ब्रह्मविद्ब्रह्मणि स्थितः॥

na prahṛṣyetpriyaṃ prāpya nodvijetprāpya cāpriyam
sthirabuddhirasammūḍho brahmavidbrahmaṇi sthitaḥ

अनुवाद

He neither rejoices on getting what is pleasant nor is shaken on getting what is unpleasant. Steady in mind and free from confusion, the knower of Brahman rests in Brahman.

हिंदी

वह प्रिय को पाकर हर्ष से फूलता नहीं और अप्रिय को पाकर घबराता नहीं। स्थिर बुद्धि और मोह से रहित ब्रह्मवेत्ता ब्रह्म में स्थित रहता है।

शब्दार्थ

न
na
न
प्रहृष्येत्
prahṛṣyet
हर्षित हो
प्रियम्
priyam
प्रिय को
प्राप्य
prāpya
पाकर
न
na
न
उद्विजेत्
udvijet
उद्विग्न हो
प्राप्य
prāpya
पाकर
च
ca
और
अप्रियम्
apriyam
अप्रिय को
स्थिरबुद्धिः
sthirabuddhiḥ
स्थिर बुद्धि वाला
असम्मूढः
asammūḍhaḥ
मोहरहित
ब्रह्मवित्
brahmavit
ब्रह्म को जानने वाला
ब्रह्मणि
brahmaṇi
ब्रह्म में
स्थितः
sthitaḥ
स्थित

व्याख्या

स्थिर ज्ञानी की पहचान इससे है कि वह उतार-चढ़ाव को कैसे लेता है: प्रिय वस्तुएँ उसे फुलाती नहीं और अप्रिय उसे हिलाती नहीं। यही संतुलन दूसरे अध्याय में स्थितप्रज्ञ में दिखता है। इसका स्रोत, भीतर का सुख, 5.21 में आता है।

Characters in this verse

Key concepts