सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 5.11

योगी आसक्ति छोड़कर शरीर, मन और बुद्धि से कर्म करते हैं, ताकि अंतःकरण शुद्ध हो।

कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि।
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये॥

kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi
yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvātmaśuddhaye

अनुवाद

With body, mind, intellect, and even with the senses alone, yogis act, setting attachment aside, for the purification of the self.

हिंदी

योगी लोग आसक्ति छोड़कर शरीर, मन, बुद्धि और केवल इंद्रियों से भी कर्म करते हैं, अपने अंतःकरण की शुद्धि के लिए।

शब्दार्थ

कायेन
kāyena
शरीर से
मनसा
manasā
मन से
बुद्ध्या
buddhyā
बुद्धि से
केवलैः
kevalaiḥ
केवल
इन्द्रियैः
indriyaiḥ
इन्द्रियों से
अपि
api
भी
योगिनः
yoginaḥ
योगी लोग
कर्म
karma
कर्म
कुर्वन्ति
kurvanti
करते हैं
सङ्गम्
saṅgam
आसक्ति
त्यक्त्वा
tyaktvā
छोड़कर
आत्मशुद्धये
ātmaśuddhaye
आत्मशुद्धि के लिए

व्याख्या

यहाँ कर्म का उद्देश्य बदल जाता है। योगी फल बटोरने के लिए नहीं, मन को निर्मल करने के लिए काम करता है, शरीर से लेकर बुद्धि तक हर स्तर का उपयोग करते हुए। आसक्ति छोड़ना ही साधारण काम को शुद्धि का साधन बना देता है। अगला श्लोक 5.12 इस शांति की तुलना फल के लिए काम करने वाले के बंधन से करता है।

Characters in this verse

Key concepts