सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 7.3

बहुत कम लोग सिद्धि के लिए प्रयत्न करते हैं, और उनमें भी बहुत कम कृष्ण को यथार्थ रूप से जानते हैं।

मनुष्याणां सहस्रेषु कश्चिद्यतति सिद्धये।
यततामपि सिद्धानां कश्चिन्मां वेत्ति तत्त्वतः॥

manuṣyāṇāṃ sahasreṣu kaścidyatati siddhaye
yatatāmapi siddhānāṃ kaścinmāṃ vetti tattvataḥ

अनुवाद

Among thousands of people, hardly one strives for perfection, and among those who strive and succeed, hardly one knows me as I truly am.

हिंदी

हज़ारों मनुष्यों में कोई एक सिद्धि के लिए प्रयत्न करता है, और प्रयत्न करने वाले सिद्धों में भी कोई एक ही मुझे यथार्थ रूप से जान पाता है।

शब्दार्थ

मनुष्याणाम्
manuṣyāṇām
मनुष्यों में
सहस्रेषु
sahasreṣu
हज़ारों में
कश्चित्
kaścit
कोई एक
यतति
yatati
प्रयत्न करता है
सिद्धये
siddhaye
सिद्धि के लिए
यतताम्
yatatām
प्रयत्न करने वालों में
अपि
api
भी
सिद्धानाम्
siddhānām
सिद्धों में
कश्चित्
kaścit
कोई एक
माम्
mām
मुझे
वेत्ति
vetti
जानता है
तत्त्वतः
tattvataḥ
यथार्थ रूप से

व्याख्या

यह श्लोक दुर्लभता की बात करता है, और इसका उद्देश्य श्रोता को सजग करना है, हतोत्साहित करना नहीं। कृष्ण का यथार्थ ज्ञान एक दुर्लभ उपलब्धि है, इसीलिए उसके लिए सच्चा प्रयत्न चाहिए। 7.4 से वे बताना शुरू करते हैं कि वे क्या हैं।

Characters in this verse