सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 16.10

अतृप्त कामना, दंभ और मोह से चलकर वे गलत धारणाएँ अपनाते हैं और अशुद्ध संकल्पों से कर्म करते हैं।

काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः।
मोहाद्गृहीत्वासद्ग्राहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः॥

kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ
mohādgṛhītvāsadgrāhānpravartante'śucivratāḥ

अनुवाद

Clinging to desire that can never be filled, full of vanity, pride and arrogance, they take up wrong ideas out of delusion and act by impure vows.

हिंदी

कभी न भरने वाली कामना का सहारा लेकर, दंभ, मान और मद से भरे हुए वे मोह के कारण गलत धारणाएँ पकड़ लेते हैं और अशुद्ध संकल्पों के साथ काम करते हैं।

शब्दार्थ

कामम्
kāmam
कामना का
आश्रित्य
āśritya
आश्रय लेकर
दुष्पूरम्
duṣpūram
जिसे भरना कठिन है
दम्भमानमदान्विताः
dambhamānamadānvitāḥ
दंभ, मान और मद से भरे
मोहात्
mohāt
मोह से
गृहीत्वा
gṛhītvā
पकड़कर
असद्ग्राहान्
asadgrāhān
गलत आग्रहों को
प्रवर्तन्ते
pravartante
प्रवृत्त होते हैं
अशुचिव्रताः
aśucivratāḥ
अपवित्र नियम वाले

व्याख्या

यहाँ कभी न भरने वाली कामना ही इंजन है: हर पूरी हुई इच्छा अगली माँग को बढ़ा देती है। दंभ और अभिमान इस भूख को सम्मानजनक वेश पहना देते हैं, और मोह गलत लक्ष्यों को सही दिखाने लगता है। ऐसे विचारों की लंबी शृंखला 16.11 में खुलती है।

Characters in this verse