क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम्।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते॥
kleśo ’dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām
avyaktā hi gatirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate
अनुवाद
The effort is greater for those whose minds are fixed on the unmanifest, because that goal is reached only with difficulty by those who have a body.
हिंदी
जिनका चित्त अव्यक्त में लगा है उनका श्रम अधिक होता है, क्योंकि देहधारियों के लिए अव्यक्त का मार्ग कठिनाई से तय होता है।
शब्दार्थ
- क्लेशः
- kleśaḥ
- कष्ट
- अधिकतरः
- adhikataraḥ
- अधिक
- तेषाम्
- teṣām
- उनके लिए
- अव्यक्तासक्तचेतसाम्
- avyaktāsaktacetasām
- अव्यक्त में मन लगाने वालों के
- अव्यक्ता
- avyaktā
- अव्यक्त
- हि
- hi
- क्योंकि
- गतिः
- gatiḥ
- मार्ग
- दुःखम्
- duḥkham
- कठिनाई से
- देहवद्भिः
- dehavadbhiḥ
- देहधारियों द्वारा
- अवाप्यते
- avāpyate
- प्राप्त होता है
व्याख्या
कृष्ण निराकार मार्ग को नकारते नहीं, केवल उसे कठिन बताते हैं। शरीर में रहने वाले, भावनाओं और चंचल मन वाले व्यक्ति के लिए ऐसी चीज़ को थामना कठिन है जिसका कोई रूप, नाम या आकार नहीं। इसीलिए वे 12.6 में फिर व्यक्तिगत भक्ति की ओर इशारा करते हैं।
