सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 18.45

अपने कर्म में लगन सिद्धि तक ले जाती है, और कृष्ण उसकी विधि बताने का वचन देते हैं।

स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः।
स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु॥

sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ
svakarmanirataḥ siddhiṃ yathā vindati tacchṛṇu

अनुवाद

A person who is devoted to his own work reaches perfection. Hear how one who is absorbed in his own duty finds it.

हिंदी

जो मनुष्य अपने-अपने कर्म में लगा रहता है, वह सिद्धि पाता है। अपने कर्म में तत्पर व्यक्ति यह सिद्धि कैसे पाता है, उसे सुनो।

शब्दार्थ

स्वे स्वे
sve sve
अपने-अपने
कर्मणि
karmaṇi
कर्म में
अभिरतः
abhirataḥ
लगा हुआ
संसिद्धिम्
saṃsiddhim
सिद्धि को
लभते
labhate
पाता है
नरः
naraḥ
मनुष्य
स्वकर्मनिरतः
svakarmanirataḥ
अपने कर्म में लगा
सिद्धिम्
siddhim
सिद्धि
यथा
yathā
जैसे
विन्दति
vindati
पाता है
तत्
tat
वह
शृणु
śṛṇu
सुनो

व्याख्या

यह खंड का मोड़ है: सूचियों के बाद कृष्ण कहते हैं कि लक्ष्य सिद्धि है और मार्ग अपने कर्म में पूरे मन से लगना है। यह स्वधर्म का व्यावहारिक पक्ष है। वे विधि 18.46 में समझाने का वचन देते हैं।

Key concepts