सामग्री पर जाएँ

भगवद् गीता 8.7

कृष्ण अर्जुन से कहते हैं कि मन और बुद्धि उन्हें अर्पित करके सब समय उनका स्मरण करो और युद्ध भी करो।

तस्मात्सर्वेषु कालेषु मामनुस्मर युध्य च।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्मामेवैष्यस्यसंशयम्॥

tasmātsarveṣu kāleṣu māmanusmara yudhya ca
mayyarpitamanobuddhirmāmevaiṣyasyasaṃśayam

अनुवाद

So remember me at all times, and fight. With your mind and intellect offered to me, you will come to me without doubt.

हिंदी

इसलिए सब समय मेरा स्मरण कर और युद्ध भी कर। मन और बुद्धि मुझे अर्पित कर देने पर तू निःसंदेह मुझे ही प्राप्त होगा।

शब्दार्थ

तस्मात्
tasmāt
इसलिए
सर्वेषु
sarveṣu
सभी
कालेषु
kāleṣu
समयों में
माम्
mām
मेरा
अनुस्मर
anusmara
स्मरण करो
युध्य
yudhya
युद्ध करो
च
ca
और
मयि
mayi
मुझमें
अर्पितमनोबुद्धिः
arpitamanobuddhiḥ
मन-बुद्धि अर्पित किए हुए
माम्
mām
मुझे
एव
eva
ही
एष्यसि
eṣyasi
प्राप्त करोगे
असंशयम्
asaṃśayam
निःसंदेह

व्याख्या

क्योंकि अंतिम विचार आदत से बनता है (8.6), कृष्ण केवल मृत्यु के समय नहीं, सब समय स्मरण करने को कहते हैं। "और युद्ध कर" शब्द महत्त्वपूर्ण हैं: अर्जुन को कर्तव्य छोड़ने को नहीं, बल्कि स्मरण को कर्तव्य में साथ रखने को कहा गया है। अभ्यास की विधि 8.8 में बताई गई है।

Characters in this verse

Key concepts