भगवद् गीता 6.21
स्थिर मन इंद्रियों से परे असीम आनंद को जानता है और तत्त्व से नहीं डिगता।
सुखमात्यन्तिकं यत्तद्बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्।
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः॥
sukhamātyantikaṃ yattadbuddhigrāhyamatīndriyam
vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ
अनुवाद
Where he knows that boundless joy which the intellect can grasp and the senses cannot reach, and where, once established, he never slips from the truth,
हिंदी
जहाँ वह उस असीम आनंद को जानता है जिसे बुद्धि ग्रहण कर सकती है और जो इंद्रियों से परे है, और जहाँ स्थित होकर वह तत्त्व से कभी नहीं डिगता,
शब्दार्थ
- सुखम्
- sukham
- सुख
- आत्यन्तिकम्
- ātyantikam
- असीम
- यत्
- yat
- जो
- तत्
- tat
- वह
- बुद्धिग्राह्यम्
- buddhigrāhyam
- बुद्धि से ग्रहण करने योग्य
- अतीन्द्रियम्
- atīndriyam
- इन्द्रियों से परे
- वेत्ति
- vetti
- जानता है
- यत्र
- yatra
- जहाँ
- न
- na
- न
- च
- ca
- और
- एव
- eva
- ही
- अयम्
- ayam
- यह
- स्थितः
- sthitaḥ
- स्थित होकर
- चलति
- calati
- डिगता है
- तत्त्वतः
- tattvataḥ
- तत्त्व से
व्याख्या
यहाँ बताए गए आनंद को इंद्रियों से परे कहा गया है, इसीलिए साधारण सुखों से उसे नापा नहीं जा सकता। श्लोक यह भी कहता है कि उसे शुद्ध बुद्धि ग्रहण करती है, यानी वह संवेदना नहीं बल्कि भीतर की स्पष्टता है। विचार 6.22 में आगे चलता है।