Dasharatha Appears

एतच्छ्रुत्वाशुभंवाक्यंराघवेणानुभाषितम् ।
ततश्शुभतरंवाक्यंव्याजहारमहेश्वरः ॥

etacchrutvāśubhaṃvākyaṃrāghaveṇānubhāṣitam |
tataśśubhataraṃvākyaṃvyājahāramaheśvaraḥ ||

पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्ष परन्तप ।
दिष्ट्याकृतमिदंकर्मत्वयाधर्मभृतांवर ॥

puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣa parantapa |
diṣṭyākṛtamidaṃkarmatvayādharmabhṛtāṃvara ||

दिष्ट्यासर्वस्यलोकस्यप्रवृद्धंदारुणंतमः ।
अपावृत्तंत्वयासङ्ख्येरामरावणजंभयम् ॥

diṣṭyāsarvasyalokasyapravṛddhaṃdāruṇaṃtamaḥ |
apāvṛttaṃtvayāsaṅkhyerāmarāvaṇajaṃbhayam ||

आश्वास्यभरतंदीनंकौसल्यां च यशस्विनीम् ।
कैकेयीं च सुमित्रां च दृष्टवालक्ष्मणमातरम् ।
प्राप्यराज्यमयोध्यायांनन्दयित्वासुहृज्जनम् ।
इक्ष्वाकूणांकुलेवंशंस्थापयित्वामहाबल ।
इष्टवातुरगमेधेनप्राप्यचानुत्तमंयशः ।
ब्राह्मणेभ्योधनंदत्त्वात्रिदिवंगन्तुमर्हसि ॥

āśvāsyabharataṃdīnaṃkausalyāṃ ca yaśasvinīm |
kaikeyīṃ ca sumitrāṃ ca dṛṣṭavālakṣmaṇamātaram |
prāpyarājyamayodhyāyāṃnandayitvāsuhṛjjanam |
ikṣvākūṇāṃkulevaṃśaṃsthāpayitvāmahābala |
iṣṭavāturagamedhenaprāpyacānuttamaṃyaśaḥ |
brāhmaṇebhyodhanaṃdattvātridivaṃgantumarhasi ||

एषराजादशरथोविमानस्थःपितातव ।
काकुत्स्थमानुषेलोकेगुरुस्तवमहायशाः ॥

eṣarājādaśarathovimānasthaḥpitātava |
kākutsthamānuṣelokegurustavamahāyaśāḥ ||

इन्द्रलोकंगतःश्रीमांस्त्वयापुत्रेणतारितः ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्रात्वमेममभिवादय ॥

indralokaṃgataḥśrīmāṃstvayāputreṇatāritaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrātvamemamabhivādaya ||

महदेववच्श्रुत्वाराघवःसहलक्ष्मणः ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरंप्रभुः ॥

mahadevavacśrutvārāghavaḥsahalakṣmaṇaḥ |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaraṃprabhuḥ ||

दीप्यमानंस्वयालक्ष्मविरजोऽम्भरधारिणम् ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राददर्शपितरंप्रभुः ॥

dīpyamānaṃsvayālakṣmavirajo'mbharadhāriṇam |
lakṣmaṇenasahabhrātrādadarśapitaraṃprabhuḥ ||

हर्षेणमहताविष्टोविमनस्थोमहीपतिः ।
प्राणैःप्रियतरंदृष्टवापुत्रंदशरथस्तदा ।
आरोप्याङ्केमहबाहुर्वरासनगतःप्रभुः ।
बाहुभ्यांसम्परिष्वज्यततोवाक्यंसमाददे ॥

harṣeṇamahatāviṣṭovimanasthomahīpatiḥ |
prāṇaiḥpriyataraṃdṛṣṭavāputraṃdaśarathastadā |
āropyāṅkemahabāhurvarāsanagataḥprabhuḥ |
bāhubhyāṃsampariṣvajyatatovākyaṃsamādade ||

न मेस्वर्गोबहुमतस्सम्मानश्चसुरर्षभैः ।
त्वयारामविहीनस्यसत्यंप्रतिशृणोमिते ॥

na mesvargobahumatassammānaścasurarṣabhaiḥ |
tvayārāmavihīnasyasatyaṃpratiśṛṇomite ||

अद्यत्वांनिहतामित्रंदृष्टवासम्पूर्णमानसम् ।
निस्तीर्णवनवासं च प्रीतिरासीत्परामम ॥

adyatvāṃnihatāmitraṃdṛṣṭavāsampūrṇamānasam |
nistīrṇavanavāsaṃ ca prītirāsītparāmama ||

कैकेय्यायानिचोक्तानिवाक्यानिवदतांवर ।
तवप्रव्राजनार्थानिस्थितानिहृदयेमम ॥

kaikeyyāyānicoktānivākyānivadatāṃvara |
tavapravrājanārthānisthitānihṛdayemama ||

त्वांतुदृष्टवाकुशलिनंपरिष्वज्यसलक्ष्मणम् ।
अद्यदुःखाद्विमुक्तोऽस्मिनीहारादिवभास्करः ॥

tvāṃtudṛṣṭavākuśalinaṃpariṣvajyasalakṣmaṇam |
adyaduḥkhādvimukto'sminīhārādivabhāskaraḥ ||

तारितोऽहंत्वयापुत्र सुपुत्रेणमहात्मना ।
अष्टावक्रेणधर्मात्माकहोलोब्राह्मणोयथा ॥

tārito'haṃtvayāputra suputreṇamahātmanā |
aṣṭāvakreṇadharmātmākaholobrāhmaṇoyathā ||

इदानीं च विजानामियथासौम्य सुरेश्वरैः ।
वधार्थंरावणस्येहविहितंपुरुषोत्तम ॥

idānīṃ ca vijānāmiyathāsaumya sureśvaraiḥ |
vadhārthaṃrāvaṇasyehavihitaṃpuruṣottama ||

सिद्धार्थाखलुकौसल्यायात्वांराम गृहंगतम् ।
वनान्निवृत्तंसंहृष्टाद्रक्ष्यतेशत्रुसूदनम् ॥

siddhārthākhalukausalyāyātvāṃrāma gṛhaṃgatam |
vanānnivṛttaṃsaṃhṛṣṭādrakṣyateśatrusūdanam ||

सिद्धार्थाःखलुतेराम नरायेत्वांपुरींगतम् ।
राज्येचावाभिषिक्तं च द्रक्ष्यन्तेवसुधाधिपम् ॥

siddhārthāḥkhaluterāma narāyetvāṃpurīṃgatam |
rājyecāvābhiṣiktaṃ ca drakṣyantevasudhādhipam ||

अनुरक्तेनबलिनाशुचिनाधर्मचारिणा ।
इच्छेयंत्वामहंद्रष्टुंभरतेनसमागतम् ॥

anuraktenabalināśucinādharmacāriṇā |
iccheyaṃtvāmahaṃdraṣṭuṃbharatenasamāgatam ||

चतुर्दशसमास्सौम्यवनेनिर्यातितास्त्वया ।
वसतासीतयासार्धंलक्ष्मणेन च धीमता ॥

caturdaśasamāssaumyavaneniryātitāstvayā |
vasatāsītayāsārdhaṃlakṣmaṇena ca dhīmatā ||

निवृत्तवनवासोऽसिप्रतिज्ञापूरितात्वया ।
रावणं च रणेहत्वादेवताःपरितोषिताः ॥

nivṛttavanavāso'sipratijñāpūritātvayā |
rāvaṇaṃ ca raṇehatvādevatāḥparitoṣitāḥ ||

कृतंकर्मयशश्श्लाघ्यंप्राप्तंतेशत्रुसूदन ।
भ्रातृभिःसहराज्यस्थोदीर्घमायुरवाप्नुहि ॥

kṛtaṃkarmayaśaśślāghyaṃprāptaṃteśatrusūdana |
bhrātṛbhiḥsaharājyasthodīrghamāyuravāpnuhi ||

इतिब्रुवाणंराजानंरामःप्राञ्जलिरब्रवीत् ।
कुरुप्रसादंधर्मज्ञकैकेय्याभरतस्य च ॥

itibruvāṇaṃrājānaṃrāmaḥprāñjalirabravīt |
kuruprasādaṃdharmajñakaikeyyābharatasya ca ||

सपुत्रांत्वांत्यजामीतियदुक्ताकेकयीत्वया ।
स शापःकेकयींघोरस्सपुत्रां न स्पृशेत्प्रभो ॥

saputrāṃtvāṃtyajāmītiyaduktākekayītvayā |
sa śāpaḥkekayīṃghorassaputrāṃ na spṛśetprabho ||

तथेति स महाराजोराममुक्त्वाकृताञ्जलिम् ।
लक्ष्मणं च परिष्वज्यपुनर्वाक्यमुवाच ह ॥

tatheti sa mahārājorāmamuktvākṛtāñjalim |
lakṣmaṇaṃ ca pariṣvajyapunarvākyamuvāca ha ||

रामंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ।
कृतमममहाप्रीतिःप्राप्तंधर्मफलं च ते ॥

rāmaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā |
kṛtamamamahāprītiḥprāptaṃdharmaphalaṃ ca te ||

धर्मंप्राप्स्यसिधर्मज्ञ यशश्चविपुलंभुवि ।
रामेप्रसन्नेस्वर्गं च महिमानंतथोत्तमाम् ॥

dharmaṃprāpsyasidharmajña yaśaścavipulaṃbhuvi |
rāmeprasannesvargaṃ ca mahimānaṃtathottamām ||

रामंशुश्रूषभद्रंतेसुमित्रानन्दवर्धन ।
रामस्सर्वस्यलोकस्यसुभेष्वभिरतःसदा ॥

rāmaṃśuśrūṣabhadraṃtesumitrānandavardhana |
rāmassarvasyalokasyasubheṣvabhirataḥsadā ||

एतेसेन्द्रास्त्रयोलोकास्सिद्धाश्चपरमर्षयः ।
अभिगम्यमहात्मानमर्चन्तिपुरुषोत्तमम् ॥

etesendrāstrayolokāssiddhāścaparamarṣayaḥ |
abhigamyamahātmānamarcantipuruṣottamam ||

एतत्तदुक्तमव्यक्तमक्षरंब्रह्मनिर्मितम् ।
देवानांहृदयंसौम्य गुह्यंरामःपरन्तप ॥

etattaduktamavyaktamakṣaraṃbrahmanirmitam |
devānāṃhṛdayaṃsaumya guhyaṃrāmaḥparantapa ||

अवाप्तंधर्मचरणंयशश्चविपुलंत्वया ।
एनंशुश्रूषताभक्त्यावैदेह्यासहसीतया ॥

avāptaṃdharmacaraṇaṃyaśaścavipulaṃtvayā |
enaṃśuśrūṣatābhaktyāvaidehyāsahasītayā ||

इत्युक्त्वालक्ष्मणंराजास्नुषांबद्धाञ्जलिंस्थिताम् ।
पुत्रीत्याभाष्यमधुरंशनैरेनामुवाच ह ॥

ityuktvālakṣmaṇaṃrājāsnuṣāṃbaddhāñjaliṃsthitām |
putrītyābhāṣyamadhuraṃśanairenāmuvāca ha ||

कर्तव्यो न तुवैदेहीमन्युस्त्यागमिमंप्रति ।
रामेणेत्वद्विशुध्यर्थंकृतमेतद्धितैषिणा ॥

kartavyo na tuvaidehīmanyustyāgamimaṃprati |
rāmeṇetvadviśudhyarthaṃkṛtametaddhitaiṣiṇā ||

सुदुष्करमिदंपुत्रितवचारित्रलक्षणम् ।
कृतंयत्तेऽन्यनारीणांयशोह्यभिभविष्यति ॥

suduṣkaramidaṃputritavacāritralakṣaṇam |
kṛtaṃyatte'nyanārīṇāṃyaśohyabhibhaviṣyati ||

न त्वंकामंसमाधेयाभर्तृशुश्रूषणंप्रति ।
अवश्यंतुमयावाच्यमेषतेदैवतंपरम् ॥

na tvaṃkāmaṃsamādheyābhartṛśuśrūṣaṇaṃprati |
avaśyaṃtumayāvācyameṣatedaivataṃparam ||

इतिप्रतिसमादिश्यपुत्रौसीतां च राघवः ।
इन्द्रलोकंविमानेनययौदशरथोज्वलन् ॥

itipratisamādiśyaputrausītāṃ ca rāghavaḥ |
indralokaṃvimānenayayaudaśarathojvalan ||