Angada Tells the Tale

तत्तु श्रुत्वा तथा वाक्यमङ्गदस्य मुखोद्गतम् ।
अब्रवीद्वचनं गृध्रस्तीक्ष्णतुण्डो महास्वनः ॥

tattu śrutvā tathā vākyamaṅgadasya mukhodgatam |
abravīdvacanaṃ gṛdhrastīkṣṇatuṇḍo mahāsvanaḥ ||

कोऽयं गिरा घोषयति प्राणैः प्रियतमस्य मे ।
जटायुषो वधं भ्रातुः कम्पयन्निव मे मनः ॥

ko'yaṃ girā ghoṣayati prāṇaiḥ priyatamasya me |
jaṭāyuṣo vadhaṃ bhrātuḥ kampayanniva me manaḥ ||

कथमासीज्जनस्थाने युद्धं राक्षसगृध्रयोः ।
नामधेयमिदं भ्रातुश्चिरस्याद्य मया श्रुतम् ॥

kathamāsījjanasthāne yuddhaṃ rākṣasagṛdhrayoḥ |
nāmadheyamidaṃ bhrātuścirasyādya mayā śrutam ||

इच्छेयं गिरिदुर्गाच्च भवद्भिरवतारितुम् ।
यवीयसो गुणज्ञस्य श्लाघनीयस्य विक्रमैः ।
अतिदीर्घस्य कालस्य परितुष्टोऽस्मि परिकीर्तनात् ॥

iccheyaṃ giridurgācca bhavadbhiravatāritum |
yavīyaso guṇajñasya ślāghanīyasya vikramaiḥ |
atidīrghasya kālasya parituṣṭo'smi parikīrtanāt ||

तदिच्छेयमहं श्रोतुं विनाशं वानरर्षभाः ।
भ्रातुर्जटायुषस्तस्य जनस्थाननिवासिनः ॥

tadiccheyamahaṃ śrotuṃ vināśaṃ vānararṣabhāḥ |
bhrāturjaṭāyuṣastasya janasthānanivāsinaḥ ||

तस्यैव च मम भ्रातुस्सखा दशरथः कथम् ।
यस्य रामः प्रियः पुत्रो ज्येष्ठो गुरुजनप्रियः ॥

tasyaiva ca mama bhrātussakhā daśarathaḥ katham |
yasya rāmaḥ priyaḥ putro jyeṣṭho gurujanapriyaḥ ||

सूर्यांशुदग्धपक्षत्वान्न शक्नोम्युपसर्पितुम् ।
इच्छेयं पर्वतादस्मादवतर्तु मरिन्दमाः ॥

sūryāṃśudagdhapakṣatvānna śaknomyupasarpitum |
iccheyaṃ parvatādasmādavatartu marindamāḥ ||

शोकाद्भ्रष्टस्वरमपि श्रुत्वा ते हरियूथपाः ।
श्रद्दधुर्नैव तद्वाक्यं कर्मणा तस्य शङ्किताः ॥

śokādbhraṣṭasvaramapi śrutvā te hariyūthapāḥ |
śraddadhurnaiva tadvākyaṃ karmaṇā tasya śaṅkitāḥ ||

ते प्रायमुपविष्टास्तु दृष्ट्वा गृध्रं प्लवङ्गमाः ।
चक्रुर्बुद्धिं तदा रौद्रां सर्वान्नो भक्षयिष्यति ॥

te prāyamupaviṣṭāstu dṛṣṭvā gṛdhraṃ plavaṅgamāḥ |
cakrurbuddhiṃ tadā raudrāṃ sarvānno bhakṣayiṣyati ||

सर्वथा प्रायमासीनान्यदि नो भक्षयिष्यति ।
कृतकृत्या भविष्यामः क्षिप्रं सिद्धिमितो गताः ॥

sarvathā prāyamāsīnānyadi no bhakṣayiṣyati |
kṛtakṛtyā bhaviṣyāmaḥ kṣipraṃ siddhimito gatāḥ ||

एतां बुद्धिं ततश्चक्रुस्सर्वे ते वानरर्षभाः ।
अवतार्य गिरेश्शृङ्गाद्गृध्रमाहाङ्गदस्तदा ॥

etāṃ buddhiṃ tataścakrussarve te vānararṣabhāḥ |
avatārya gireśśṛṅgādgṛdhramāhāṅgadastadā ||

बभूवर्क्षरजा नाम वानरेन्द्रः प्रतापवान् ।
ममार्यः पार्थिवः पक्षिन् धार्मिक स्तस्य चात्मजौ ।
सुग्रीवश्चैव वाली च पुत्रावोघबलावुभौ ।
लोकेविश्रुतकर्माभूद्राजा वाली पिता मम ॥

babhūvarkṣarajā nāma vānarendraḥ pratāpavān |
mamāryaḥ pārthivaḥ pakṣin dhārmika stasya cātmajau |
sugrīvaścaiva vālī ca putrāvoghabalāvubhau |
lokeviśrutakarmābhūdrājā vālī pitā mama ||

राजा कृत्स्नस्य जगत इक्ष्वाकूणां महारथः ।
रामो दाशरथिः श्रीमान्प्रविष्टो दण्डकावनम् ।
लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा वैदेह्या चापि भार्यया ।
पितुर्निदेशनिरतो धर्म्यं पन्थानमाश्रितः ॥

rājā kṛtsnasya jagata ikṣvākūṇāṃ mahārathaḥ |
rāmo dāśarathiḥ śrīmānpraviṣṭo daṇḍakāvanam |
lakṣmaṇena saha bhrātrā vaidehyā cāpi bhāryayā |
piturnideśanirato dharmyaṃ panthānamāśritaḥ ||

तस्य भार्या जनस्थानाद्रावणेन हृता बलात् ।
रामस्य तु पितुर्मित्रं जटायुर्नाम गृध्रराट् ।
ददर्श सीतां वैदेहीं ह्रियमाणां विहायसा ॥

tasya bhāryā janasthānādrāvaṇena hṛtā balāt |
rāmasya tu piturmitraṃ jaṭāyurnāma gṛdhrarāṭ |
dadarśa sītāṃ vaidehīṃ hriyamāṇāṃ vihāyasā ||

रावणं विरथं कृत्वा स्थापयित्वा च मैथिलीम् ।
परिश्रान्तश्च वृद्धश्च रावणेन हतो रणे ॥

rāvaṇaṃ virathaṃ kṛtvā sthāpayitvā ca maithilīm |
pariśrāntaśca vṛddhaśca rāvaṇena hato raṇe ||

एवं गृध्रो हतस्तेन रावणेन बलीयसा ।
संस्कृतश्चापि रामेण गतश्च गतिमुत्तमाम् ॥

evaṃ gṛdhro hatastena rāvaṇena balīyasā |
saṃskṛtaścāpi rāmeṇa gataśca gatimuttamām ||

ततो मम पितृव्येण सुग्रीवेण महात्मना ।
चकार राघवस्सख्यं सोऽवधीत्पितरं मम ॥

tato mama pitṛvyeṇa sugrīveṇa mahātmanā |
cakāra rāghavassakhyaṃ so'vadhītpitaraṃ mama ||