Lakshmana Is Honoured

रुधिरक्लिन्नगात्रस्तुलक्ष्मणःशुभलक्षणः ।
बभूवहृष्टस्तंहत्वाशक्रजेतारमाहवे ॥

rudhiraklinnagātrastulakṣmaṇaḥśubhalakṣaṇaḥ |
babhūvahṛṣṭastaṃhatvāśakrajetāramāhave ||

ततःसजाम्बवन्तंचहनूमन्तंचवीर्यवान् ।
संनिपत्यमहातेजास्तांश्चसर्वान्वनौकसः ।
आजगामततःशीघ्रंयत्रसुग्रीवराघवौ ।
विभीषणमवष्टभ्यहनूमन्तंचलक्ष्मणः ॥

tataḥsajāmbavantaṃcahanūmantaṃcavīryavān |
saṃnipatyamahātejāstāṃścasarvānvanaukasaḥ |
ājagāmatataḥśīghraṃyatrasugrīvarāghavau |
vibhīṣaṇamavaṣṭabhyahanūmantaṃcalakṣmaṇaḥ ||

ततोराममभिक्रम्यसौमित्रिरभिवाद्य च ।
तस्थौभ्रातृसमीपस्थःशक्रस्येन्द्रानुजोयथा ॥

tatorāmamabhikramyasaumitrirabhivādya ca |
tasthaubhrātṛsamīpasthaḥśakrasyendrānujoyathā ||

निष्टनन्निवचागत्यराघवायमहात्मने ।
आचचक्षेतदावीरोघोरमिन्द्रजितोवधम् ॥

niṣṭanannivacāgatyarāghavāyamahātmane |
ācacakṣetadāvīroghoramindrajitovadham ||

रावणेस्तुशिरश्छिन्नंलक्ष्मणेनमहात्मना ।
न्यवेदयतरामायतदाहृष्टोविभीषणः ॥

rāvaṇestuśiraśchinnaṃlakṣmaṇenamahātmanā |
nyavedayatarāmāyatadāhṛṣṭovibhīṣaṇaḥ ||

श्रुत्वैवतुमहावीर्योलक्षणनेन्द्रजिद्वधम् ।
प्रहर्षमतुलंलेभेवाक्यंचेदमुवाच ह ॥

śrutvaivatumahāvīryolakṣaṇanendrajidvadham |
praharṣamatulaṃlebhevākyaṃcedamuvāca ha ||

साधुलक्ष्मणतुष्टोऽस्मिकर्मचासुकरंकृतम् ।
रावणेर्हिविनाशेनजितमुत्यपधारय ॥

sādhulakṣmaṇatuṣṭo'smikarmacāsukaraṃkṛtam |
rāvaṇerhivināśenajitamutyapadhāraya ||

स तंशिरस्युपाघ्रायलक्ष्मणंकीर्तिवर्धनम् ।
लज्जमानंबलात्स्नेहादङ्गमारोप्यवीर्यवान् ।
उपवेश्यतमुत्सङ्गेपरिष्वज्यावपीडितम् ।
भ्रातरंलक्ष्मणंस्निग्धंपुनःपुनरुदैक्षत ॥

sa taṃśirasyupāghrāyalakṣmaṇaṃkīrtivardhanam |
lajjamānaṃbalātsnehādaṅgamāropyavīryavān |
upaveśyatamutsaṅgepariṣvajyāvapīḍitam |
bhrātaraṃlakṣmaṇaṃsnigdhaṃpunaḥpunarudaikṣata ||

शल्यसंपीडितंशस्तंनिःश्वसन्तंतुंलक्ष्मणम् ।
रामस्तुदुःखसन्तप्तंतंतुनिःश्वासपीडितम् ।
मूर्ध्निचैनमुपाघ्रायभूयःसंस्पृश्य च त्वरन् ।
उवाचलक्ष्मणंवाक्यमाश्वास्यपुरुषर्षभः ॥

śalyasaṃpīḍitaṃśastaṃniḥśvasantaṃtuṃlakṣmaṇam |
rāmastuduḥkhasantaptaṃtaṃtuniḥśvāsapīḍitam |
mūrdhnicainamupāghrāyabhūyaḥsaṃspṛśya ca tvaran |
uvācalakṣmaṇaṃvākyamāśvāsyapuruṣarṣabhaḥ ||

कृतंपरमकळ्याणंकर्मदुष्करकर्मणा ।
अद्यमन्येहतेपुत्रेरावणंनिहतंयुधि ॥

kṛtaṃparamakaḷyāṇaṃkarmaduṣkarakarmaṇā |
adyamanyehateputrerāvaṇaṃnihataṃyudhi ||

अद्याहंविजयीशत्रौहतेतस्मिन् दुरात्मनि ।
रावणस्यनृशंसस्यदिष्ट्यावीरत्वयारणे ।
छिन्नोहिदक्षिणोबाहुः स हितस्यव्यपाश्रयः ।
विभीषणहनूमद्भ्यांकृतंकर्ममहद्रणे ॥

adyāhaṃvijayīśatrauhatetasmin durātmani |
rāvaṇasyanṛśaṃsasyadiṣṭyāvīratvayāraṇe |
chinnohidakṣiṇobāhuḥ sa hitasyavyapāśrayaḥ |
vibhīṣaṇahanūmadbhyāṃkṛtaṃkarmamahadraṇe ||

अहोरात्रैस्त्रिभिर्वीरःकथञ्चितवन्दिपातितः ।
विरमित्रःकृतोऽस्म्यद्यनिर्यास्यतिहिरावणः ।
बलव्यूहेनमहताश्रुत्वापुत्त्रंनिपातितम् ॥

ahorātraistribhirvīraḥkathañcitavandipātitaḥ |
viramitraḥkṛto'smyadyaniryāsyatihirāvaṇaḥ |
balavyūhenamahatāśrutvāputtraṃnipātitam ||

तंपुत्रवधसन्तप्तंनिर्यान्तंराक्षसाधिपम् ।
बलेनावृत्यमहतानिहनिष्यामिदुर्जयम् ॥

taṃputravadhasantaptaṃniryāntaṃrākṣasādhipam |
balenāvṛtyamahatānihaniṣyāmidurjayam ||

त्वयालक्ष्मणनाथेनसीता च पृथिवी च मे ।
न दुष्प्रापाहतेतस्मिन् शक्रजेतरिचाहवे ॥

tvayālakṣmaṇanāthenasītā ca pṛthivī ca me |
na duṣprāpāhatetasmin śakrajetaricāhave ||

सतंभ्रातरमाश्वास्यपरिष्वज्य च राघवः ।
रामःसुषेणंमुदितस्समाभाष्येदमब्रवीत् ॥

sataṃbhrātaramāśvāsyapariṣvajya ca rāghavaḥ |
rāmaḥsuṣeṇaṃmuditassamābhāṣyedamabravīt ||

सशल्योऽयंमहाप्राज्ञस्सौमित्रिर्मित्रवत्सलः ।
यथाभवतिसुस्वस्थस्तथात्वंसमुपाचर ॥

saśalyo'yaṃmahāprājñassaumitrirmitravatsalaḥ |
yathābhavatisusvasthastathātvaṃsamupācara ||

विशल्यःक्रियतांक्षिप्रंसौमित्रिस्सविभीषणः ।
ऋक्ष्वानरसैन्यानांशूराणांद्रुमयोधिनाम् ।
येचाप्यन्येऽत्रयुध्यन्तिसशल्याव्रणिनस्तथा ।
तेऽपिसर्वेप्रयत्नेनक्रियन्तांसुखिनस्तथा ॥

viśalyaḥkriyatāṃkṣipraṃsaumitrissavibhīṣaṇaḥ |
ṛkṣvānarasainyānāṃśūrāṇāṃdrumayodhinām |
yecāpyanye'trayudhyantisaśalyāvraṇinastathā |
te'pisarveprayatnenakriyantāṃsukhinastathā ||

एवमुक्तस्तुरामेणमहात्माहरियूथपः ।
लक्ष्मणायदरौनस्तस्सुषेणःपरमौषधम् ॥

evamuktasturāmeṇamahātmāhariyūthapaḥ |
lakṣmaṇāyadaraunastassuṣeṇaḥparamauṣadham ||

स तस्यगन्धमाघ्रायविशल्यस्समपद्यत ।
तदानिर्वेदनश्चैवसंरूढव्रणएव च ॥

sa tasyagandhamāghrāyaviśalyassamapadyata |
tadānirvedanaścaivasaṃrūḍhavraṇaeva ca ||

विभीषणमुखानां च सुहृदांराघवाज्नाया ।
सर्ववानरमुख्यानांचिकित्सामकरोत्तदा ॥

vibhīṣaṇamukhānāṃ ca suhṛdāṃrāghavājnāyā |
sarvavānaramukhyānāṃcikitsāmakarottadā ||

ततःप्रकृतिमापन्नोहृतशल्योगतव्यथः ।
सौमित्रिर्मुदितस्तत्र क्षणेन विगतज्वरः ॥

tataḥprakṛtimāpannohṛtaśalyogatavyathaḥ |
saumitrirmuditastatra kṣaṇena vigatajvaraḥ ||

तदैवरामःप्लवगाधिपस्तथाविभीषणश्चर्क्षपतिश्चजाम्बवान् ।
आवेक्ष्यसौमित्रिमरोगमुथतितंमुदाससैन्यास्सुचिरंजहर्षिरे ॥

tadaivarāmaḥplavagādhipastathāvibhīṣaṇaścarkṣapatiścajāmbavān |
āvekṣyasaumitrimarogamuthatitaṃmudāsasainyāssuciraṃjaharṣire ||