Lakshmana Goes to Nikumbhila

त्तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराघवश्शोककर्शितः ।
नोपधारयतेव्यक्तंयदुक्तंतेनरक्षसा ॥

ttasyatadvacanaṃśrutvārāghavaśśokakarśitaḥ |
nopadhārayatevyaktaṃyaduktaṃtenarakṣasā ||

ततोधैर्यमवष्टभ्यरामःपरपुरञ्जयः ।
विभीषणमुपासीनमुवाचकपिसन्निधौ ॥

tatodhairyamavaṣṭabhyarāmaḥparapurañjayaḥ |
vibhīṣaṇamupāsīnamuvācakapisannidhau ||

नैरृताधिपतेवाक्यंयदुक्तंतेविभीषण ।
भूयस्तच्छ्रोतुमिच्छामिब्रूहियत्तेविवक्षितम् ॥

nairṛtādhipatevākyaṃyaduktaṃtevibhīṣaṇa |
bhūyastacchrotumicchāmibrūhiyattevivakṣitam ||

राघवस्यवचःश्रुत्वावाक्यंवाक्यविशारद. ।
यत्तत्पुनरिदंवाक्यंबभाषे स विभीषणः ॥

rāghavasyavacaḥśrutvāvākyaṃvākyaviśārada. |
yattatpunaridaṃvākyaṃbabhāṣe sa vibhīṣaṇaḥ ||

यथाज्ञप्तंमहाबाहोत्वयागुल्मनिवेशनम् ।
तत्तथाऽनुष्ठितंवीरत्वद्वाक्यसमनन्तरम् ॥

yathājñaptaṃmahābāhotvayāgulmaniveśanam |
tattathā'nuṣṭhitaṃvīratvadvākyasamanantaram ||

तान्यनीकानिसर्वाणिविभग्नानिसमन्ततः ।
विन्यस्तायूथपाश्चैवयथान्यायंविभागशः ॥

tānyanīkānisarvāṇivibhagnānisamantataḥ |
vinyastāyūthapāścaivayathānyāyaṃvibhāgaśaḥ ||

भूयस्तुममविज्ञाप्यंतच्छ्रुणुष्वमहायशः ।
त्वय्यकारणसन्तप्तेसन्तप्तहृदयावयम् ॥

bhūyastumamavijñāpyaṃtacchruṇuṣvamahāyaśaḥ |
tvayyakāraṇasantaptesantaptahṛdayāvayam ||

त्यजराजन्निमंशोकंमिथ्यासन्तापमागतम् ।
तदियंत्यज्यतांचिन्ताशत्रुहर्षविवर्धिनी ॥

tyajarājannimaṃśokaṃmithyāsantāpamāgatam |
tadiyaṃtyajyatāṃcintāśatruharṣavivardhinī ||

उद्यमःक्रियतांवीरहर्षःसमुपसेव्यताम् ।
प्राप्तव्यायदितेसीताहन्तव्याश्चनिशाचराः ॥

udyamaḥkriyatāṃvīraharṣaḥsamupasevyatām |
prāptavyāyaditesītāhantavyāścaniśācarāḥ ||

रघुनन्दनवक्ष्यामिश्रूयतांमेहितंवचः ।
साध्वयंयातुसौमित्रिर्बलेनमहतावृतः ।
निकुम्भिलायांसम्प्राप्यहन्तुंरावणिमाहवे ।
धनुर्मण्डलनिर्मुक्तैराशीविषविषोपमैः ॥

raghunandanavakṣyāmiśrūyatāṃmehitaṃvacaḥ |
sādhvayaṃyātusaumitrirbalenamahatāvṛtaḥ |
nikumbhilāyāṃsamprāpyahantuṃrāvaṇimāhave |
dhanurmaṇḍalanirmuktairāśīviṣaviṣopamaiḥ ||

तेनवीरेणतपसावरदानात्स्वयम्भुवः ।
अस्त्रंब्रह्मशिरःप्राप्तंकामगाश्चतुरङ्गमाः ॥

tenavīreṇatapasāvaradānātsvayambhuvaḥ |
astraṃbrahmaśiraḥprāptaṃkāmagāścaturaṅgamāḥ ||

स एषसहसैन्येनप्राप्तःकिलनिकुम्भिलाम् ।
यद्युततिष्ठेत्कृतंकर्महतान्सर्वांश्चविद्धिनः ॥

sa eṣasahasainyenaprāptaḥkilanikumbhilām |
yadyutatiṣṭhetkṛtaṃkarmahatānsarvāṃścaviddhinaḥ ||

निकुम्भिलामसम्प्राप्तमहुताग्निं च योरिपुः ।
त्वामातायिनंहन्यादिन्द्रशत्रोस्सतेवधः ।
वरोदत्तोमहाबाहो सर्वलोकेश्वरेणवै ।
इत्येवंविहितोराजन्वधस्तस्यैषधीमतः ॥

nikumbhilāmasamprāptamahutāgniṃ ca yoripuḥ |
tvāmātāyinaṃhanyādindraśatrossatevadhaḥ |
varodattomahābāho sarvalokeśvareṇavai |
ityevaṃvihitorājanvadhastasyaiṣadhīmataḥ ||

वधायेन्द्रजितोरामसन्दिशस्वमहाबल ।
हतेतस्मिन्हतंविद्धिरावणंससुहृज्जनम् ॥

vadhāyendrajitorāmasandiśasvamahābala |
hatetasminhataṃviddhirāvaṇaṃsasuhṛjjanam ||

विभीषणवच्श्रुत्वारामोवाक्यमथाब्रवीत् ।
जानामितस्यरौद्रस्यमायांसत्यपराक्रमः ॥

vibhīṣaṇavacśrutvārāmovākyamathābravīt |
jānāmitasyaraudrasyamāyāṃsatyaparākramaḥ ||

स हिब्रह्मास्त्रवित्प्राज्ञोमहामायोमहाबल. ।
करोत्यसंज्ञान् सङ्ग्रामेदेवान्सवरुणानपि ॥

sa hibrahmāstravitprājñomahāmāyomahābala. |
karotyasaṃjñān saṅgrāmedevānsavaruṇānapi ||

तस्यान्तरिक्षेचरतःसरथस्यमहायशः ।
न गतिर्ज्ञायतेवीरसूर्यस्येवाभ्रसम्ल्पवे ॥

tasyāntarikṣecarataḥsarathasyamahāyaśaḥ |
na gatirjñāyatevīrasūryasyevābhrasamlpave ||

राघवस्तुरिपोर्ज्ञात्वामायावीर्यंदुरात्मनः ।
लक्ष्मणंकीर्तिसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ॥

rāghavasturiporjñātvāmāyāvīryaṃdurātmanaḥ |
lakṣmaṇaṃkīrtisampannamidaṃvacanamabravīt ||

यद्वानरेन्द्रस्यबलंतेनसर्वेणसम्वृतः ।
हनूमत्प्रमुखैश्चवयूथपैस्सहलक्ष्मण ।
जाम्बवेनार्क्षपतिनासहसैन्येनसम्वृतः ।
जहितंराक्षससुतंमायाबलविशारदम् ॥

yadvānarendrasyabalaṃtenasarveṇasamvṛtaḥ |
hanūmatpramukhaiścavayūthapaissahalakṣmaṇa |
jāmbavenārkṣapatināsahasainyenasamvṛtaḥ |
jahitaṃrākṣasasutaṃmāyābalaviśāradam ||

अयंत्वांसचिवैःसार्थंमहात्मारजनीचरः ।
अभिज्ञस्तस्यमायानांपृष्ठतोऽनुगमिष्यति ॥

ayaṃtvāṃsacivaiḥsārthaṃmahātmārajanīcaraḥ |
abhijñastasyamāyānāṃpṛṣṭhato'nugamiṣyati ||

राघवस्यवच्श्रुत्वालक्ष्मणस्सविभीषणः ।
जग्राहकार्मुकश्रेष्ठमत्यद्भुतपराक्रमः ॥

rāghavasyavacśrutvālakṣmaṇassavibhīṣaṇaḥ |
jagrāhakārmukaśreṣṭhamatyadbhutaparākramaḥ ||

सन्नद्धःकवचीखङ्गीसशरोवामचापभृत् ।
रामपादावुपस्पृश्यहृष्टःसौमित्रिरब्रवीत् ॥

sannaddhaḥkavacīkhaṅgīsaśarovāmacāpabhṛt |
rāmapādāvupaspṛśyahṛṣṭaḥsaumitrirabravīt ||

अद्यमत्कार्मुकोन्मुक्ताश्शरानिर्भिद्यरावणिम् ।
लङ्कामभितिष्यन्तिहंसाःपुष्करिणीमिव ॥

adyamatkārmukonmuktāśśarānirbhidyarāvaṇim |
laṅkāmabhitiṣyantihaṃsāḥpuṣkariṇīmiva ||

अद्यैवतस्यरौद्रस्यशरीरंमामकाश्शराः ।
विधमिष्यन्तिभित्त्वातंमहाचापगुणच्युताः ॥

adyaivatasyaraudrasyaśarīraṃmāmakāśśarāḥ |
vidhamiṣyantibhittvātaṃmahācāpaguṇacyutāḥ ||

एवमुक्त्वा स द्युतिमान् वचनंभ्रातुरग्रतः ।
स रावणिवधाकाङ्क्षीलक्ष्मणस्त्वरितोययौ ॥

evamuktvā sa dyutimān vacanaṃbhrāturagrataḥ |
sa rāvaṇivadhākāṅkṣīlakṣmaṇastvaritoyayau ||

सोऽभिवाद्यगुरोःपादौकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।
निकुम्भिलामभिययौचैत्यंरावणिपालितम् ॥

so'bhivādyaguroḥpādaukṛtvācāpipradakṣiṇam |
nikumbhilāmabhiyayaucaityaṃrāvaṇipālitam ||

विभीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।
कृतस्वस्त्ययनोभ्रात्रालक्ष्मणस्त्वरितोययौ ॥

vibhīṣaṇenasahitorājaputraḥpratāpavān |
kṛtasvastyayanobhrātrālakṣmaṇastvaritoyayau ||

वानराणांसहस्रैस्तुहनूमान् बहुभिर्वृतः ।
विभीषणश्चसामात्योतदालक्ष्मणमन्वगात् ॥

vānarāṇāṃsahasraistuhanūmān bahubhirvṛtaḥ |
vibhīṣaṇaścasāmātyotadālakṣmaṇamanvagāt ||

महताहरिसैन्येनसवेगमभिसंवृतः ।
ऋक्षराजबलंचैवददर्शपथिविष्ठितम् ॥

mahatāharisainyenasavegamabhisaṃvṛtaḥ |
ṛkṣarājabalaṃcaivadadarśapathiviṣṭhitam ||

स गत्वादूरमध्वानंसौमित्रिर्मित्रनन्दनः ।
राक्षसेन्द्रबलंदूरादपश्यद्व्यूहमाश्रितम् ॥

sa gatvādūramadhvānaṃsaumitrirmitranandanaḥ |
rākṣasendrabalaṃdūrādapaśyadvyūhamāśritam ||

स तंप्राप्यधनुष्पाणिर्मायायोगमरिन्दमः ।
तस्थौब्रह्मविधानेनविजेतुंरघुनन्दनः ॥

sa taṃprāpyadhanuṣpāṇirmāyāyogamarindamaḥ |
tasthaubrahmavidhānenavijetuṃraghunandanaḥ ||

भीषणेनसहितोराजपुत्रःप्रतापवान् ।
अङ्गदेन च वीरेणतथानिलसुतेन च ॥

bhīṣaṇenasahitorājaputraḥpratāpavān |
aṅgadena ca vīreṇatathānilasutena ca ||