Vibhishana Reveals the Trick

राममाश्वासयानेतुलक्ष्मणेभ्रातृवत्सले ।
निक्षिप्यगुल्मान् स्वस्थानेतत्रागच्छद्विभीषणः ॥

rāmamāśvāsayānetulakṣmaṇebhrātṛvatsale |
nikṣipyagulmān svasthānetatrāgacchadvibhīṣaṇaḥ ||

नानाप्रहरणैर्वीरैश्चतुर्भिस्सचिवैर्वृतः ।
नीलाञ्जनचयाकारैर्मातङ्गैरिवयूथप ॥

nānāpraharaṇairvīraiścaturbhissacivairvṛtaḥ |
nīlāñjanacayākārairmātaṅgairivayūthapa ||

राघवं च महात्मानमिक्ष्वाकुकुलनन्दनम् ।
ददर्शमोहमापन्नंलक्ष्मणस्याङ्गमाश्रितम् ॥

rāghavaṃ ca mahātmānamikṣvākukulanandanam |
dadarśamohamāpannaṃlakṣmaṇasyāṅgamāśritam ||

व्रीडितंशोकसन्तप्तंदृष्टवारामंविभीषणः ।
अन्तर्धुःखएनदीनात्माकिमेतदितिसोऽब्रवीत् ॥

vrīḍitaṃśokasantaptaṃdṛṣṭavārāmaṃvibhīṣaṇaḥ |
antardhuḥkhaenadīnātmākimetaditiso'bravīt ||

विभीषणमुखंदृष्टवासुग्रीवंतांश्चवानरान् ।
लक्ष्मणोवाचमन्दार्थमिदंबाष्पपरिप्लुतः ॥

vibhīṣaṇamukhaṃdṛṣṭavāsugrīvaṃtāṃścavānarān |
lakṣmaṇovācamandārthamidaṃbāṣpapariplutaḥ ||

हताइन्द्रजितासीताइतिश्रुत्वैवराघवः ।
हनूमद्वचनात्सौम्यततोमोहमुपागतः ॥

hatāindrajitāsītāitiśrutvaivarāghavaḥ |
hanūmadvacanātsaumyatatomohamupāgataḥ ||

कथयन्तंतुसौमित्रिंसन्निवार्यविभीषणः ।
पुष्कलार्थमिदंवाक्यंविसंज्ञंराममब्रवीत् ॥

kathayantaṃtusaumitriṃsannivāryavibhīṣaṇaḥ |
puṣkalārthamidaṃvākyaṃvisaṃjñaṃrāmamabravīt ||

मनुजेन्द्रार्थरूपेणयदुक्ततुहनूमता ।
तदयुक्तमहंमन्येसागरस्येवशोषणम् ॥

manujendrārtharūpeṇayaduktatuhanūmatā |
tadayuktamahaṃmanyesāgarasyevaśoṣaṇam ||

अभिप्रायंतुजानामिरावणस्यदुरात्मनः ।
सीतांप्रतिमहाबाहो न च घातंकरिष्यति ॥

abhiprāyaṃtujānāmirāvaṇasyadurātmanaḥ |
sītāṃpratimahābāho na ca ghātaṃkariṣyati ||

याच्यमानःसुबहुशोमयाहितचिकीर्षुणा ।
वैदेहीमुत्सृजस्वेति न च तत्कृतवान्वचः ॥

yācyamānaḥsubahuśomayāhitacikīrṣuṇā |
vaidehīmutsṛjasveti na ca tatkṛtavānvacaḥ ||

नैवसाम्ना न दानेन न भेदेनकुतोयुधा ।
साद्रष्टुमपिशक्येतनैवचान्येनकेनचित् ॥

naivasāmnā na dānena na bhedenakutoyudhā |
sādraṣṭumapiśakyetanaivacānyenakenacit ||

वानरान्मोहयित्वातुप्रतियातः स राक्षसः ।
मयामयींमहाबाहोतांविद्दिजनकात्मजाम् ॥

vānarānmohayitvātupratiyātaḥ sa rākṣasaḥ |
mayāmayīṃmahābāhotāṃviddijanakātmajām ||

चैत्यंनिकुम्भिलांनामप्राप्यहोमंकरिष्यति ।
हुतवानुपयातोहिदेवैरपिसवासवैः ।
दुराधर्षोभवत्येषसङ्ग्रामेरावणात्मजः ॥

caityaṃnikumbhilāṃnāmaprāpyahomaṃkariṣyati |
hutavānupayātohidevairapisavāsavaiḥ |
durādharṣobhavatyeṣasaṅgrāmerāvaṇātmajaḥ ||

तेनमोहयतानूनमेषामायाप्रयोजिता ।
विघ्नमन्विच्छतातत्रवानराणांपराक्रमे ॥

tenamohayatānūnameṣāmāyāprayojitā |
vighnamanvicchatātatravānarāṇāṃparākrame ||

ससैन्यास्तत्रगच्छामोयावत्तन्नसमाप्यते ।
त्यजेमंनरशार्दूलमिथ्यासन्तापगतम् ।
सीदतेहिबलंसर्वंदृष्टवात्वांशोककर्शितम् ॥

sasainyāstatragacchāmoyāvattannasamāpyate |
tyajemaṃnaraśārdūlamithyāsantāpagatam |
sīdatehibalaṃsarvaṃdṛṣṭavātvāṃśokakarśitam ||

इहत्वंस्वस्थहृदयस्तिष्ठसत्त्वसमुच्छ्रितः ।
लक्ष्मणंप्रेषयास्माभिस्सहसैन्यानुकर्षिभिः ॥

ihatvaṃsvasthahṛdayastiṣṭhasattvasamucchritaḥ |
lakṣmaṇaṃpreṣayāsmābhissahasainyānukarṣibhiḥ ||

एषतंनरशार्दूलोरावणिंनिशितैश्शरैः ।
त्याजयिष्यतितत्कर्मततोवध्योभविष्यति ॥

eṣataṃnaraśārdūlorāvaṇiṃniśitaiśśaraiḥ |
tyājayiṣyatitatkarmatatovadhyobhaviṣyati ||

तस्यैतेनिशितास्तीक्ष्णाःपत्रिपत्राङ्गवाजिनः ।
पतत्रिणइवासौम्याश्शराःपास्यन्तिशोणितम् ॥

tasyaiteniśitāstīkṣṇāḥpatripatrāṅgavājinaḥ |
patatriṇaivāsaumyāśśarāḥpāsyantiśoṇitam ||

सत्सन्दिशमहाबाहोलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
राक्षसस्यविनाशायवज्रंवज्रधरोयथा ॥

satsandiśamahābāholakṣmaṇaṃśubhalakṣaṇam |
rākṣasasyavināśāyavajraṃvajradharoyathā ||

मनुजवरन कालविप्रकर्षोरिपुनिधनंप्रतियत्क्षामोऽद्यकर्तुम् ।
त्वमतिसृजरिपोर्वधायवाणीममररिपोर्मथनेयथामहेन्द्रः ॥

manujavarana kālaviprakarṣoripunidhanaṃpratiyatkṣāmo'dyakartum |
tvamatisṛjariporvadhāyavāṇīmamararipormathaneyathāmahendraḥ ||