Skip to content
Yuddha Kanda Sarga 72 of 131 17 shlokas Journey stop 23
Valmiki Ramayana · Yuddha Kanda · Sarga 72

Ravana's Alarm

युद्धकांड, सर्ग 72: रावण की चिंता

With his sons falling, Ravana fears for Lanka and orders the city guarded.

पुत्रों के मरने से रावण लंका के लिए भयभीत होकर नगर की रक्षा का आदेश देता है।

In this sarga
Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 6.72.1

अतिकायंहतंश्रुत्वालक्ष्मणेनमहौजसा ।
उद्वेगमगमद्राजावचनंचेदमब्रवीत् ॥

atikāyaṃhataṃśrutvālakṣmaṇenamahaujasā |
udvegamagamadrājāvacanaṃcedamabravīt ||

2-4 6.72.2-4

धूम्राक्षःपरमामर्षीधन्वीशस्त्रभृतांवरः ।
अकम्पनःप्रहस्तश्चकुम्भुकर्णस्तथैव च ।
एतेमहाबलावीराराक्षसायुद्धकाङ्क्षिणः ।
जेतारःपरसैन्यानांपरैर्नित्यापराजिताः ।
निहतास्तेमहावीर्यारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
राक्षसास्सुमहाकायानानाशस्त्रविशारदाः ।
अन्ये च बहवश्शूरामहात्मानोनिपातिताः ॥

dhūmrākṣaḥparamāmarṣīdhanvīśastrabhṛtāṃvaraḥ |
akampanaḥprahastaścakumbhukarṇastathaiva ca |
etemahābalāvīrārākṣasāyuddhakāṅkṣiṇaḥ |
jetāraḥparasainyānāṃparairnityāparājitāḥ |
nihatāstemahāvīryārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
rākṣasāssumahākāyānānāśastraviśāradāḥ |
anye ca bahavaśśūrāmahātmānonipātitāḥ ||

5 6.72.5

प्रख्यातबलवीर्येणपुत्रेणेन्द्रजितामम ।
यौहितौभ्रातरौतदावीरौबद्धौदत्तवरैश्शरैः ॥

prakhyātabalavīryeṇaputreṇendrajitāmama |
yauhitaubhrātarautadāvīraubaddhaudattavaraiśśaraiḥ ||

6-7 6.72.6-7

यन्नशक्यंसुरैस्सर्वैरसुरैर्वामहाबलैः ।
मोक्तुंतद्बन्धनंघोरंयक्षगन्धर्वकिन्नरैः ।
तन्नजानेप्रभावैर्वामाययामोहनेनवा ।
शरबन्धाद्विमुक्तौतौभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥

yannaśakyaṃsuraissarvairasurairvāmahābalaiḥ |
moktuṃtadbandhanaṃghoraṃyakṣagandharvakinnaraiḥ |
tannajāneprabhāvairvāmāyayāmohanenavā |
śarabandhādvimuktautaubhrātaraurāmalakṣmaṇau ||

8 6.72.8

येयोधानिर्गताश्शूराराक्षसाममशासनात् ।
तेसर्वेनिहतायुद्धेवानरैस्सुमहाबलैः ॥

yeyodhānirgatāśśūrārākṣasāmamaśāsanāt |
tesarvenihatāyuddhevānaraissumahābalaiḥ ||

9 6.72.9

तम्नपश्याम्यहंयुद्धेयोऽद्यरामंसलक्ष्मणम् ।
शासयेत्सबलंवीरंससुग्रीवविभीषणम् ॥

tamnapaśyāmyahaṃyuddheyo'dyarāmaṃsalakṣmaṇam |
śāsayetsabalaṃvīraṃsasugrīvavibhīṣaṇam ||

10 6.72.10

अहोसुबलवान् रामोमहदस्त्रबलं च वै ।
यस्यविक्रममासाद्यराक्षसानिधनंगताः ॥

ahosubalavān rāmomahadastrabalaṃ ca vai |
yasyavikramamāsādyarākṣasānidhanaṃgatāḥ ||

11 6.72.11

अप्रमत्सैश्चसर्वत्रगुप्सैरक्ष्यापुरीवतियम् ।
अशोकवनिकायांचयत्रसीताऽभिरक्ष्यते ॥

apramatsaiścasarvatragupsairakṣyāpurīvatiyam |
aśokavanikāyāṃcayatrasītā'bhirakṣyate ||

12 6.72.12

निष्क्रामोवाप्रवेशोवाज्ञातव्यस्सर्वदैवनः ।
यत्रयत्रभवेद्गुल्मस्तत्रतत्रपुनःपुनः ॥

niṣkrāmovāpraveśovājñātavyassarvadaivanaḥ |
yatrayatrabhavedgulmastatratatrapunaḥpunaḥ ||

13 6.72.13

सर्वतश्चापितिष्ठध्वंस्स्वैः परिवृताबलैः ।
द्रष्टव्यं च पदंतेषांवानराणांनिशाचराः ॥

sarvataścāpitiṣṭhadhvaṃssvaiḥ parivṛtābalaiḥ |
draṣṭavyaṃ ca padaṃteṣāṃvānarāṇāṃniśācarāḥ ||

14-15 6.72.14-15

प्रदोषेवार्धरात्रेवाप्रत्यूषेवापिसर्वत ।
नावज्ञातेषुकर्तव्यावानरेषुकदाचन ।
द्विषतांबलमुद्युक्तमापतकतिंस्थितंसदा ॥

pradoṣevārdharātrevāpratyūṣevāpisarvata |
nāvajñāteṣukartavyāvānareṣukadācana |
dviṣatāṃbalamudyuktamāpatakatiṃsthitaṃsadā ||

16 6.72.16

ततस्तेराक्षसास्सर्वेश्रुत्वालङ्काधिपस्यतत् ।
वचनंसर्वमातिष्ठन् यथावत्तुमहाबलाः ॥

tatasterākṣasāssarveśrutvālaṅkādhipasyatat |
vacanaṃsarvamātiṣṭhan yathāvattumahābalāḥ ||

17 6.72.17

स तान् सर्वान् हिसन्दिश्यरावणोराक्षसाधिपः ।
मन्युशल्यंवहन् दीनःप्रविवेशस्वमालयम् ॥

sa tān sarvān hisandiśyarāvaṇorākṣasādhipaḥ |
manyuśalyaṃvahan dīnaḥpraviveśasvamālayam ||

Next sarga · Yuddha Kanda 73Indrajit's BrahmastraIndrajit, invisible, strikes down Rama, Lakshmana and much of the army with the Brahmastra.

Characters in this sarga

All characters