Ravana Mourns His Brother

कुम्भकर्णंहतंदृष्टवाराघवेणमहात्मना ।
राक्षसाराक्षसेन्द्रायरावणायन्यवेदयन् ॥

kumbhakarṇaṃhataṃdṛṣṭavārāghaveṇamahātmanā |
rākṣasārākṣasendrāyarāvaṇāyanyavedayan ||

राजन् स कालसङ्काशस्संयुक्तःकालकर्मणा ।
विद्राव्यवानरींसेनांभक्षयित्वा च वानरान् ॥

rājan sa kālasaṅkāśassaṃyuktaḥkālakarmaṇā |
vidrāvyavānarīṃsenāṃbhakṣayitvā ca vānarān ||

प्रतपित्वा मुहूर्तंतुप्रशान्तोरामतेजसा ।
कायेनार्थप्रविष्टेनसमुद्रंभीमदर्शनम् ।
निकृत्तकण्ठोरुभुजोविक्षरन्रुधिरंबहु ।
रुद्ध्वाद्वारंशरीरेणलङ्कायाःपर्वतोपमः ।
कुम्भकर्णस्तवभ्राताकाकुत्स्थशरपीडितः ।
लगण्डभूतोविकृतोदावदग्धइवद्रुमः ॥

pratapitvā muhūrtaṃtupraśāntorāmatejasā |
kāyenārthapraviṣṭenasamudraṃbhīmadarśanam |
nikṛttakaṇṭhorubhujovikṣaranrudhiraṃbahu |
ruddhvādvāraṃśarīreṇalaṅkāyāḥparvatopamaḥ |
kumbhakarṇastavabhrātākākutsthaśarapīḍitaḥ |
lagaṇḍabhūtovikṛtodāvadagdhaivadrumaḥ ||

तंश्रुत्वाविनिहतंसङ्ख्येकुम्भकर्णंमहाबलम् ।
रावणश्शोकसन्तप्तोमुमोह च पपात च ॥

taṃśrutvāvinihataṃsaṅkhyekumbhakarṇaṃmahābalam |
rāvaṇaśśokasantaptomumoha ca papāta ca ||

पितृव्यंनिहतंश्रुत्वादेवान्तकनरान्तकौ ।
त्रिशिराश्चातिकायश्चरुरुदुश्शोकपीडिताः ॥

pitṛvyaṃnihataṃśrutvādevāntakanarāntakau |
triśirāścātikāyaścaruruduśśokapīḍitāḥ ||

भ्रातरंनिहतंश्रुत्वारामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
महोदरमहापार्श्वौशोकाक्रान्तौबभूवतुः ॥

bhrātaraṃnihataṃśrutvārāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
mahodaramahāpārśvauśokākrāntaubabhūvatuḥ ||

ततःकृच्छ्रात्समासाद्यसंज्ञांराक्षसपुङ्गवः ।
कुम्भकर्णवधाद्दीनोविललापकुलेन्द्रियः ॥

tataḥkṛcchrātsamāsādyasaṃjñāṃrākṣasapuṅgavaḥ |
kumbhakarṇavadhāddīnovilalāpakulendriyaḥ ||

हावीर रिपुदर्पघ्न कुम्भकर्ण महाबल ।
त्वंमांविहायवैदैवाद्यातोऽसियमसादनम् ॥

hāvīra ripudarpaghna kumbhakarṇa mahābala |
tvaṃmāṃvihāyavaidaivādyāto'siyamasādanam ||

ममशल्यमनुद्धृत्यबान्धवानांमहाबल ।
शत्रुसैन्यंप्रताप्यैकस्त्वंमांसन्त्यज्यगच्छसि ॥

mamaśalyamanuddhṛtyabāndhavānāṃmahābala |
śatrusainyaṃpratāpyaikastvaṃmāṃsantyajyagacchasi ||

इदानींखल्वहंनास्मियस्यमेदक्षिणोभुजः ।
पतितोयंसमाश्रित्य न बिभेमिसुरासुरान् ॥

idānīṃkhalvahaṃnāsmiyasyamedakṣiṇobhujaḥ |
patitoyaṃsamāśritya na bibhemisurāsurān ||

कथमेवंविधोवीरोदेवदानवदर्पहा ।
कालाग्निरुद्राप्रतिमोरणेराघवेणवैहतः ॥

kathamevaṃvidhovīrodevadānavadarpahā |
kālāgnirudrāpratimoraṇerāghaveṇavaihataḥ ||

यस्यतेवज्रनिष्पेषो न कुर्वाद्व्यसनंसदा ।
स कथंरामबाणार्तंप्रसुप्तोऽसिमहीतले ॥

yasyatevajraniṣpeṣo na kurvādvyasanaṃsadā |
sa kathaṃrāmabāṇārtaṃprasupto'simahītale ||

एतेदेवगणास्सार्थमृषिभिर्गगनेस्थिताः ।
निहतंत्वांरणेदृष्टवानिनदन्तिप्रहर्षिताः ॥

etedevagaṇāssārthamṛṣibhirgaganesthitāḥ |
nihataṃtvāṃraṇedṛṣṭavāninadantipraharṣitāḥ ||

ध्रुवमद्यैवसंहृष्टालब्धलक्षाःप्लवङ्गमाः ।
आरोक्ष्यन्तीहदुर्गाणिलङ्काद्वाराणिसर्वशः ॥

dhruvamadyaivasaṃhṛṣṭālabdhalakṣāḥplavaṅgamāḥ |
ārokṣyantīhadurgāṇilaṅkādvārāṇisarvaśaḥ ||

राज्येननास्तिमेकार्यंकिंकरिष्यामिसीतया ।
कुम्भकर्णविहीनस्यजीवितेनास्तिमेमतिः ॥

rājyenanāstimekāryaṃkiṃkariṣyāmisītayā |
kumbhakarṇavihīnasyajīvitenāstimematiḥ ||

यद्यहंभ्रातृहन्तारं न हन्मियुधिराघवम् ।
ननुमेमरणंश्रेयो न चेदंव्यर्थजीवितम् ॥

yadyahaṃbhrātṛhantāraṃ na hanmiyudhirāghavam |
nanumemaraṇaṃśreyo na cedaṃvyarthajīvitam ||

अद्यैवतंगमिष्यामिदेशंयत्रानुजोमम ।
न हिभ्रातृ़न् समुत्सृज्यक्षणंजीवितमुत्सहे ॥

adyaivataṃgamiṣyāmideśaṃyatrānujomama |
na hibhrātṛ़n samutsṛjyakṣaṇaṃjīvitamutsahe ||

देवाहिमांहसिष्यन्तिदृष्टवापूर्वापकारिणम् ।
कथमिन्द्रंजयिष्यामिकुम्भकर्ण हतेत्वयि ॥

devāhimāṃhasiṣyantidṛṣṭavāpūrvāpakāriṇam |
kathamindraṃjayiṣyāmikumbhakarṇa hatetvayi ||

तदिदंमामनुप्राप्तंविभीषणवचश्शुभम् ।
यदज्ञानान्मयातस्य न गृहीतंमहात्मनः ॥

tadidaṃmāmanuprāptaṃvibhīṣaṇavacaśśubham |
yadajñānānmayātasya na gṛhītaṃmahātmanaḥ ||

विभीषणवचोयावत्कुम्भकर्णप्रहस्तयोः ।
विनाशोऽयंसमुत्पन्नोमांव्रीडयतिदारुणः ॥

vibhīṣaṇavacoyāvatkumbhakarṇaprahastayoḥ |
vināśo'yaṃsamutpannomāṃvrīḍayatidāruṇaḥ ||

तस्यायंकर्मणःप्राप्तोविपाकोममशोकदः ।
यन्मयाधार्मिकश्शमान् स निरस्तोविभीषणः ॥

tasyāyaṃkarmaṇaḥprāptovipākomamaśokadaḥ |
yanmayādhārmikaśśamān sa nirastovibhīṣaṇaḥ ||