The Death of Kumbhakarna

तेनिवृत्तामहाकायाश्श्रुत्वाङ्गदवचस्तदा ।
नैष्ठिकींबुद्धिमास्थायसर्वेसङ्ग्रामकाङ्क्षिणः ॥

tenivṛttāmahākāyāśśrutvāṅgadavacastadā |
naiṣṭhikīṃbuddhimāsthāyasarvesaṅgrāmakāṅkṣiṇaḥ ||

समुदीरितवीर्यास्तेसमारोपितविक्रमाः ।
पर्यवस्थापितावाक्यैरङ्गदेनवलीमुखाः ।
प्रयाताश्चगताहर्षंमरणेकृतश्चयाः ।
चक्रुस्सुतुमुलंयुद्धंवानरास्त्यक्तजीविताः ॥

samudīritavīryāstesamāropitavikramāḥ |
paryavasthāpitāvākyairaṅgadenavalīmukhāḥ |
prayātāścagatāharṣaṃmaraṇekṛtaścayāḥ |
cakrussutumulaṃyuddhaṃvānarāstyaktajīvitāḥ ||

अथवृक्षान्महाकायास्सानूनिसुमहान्ति च ।
वानरास्तूर्णमुद्यम्यकुम्भकर्णमभिद्रुताः ॥

athavṛkṣānmahākāyāssānūnisumahānti ca |
vānarāstūrṇamudyamyakumbhakarṇamabhidrutāḥ ||

कुम्भकर्णस्सङ्कृद्धोगदामुद्यम्यवीर्यवान् ।
अर्थयन्समहाकायस्समन्ताद् व्यक्षिपद्रिपून् ॥

kumbhakarṇassaṅkṛddhogadāmudyamyavīryavān |
arthayansamahākāyassamantād vyakṣipadripūn ||

शतानिसप्तचाष्टौ च सहस्राणि च वानराः ।
प्रकीर्णाःशेरतेभूमौकुम्भकर्णेनपोधिताः ॥

śatānisaptacāṣṭau ca sahasrāṇi ca vānarāḥ |
prakīrṇāḥśeratebhūmaukumbhakarṇenapodhitāḥ ||

षोडशाष्टौ च दश च विंशत्रतिंशस्तथैव च ।
परिक्षिप्य च बाहुभ्यांखादन्विपरिधावति ।
भक्ष्यन् भृशसङ्क्रुद्धोगरुडःपन्नगानिव ॥

ṣoḍaśāṣṭau ca daśa ca viṃśatratiṃśastathaiva ca |
parikṣipya ca bāhubhyāṃkhādanviparidhāvati |
bhakṣyan bhṛśasaṅkruddhogaruḍaḥpannagāniva ||

कृच्छ्रेणचसमाश्वस्ताःसङ्गम्यचततस्ततः ।
वृक्षाद्रिहस्ताहरयस्तस्थुस्सङ्ग्राममूर्थनि ॥

kṛcchreṇacasamāśvastāḥsaṅgamyacatatastataḥ |
vṛkṣādrihastāharayastasthussaṅgrāmamūrthani ||

ततःपर्वतमुत्पाट्यद्विविदःप्लवगर्षभः ।
दुद्रावगिरिशृङ्गाभंविलम्बइवतोयदः ॥

tataḥparvatamutpāṭyadvividaḥplavagarṣabhaḥ |
dudrāvagiriśṛṅgābhaṃvilambaivatoyadaḥ ||

तंसमुत्पत्यचिक्षेपकुम्भकर्णायवानरः ।
तमप्राप्यमहाकायंतस्यसैन्येऽपतत्तधा ॥

taṃsamutpatyacikṣepakumbhakarṇāyavānaraḥ |
tamaprāpyamahākāyaṃtasyasainye'patattadhā ||

ममर्दाश्वान्गजांश्चापिरथांश्चापिनगोत्तमः ।
तानिचान्यानिरक्षांसिएवंचान्यगदिरेःशिरः ॥

mamardāśvāngajāṃścāpirathāṃścāpinagottamaḥ |
tānicānyānirakṣāṃsievaṃcānyagadireḥśiraḥ ||

तच्चैलवेगाभिहतंहताश्वंहतसारथि ।
रक्षसांरुधिरक्लिन्नंबभूवायोधनंमहत् ॥

taccailavegābhihataṃhatāśvaṃhatasārathi |
rakṣasāṃrudhiraklinnaṃbabhūvāyodhanaṃmahat ||

रथिनोवानरेन्द्राणांशरैःकालान्तकोपमैः ।
शिरांसिनर्दतांजह्रुस्सहसाभीमनिस्स्वना ॥

rathinovānarendrāṇāṃśaraiḥkālāntakopamaiḥ |
śirāṃsinardatāṃjahrussahasābhīmanissvanā ||

वानराश्चमहात्मानस्समुत्पाट्यमहाद्रुमान् ।
रथावश्वान्गजानुष्ट्रान्राक्षसानभ्यसूदयन् ॥

vānarāścamahātmānassamutpāṭyamahādrumān |
rathāvaśvāngajānuṣṭrānrākṣasānabhyasūdayan ||

हनुमान् शैलशृङ्गाणिशिलाश्चविविधान् द्रुमान् ।
ववर्षकुम्भकर्णस्यशिरस्यम्बरमास्थितः ॥

hanumān śailaśṛṅgāṇiśilāścavividhān drumān |
vavarṣakumbhakarṇasyaśirasyambaramāsthitaḥ ||

तानिपर्वतशृङ्गाणिशूलेन स बिभेद ह ।
बभञ्जवृक्षवर्षं च कुम्भकर्णोमहाबलः ॥

tāniparvataśṛṅgāṇiśūlena sa bibheda ha |
babhañjavṛkṣavarṣaṃ ca kumbhakarṇomahābalaḥ ||

ततोहरीणांतदनीकमुग्रंदुद्रावशूलंनिशितंप्रगृह्य ।
तस्थौ स तस्यापततःपुरस्तान्महीधराग्रंहनुमान् प्रगृह्य ॥

tatoharīṇāṃtadanīkamugraṃdudrāvaśūlaṃniśitaṃpragṛhya |
tasthau sa tasyāpatataḥpurastānmahīdharāgraṃhanumān pragṛhya ||

स कुम्भकर्णंकुपितोजघानवेगेनशैलोत्तमभीमकायम् ।
स चक्षुभेतेनतदाभिभूतोमेदार्द्रगात्रोरुधिरावसिक्तः ॥

sa kumbhakarṇaṃkupitojaghānavegenaśailottamabhīmakāyam |
sa cakṣubhetenatadābhibhūtomedārdragātrorudhirāvasiktaḥ ||

स शूलमासाद्यतटित्प्रकाशंगिरिर्यथाप्रज्वलिताग्रशृङ्गम् ।
बाह्वन्तरेमारुतिमाजघानगुहोऽचलंक्रौञ्चमिवोग्रशक्त्या ॥

sa śūlamāsādyataṭitprakāśaṃgiriryathāprajvalitāgraśṛṅgam |
bāhvantaremārutimājaghānaguho'calaṃkrauñcamivograśaktyā ||

शूलनिर्भिन्नमहाभुजान्तरःप्रविह्वलःशोणितमुद्वमन् मुखात् ।
ननादभीमंहनुमान् महाहवेयुगान्तमेघस्न्तितस्वनोपमम् ॥

śūlanirbhinnamahābhujāntaraḥpravihvalaḥśoṇitamudvaman mukhāt |
nanādabhīmaṃhanumān mahāhaveyugāntameghasntitasvanopamam ||

ततोविनेदुःसहसाप्रहृष्टारक्षोगणास्तंव्यथितंसमीक्ष्य ।
प्लवङ्गमास्तुव्यथिताभयर्ताःप्रदुद्रुवुःसंयतिकुम्भकर्णात् ॥

tatovineduḥsahasāprahṛṣṭārakṣogaṇāstaṃvyathitaṃsamīkṣya |
plavaṅgamāstuvyathitābhayartāḥpradudruvuḥsaṃyatikumbhakarṇāt ||

ततस्तुनीलोबलवान् पर्यवस्थापयन्बलम् ।
प्रविचिक्षेपशैलाग्रंकुम्भकर्णायधीमते ॥

tatastunīlobalavān paryavasthāpayanbalam |
pravicikṣepaśailāgraṃkumbhakarṇāyadhīmate ||

तदापतन्तंसम्प्रेक्ष्यमुष्टिनाभिजघान ह ।
मुष्टिप्रहाराभिहतंतच्छैलाग्रंव्यशीर्यत ।
सविस्फुलिंगंसज्वालनिपपातमहेतले ॥

tadāpatantaṃsamprekṣyamuṣṭinābhijaghāna ha |
muṣṭiprahārābhihataṃtacchailāgraṃvyaśīryata |
savisphuliṃgaṃsajvālanipapātamahetale ||

ऋषभश्शरभोनीलोगवाक्षोगन्धमादनः ।
पञ्चवानरशार्दूलाःकुम्बुकर्णमुपाद्रवन् ॥

ṛṣabhaśśarabhonīlogavākṣogandhamādanaḥ |
pañcavānaraśārdūlāḥkumbukarṇamupādravan ||

शैलैर्ववृक्षैस्तलैःपादैर्मुष्टिभिश्चमहाबलाः ।
कुम्भकर्णंमहाकायंसर्वतोऽभिप्रदुद्रुवुः ॥

śailairvavṛkṣaistalaiḥpādairmuṣṭibhiścamahābalāḥ |
kumbhakarṇaṃmahākāyaṃsarvato'bhipradudruvuḥ ||

स्पर्शानिवप्रहारांस्तान्वेद्वयानो न विव्यथे ।
ऋषभंतुमहावेगंबाहुभ्यांपरिषस्वजे ॥

sparśānivaprahārāṃstānvedvayāno na vivyathe |
ṛṣabhaṃtumahāvegaṃbāhubhyāṃpariṣasvaje ||

कुम्भकर्णभुजाभ्यांतुपीडितोवानरर्षभः ।
निपपातर्षभोभीमःप्रमुखाद्वान्तशोणितः ॥

kumbhakarṇabhujābhyāṃtupīḍitovānararṣabhaḥ |
nipapātarṣabhobhīmaḥpramukhādvāntaśoṇitaḥ ||

मुष्टिनाशरभंहत्वाजानुनानीलमाहवे ।
आजघानगवाक्षंतुलेनेन्द्ररिपुस्तदा ।
पादेनाभ्यहनत्कृद्धस्तरसागन्धमादनम् ॥

muṣṭināśarabhaṃhatvājānunānīlamāhave |
ājaghānagavākṣaṃtulenendraripustadā |
pādenābhyahanatkṛddhastarasāgandhamādanam ||

दत्तप्रहारव्यथितामुमुहुश्शोणितोक्षिताः ।
निपेतुस्तेतुमेदिन्यांनिकृत्ताइवकिंशुकाः ॥

dattaprahāravyathitāmumuhuśśoṇitokṣitāḥ |
nipetustetumedinyāṃnikṛttāivakiṃśukāḥ ||

तेषुवानरमुख्येषुपातितेषुमहात्मसु ।
वानराणांसहस्राणिकुम्बकर्णंप्रदद्रुवुः ॥

teṣuvānaramukhyeṣupātiteṣumahātmasu |
vānarāṇāṃsahasrāṇikumbakarṇaṃpradadruvuḥ ||

तंशैलमिवशैलाभाःसर्वेतुप्लवगर्षभाः ।
समारुह्यसमुत्पत्यददंशुश्चमहाबलाः ॥

taṃśailamivaśailābhāḥsarvetuplavagarṣabhāḥ |
samāruhyasamutpatyadadaṃśuścamahābalāḥ ||

तंनखैर्धशनैश्चापिमुष्टिभिर्बाहुभिस्तथा ।
कुम्भकर्णंमहाबाहहुंतेजघ्नुःप्लवगर्षभाः ॥

taṃnakhairdhaśanaiścāpimuṣṭibhirbāhubhistathā |
kumbhakarṇaṃmahābāhahuṃtejaghnuḥplavagarṣabhāḥ ||

स वानरसहस्त्रैरजितः पर्वतोपमैः ।
रराजराक्षसव्याघ्रोगिरिरात्मरुहैरिव ॥

sa vānarasahastrairajitaḥ parvatopamaiḥ |
rarājarākṣasavyāghrogirirātmaruhairiva ||

बाहुभ्यांवानरान्सर्वान्प्रगृह्य स महाबलः ।
भक्ष्यामाससङ्क्रुद्धोगरुडःपन्नगानिव ॥

bāhubhyāṃvānarānsarvānpragṛhya sa mahābalaḥ |
bhakṣyāmāsasaṅkruddhogaruḍaḥpannagāniva ||

प्रक्षिप्ताःकुम्बकर्णेनवक्त्रेपातालसन्निभे ।
नासापुटाभ्यांनिर्जग्मुःकर्णाभ्यांचैववानराः ॥

prakṣiptāḥkumbakarṇenavaktrepātālasannibhe |
nāsāpuṭābhyāṃnirjagmuḥkarṇābhyāṃcaivavānarāḥ ||

भक्ष्यन्भृशसङ्क्रुद्धो हरीन् पर्वतसन्निभः ।
बभञ्जवानरान् सर्वान् सङ्क्रुद्धोराक्षसोत्तमः ॥

bhakṣyanbhṛśasaṅkruddho harīn parvatasannibhaḥ |
babhañjavānarān sarvān saṅkruddhorākṣasottamaḥ ||

मांसशोणितसंक्लेदाकुर्वन् भूमिं स राक्षसः ।
चचारहरिनैन्येषुकालानगिरिवमूर्छितः ॥

māṃsaśoṇitasaṃkledākurvan bhūmiṃ sa rākṣasaḥ |
cacāraharinainyeṣukālānagirivamūrchitaḥ ||

वज्रहस्तोयथाशक्रःपाशहस्तइवान्तकः ।
शूलहस्तोबभौयुद्धेकुम्बकर्णोमहाबलः ॥

vajrahastoyathāśakraḥpāśahastaivāntakaḥ |
śūlahastobabhauyuddhekumbakarṇomahābalaḥ ||

यथाशुष्काण्यरण्यानिग्रीष्मेदहतिपावकः ।
तथावानरसैन्यानिकुम्बकर्णोविनिर्दहत् ॥

yathāśuṣkāṇyaraṇyānigrīṣmedahatipāvakaḥ |
tathāvānarasainyānikumbakarṇovinirdahat ||

ततस्तेवध्यमानास्तुहतयूथाविनायकाः ।
वानराभयसंविग्नाविनेदुर्विस्वरंभृशैः ॥

tatastevadhyamānāstuhatayūthāvināyakāḥ |
vānarābhayasaṃvignāvinedurvisvaraṃbhṛśaiḥ ||

अनेकशोवध्यमानाःकुम्भकर्णेनवानराः ।
राघवंशरणंजग्मुर्व्यथिताःभिन्नचेतसः ॥

anekaśovadhyamānāḥkumbhakarṇenavānarāḥ |
rāghavaṃśaraṇaṃjagmurvyathitāḥbhinnacetasaḥ ||

प्रभग्नान् वानरान् दृष्टवावज्रहस्तात्मजात्मजः ।
अभ्यधावतवेगेनकुम्भकर्णंमहाहवे ॥

prabhagnān vānarān dṛṣṭavāvajrahastātmajātmajaḥ |
abhyadhāvatavegenakumbhakarṇaṃmahāhave ||

शैलशृङ्गंमहद्गृह्यविनदंश्चमुहुर्मुहुः ।
त्रासयन्राक्षसान्सर्वान् कुम्भकर्णपदानुगान् ।
चिक्षेपशैलशिखरंकुम्भकर्णस्यमूर्धनि ॥

śailaśṛṅgaṃmahadgṛhyavinadaṃścamuhurmuhuḥ |
trāsayanrākṣasānsarvān kumbhakarṇapadānugān |
cikṣepaśailaśikharaṃkumbhakarṇasyamūrdhani ||

स तेनाभिहतोमूर्ध्निशैलेनेन्द्ररिपुस्तदा ।
कुम्भकर्णःप्रजज्वालक्रोधेनमहतातदा ।
सोऽभ्यधावतवेगेनवालिपुत्रममर्षणम् ॥

sa tenābhihatomūrdhniśailenendraripustadā |
kumbhakarṇaḥprajajvālakrodhenamahatātadā |
so'bhyadhāvatavegenavāliputramamarṣaṇam ||

कुम्भकर्णोमहानादस्त्रासयन् सर्ववानरान् ।
शूलंससर्जवैरोषादङ्गदेतुमहाबलः ॥

kumbhakarṇomahānādastrāsayan sarvavānarān |
śūlaṃsasarjavairoṣādaṅgadetumahābalaḥ ||

त मापतन्तंबुद्ध्वातुयुद्धमार्गविशारदः ।
लाघवान्मोचयामाबलवान् वानरर्षभः ॥

ta māpatantaṃbuddhvātuyuddhamārgaviśāradaḥ |
lāghavānmocayāmābalavān vānararṣabhaḥ ||

उत्पत्यचैनंतरसातलेनोरस्यताडयत् ।
स तेनाभिहतःकोपात्प्रमुमोहाचलोपमः ॥

utpatyacainaṃtarasātalenorasyatāḍayat |
sa tenābhihataḥkopātpramumohācalopamaḥ ||

स लब्दसंज्ञोबलवान्मुष्टिमावर्त्यराक्षसः ।
अपहास्तेनचिक्षेपविसंज्ञः स पपात ह ॥

sa labdasaṃjñobalavānmuṣṭimāvartyarākṣasaḥ |
apahāstenacikṣepavisaṃjñaḥ sa papāta ha ||

तस्मिन् प्लवगशार्दूलेविसंज्ञेपतितेभुवि ।
तच्छूलंसमुपादायसुग्रीवमभिदुद्रुवे ॥

tasmin plavagaśārdūlevisaṃjñepatitebhuvi |
tacchūlaṃsamupādāyasugrīvamabhidudruve ||

तमापतन्तंसम्प्रेक्ष्यकुम्भकर्णंमहाबलम् ।
उत्पपाततदावीरस्सुग्रीवोवानराधिपः ॥

tamāpatantaṃsamprekṣyakumbhakarṇaṃmahābalam |
utpapātatadāvīrassugrīvovānarādhipaḥ ||

स पर्वताग्रमुत्क्षिप्यसमाविध्यमहाबलः ।
अभिदुद्राववेगेनकुम्भकर्णंमहाबलम् ॥

sa parvatāgramutkṣipyasamāvidhyamahābalaḥ |
abhidudrāvavegenakumbhakarṇaṃmahābalam ||

तमापतन्तंसम्प्रेक्ष्यकुम्भकर्णःप्लवङ्गमम् ।
तस्थौविवृतसर्वाङ्गोवानरेन्द्रस्यसम्मुखः ॥

tamāpatantaṃsamprekṣyakumbhakarṇaḥplavaṅgamam |
tasthauvivṛtasarvāṅgovānarendrasyasammukhaḥ ||

कपिशोणितदिग्धाङ्गंभक्ष्यन्तंप्लवङ्गमान् ।
कुम्भकर्णंस्थितंदृष्टवासुग्रीवोवाक्यमब्रवीत् ॥

kapiśoṇitadigdhāṅgaṃbhakṣyantaṃplavaṅgamān |
kumbhakarṇaṃsthitaṃdṛṣṭavāsugrīvovākyamabravīt ||

त्वजतद्वानरानीकंप्राकृतैःकिंकरिष्यसि ।
सहस्वैकंनिपातंमेपर्वतस्यास्यराक्षस ॥

tvajatadvānarānīkaṃprākṛtaiḥkiṃkariṣyasi |
sahasvaikaṃnipātaṃmeparvatasyāsyarākṣasa ||

तद्वाक्यंहरिराजस्यसत्त्वधैर्यसमन्वितम् ।
श्रुत्वाराक्षसशार्दूलःकुम्भकर्णोऽब्रवीद्वचः ॥

tadvākyaṃharirājasyasattvadhairyasamanvitam |
śrutvārākṣasaśārdūlaḥkumbhakarṇo'bravīdvacaḥ ||

प्रजापतेस्तुपौत्रस्त्वंतथैवरक्षरजस्सुतः ।
श्रुतपौरुषसम्पन्नःकस्माद्गर्जसिवानर ॥

prajāpatestupautrastvaṃtathaivarakṣarajassutaḥ |
śrutapauruṣasampannaḥkasmādgarjasivānara ||

स कुम्भकर्णस्यवचोनिशम्यव्याविध्यशैलंसहसामुमोच ।
तेनाजघानोरसिकुम्भकर्णंशैलेनवज्राशनिसन्निभेन ॥

sa kumbhakarṇasyavaconiśamyavyāvidhyaśailaṃsahasāmumoca |
tenājaghānorasikumbhakarṇaṃśailenavajrāśanisannibhena ||

तच्छैलशृङ्गंसहसाविकीर्णंभुजान्तरेतस्यतदाविशाले ।
ततोनिषेदुःसहसाप्लवङ्गारक्षोगणाश्चापिमुदाविनेदुः ॥

tacchailaśṛṅgaṃsahasāvikīrṇaṃbhujāntaretasyatadāviśāle |
tatoniṣeduḥsahasāplavaṅgārakṣogaṇāścāpimudāvineduḥ ||

स शैलशृङ्गाभिहतश्चुकोपननादरोषाच्चविवृत्यवक्त्रम् ।
व्याविध्यशूलं च तटित्प्रकाशंचिक्षेपहर्यृक्षिपतेर्वधाय ॥

sa śailaśṛṅgābhihataścukopananādaroṣāccavivṛtyavaktram |
vyāvidhyaśūlaṃ ca taṭitprakāśaṃcikṣepaharyṛkṣipatervadhāya ||

तत्कुम्भकर्णस्यभुजप्रविद्धंशूलंशितंकाञ्चनदामजुष्टम् ।
क्षिप्रंसमुत्पत्यनिगृह्यदोर्भ्यांबभञ्जवेगेनसुतोऽनिलस्य ॥

tatkumbhakarṇasyabhujapraviddhaṃśūlaṃśitaṃkāñcanadāmajuṣṭam |
kṣipraṃsamutpatyanigṛhyadorbhyāṃbabhañjavegenasuto'nilasya ||

कृतंभारसहस्रस्यशूलंकालायसंमहत् ।
बभञ्जजानुमारोप्यतदाहृष्टःप्लवङ्गमः ॥

kṛtaṃbhārasahasrasyaśūlaṃkālāyasaṃmahat |
babhañjajānumāropyatadāhṛṣṭaḥplavaṅgamaḥ ||

शूलंभग्नंहनुमतादृष्टवावानरवाहिनी ।
हृष्टाननादबहुशस्सर्वतश्चापिदुद्रुवे ॥

śūlaṃbhagnaṃhanumatādṛṣṭavāvānaravāhinī |
hṛṣṭānanādabahuśassarvataścāpidudruve ||

बभूवथपरित्रस्तोराक्षसोविमुखोऽभवत् ।
सिंहनादं च तेचक्रुःप्रहृष्टावनगोचराः ।
मारुतिंपूजयाञ्चक्रुर्दृष्टवाशूलंतथागतम् ॥

babhūvathaparitrastorākṣasovimukho'bhavat |
siṃhanādaṃ ca tecakruḥprahṛṣṭāvanagocarāḥ |
mārutiṃpūjayāñcakrurdṛṣṭavāśūlaṃtathāgatam ||

स तत्तथाभग्नमवेक्ष्यशूलंचुकोपरक्षोधिपतिर्महात्मा ।
उत्पाट्यलङ्कामलयात्सशृङ्गंजघानसुग्रीवमुपेत्यतेन ॥

sa tattathābhagnamavekṣyaśūlaṃcukoparakṣodhipatirmahātmā |
utpāṭyalaṅkāmalayātsaśṛṅgaṃjaghānasugrīvamupetyatena ||

स शैलशृङ्गाभिहतोविसंज्ञःपपातभूमौयुधिवानरेन्द्रः ।
तंप्रेक्ष्यभूमौपतितंविसंज्ञनेदुःप्रहृष्टास्त्वथयातुधानाः ॥

sa śailaśṛṅgābhihatovisaṃjñaḥpapātabhūmauyudhivānarendraḥ |
taṃprekṣyabhūmaupatitaṃvisaṃjñaneduḥprahṛṣṭāstvathayātudhānāḥ ||

मभ्युपेत्याद्भुतघोरवीर्यं स कुम्भकर्णोयुधिवानरेन्द्रम् ।
जहारसुग्रीवमभिप्रगृह्ययथानिलोमेघमतिप्रचण्डः ॥

mabhyupetyādbhutaghoravīryaṃ sa kumbhakarṇoyudhivānarendram |
jahārasugrīvamabhipragṛhyayathānilomeghamatipracaṇḍaḥ ||

स तंमहामेघनिकाशरूपमुत्पाट्यगच्छन्युधिकुम्भकर्णः ।
रराजमेरुप्रतिमानरूपोमेरुर्यथाभ्युछ्रचितघोरशृङ्गः ॥

sa taṃmahāmeghanikāśarūpamutpāṭyagacchanyudhikumbhakarṇaḥ |
rarājamerupratimānarūpomeruryathābhyuchracitaghoraśṛṅgaḥ ||

ततस्तमादायजगामवीरस्संस्तूयमानोयुधिराक्षसेन्द्रैः ।
शृण्वन्निनादंत्रिदिवालयानांप्लवङ्गराजग्रहविस्मितानाम् ॥

tatastamādāyajagāmavīrassaṃstūyamānoyudhirākṣasendraiḥ |
śṛṇvanninādaṃtridivālayānāṃplavaṅgarājagrahavismitānām ||

ततस्तमादायतदा स मेनेहरीन्द्रमिन्द्रोपममिन्द्रवीर्यः ।
अस्मिन् हतेसर्वमिदंहतंस्यात्सराघवंसैन्यमितीन्द्रशत्रुः ॥

tatastamādāyatadā sa meneharīndramindropamamindravīryaḥ |
asmin hatesarvamidaṃhataṃsyātsarāghavaṃsainyamitīndraśatruḥ ||

विद्रुतांवाहिनींदृष्टवावानराणामितस्ततः ।
कुम्भकर्णेनसुग्रीवंगृहीतंचापिवानरम् ।
हनुमांश्चिन्तयामासमतिमान् मारुतात्मजः ॥

vidrutāṃvāhinīṃdṛṣṭavāvānarāṇāmitastataḥ |
kumbhakarṇenasugrīvaṃgṛhītaṃcāpivānaram |
hanumāṃścintayāmāsamatimān mārutātmajaḥ ||

एवंगृहीतेसुग्रीवेकिंकर्तव्यंमयाभवेत् ।
यद्वैन्यायंमयाकर्तुंतत्करिष्यामिसर्वधा ।
भूत्वापर्वतसङ्काशोनाशयिष्यामिराक्षसम् ॥

evaṃgṛhītesugrīvekiṃkartavyaṃmayābhavet |
yadvainyāyaṃmayākartuṃtatkariṣyāmisarvadhā |
bhūtvāparvatasaṅkāśonāśayiṣyāmirākṣasam ||

मयाहतेसंयतिकुम्भकर्णेमहाबलेमुष्टिविशीर्णदेहे ।
विमोचितेवानरपार्थिवे च भवन्तुहृष्टाःप्लवगास्समस्ताः ॥

mayāhatesaṃyatikumbhakarṇemahābalemuṣṭiviśīrṇadehe |
vimocitevānarapārthive ca bhavantuhṛṣṭāḥplavagāssamastāḥ ||

अथवास्वयमप्येषमोक्षंप्राप्स्यतिपार्थिव ।
गृहीतोऽयंयदिभवेत्रिदशैस्सासुरोरगैः ॥

athavāsvayamapyeṣamokṣaṃprāpsyatipārthiva |
gṛhīto'yaṃyadibhavetridaśaissāsuroragaiḥ ||

मन्ये न तावदात्मानंबुध्यतेवानराधिपः ।
शैलप्रहाराभिहतःकुम्भकर्णेनसंयुगे ॥

manye na tāvadātmānaṃbudhyatevānarādhipaḥ |
śailaprahārābhihataḥkumbhakarṇenasaṃyuge ||

अयंमुहूर्तात्सुग्रीवोलब्दसंज्ञोमहाहवे ।
आत्मनोवानराणां च यत्पथ्यंतत्करिष्यति ॥

ayaṃmuhūrtātsugrīvolabdasaṃjñomahāhave |
ātmanovānarāṇāṃ ca yatpathyaṃtatkariṣyati ||

मयातुमोक्षितस्यास्यसुग्रीवस्यमहात्मनः ।
अप्रीतिश्चभवेत्कष्टाकीर्तिनाशश्चशाश्वतः ॥

mayātumokṣitasyāsyasugrīvasyamahātmanaḥ |
aprītiścabhavetkaṣṭākīrtināśaścaśāśvataḥ ||

तस्मान्मुहूर्तंकाङ्क्षिष्येविक्रमंपार्थिवस्यतु ।
भिन्नं च वानरानीकंतावदाश्वासयाम्यहम् ॥

tasmānmuhūrtaṃkāṅkṣiṣyevikramaṃpārthivasyatu |
bhinnaṃ ca vānarānīkaṃtāvadāśvāsayāmyaham ||

इत्येवंचिन्तयित्वातुहनुमान्मारुतात्मजः ।
भूयःसंस्तम्भयामासवानराणांमहाचमूम् ॥

ityevaṃcintayitvātuhanumānmārutātmajaḥ |
bhūyaḥsaṃstambhayāmāsavānarāṇāṃmahācamūm ||

स कुम्भकर्णोऽथविवेशलङ्कांस्पुरन्तमादायमहाकपिंतम् ।
विमानचर्यागृहगोपुरस्थैःपुष्पाग्य्रवर्षैरवकीर्यमाणः ॥

sa kumbhakarṇo'thaviveśalaṅkāṃspurantamādāyamahākapiṃtam |
vimānacaryāgṛhagopurasthaiḥpuṣpāgyravarṣairavakīryamāṇaḥ ||

लाजगन्धोदवर्षैस्तुसिच्यमानश्सनैश्शनैः ।
राजवीथ्यास्तुशीतत्वात्संज्ञांप्रापमहाबलः ॥

lājagandhodavarṣaistusicyamānaśsanaiśśanaiḥ |
rājavīthyāstuśītatvātsaṃjñāṃprāpamahābalaḥ ||

ततस्ससंज्ञामुपलभ्यकृच्छ्राद्बलीयसस्तस्यभुजान्तरस्थः ।
अवेक्षमाणःपुरसाजमार्गंविचिन्तयामासमुहुर्महात्मा ॥

tatassasaṃjñāmupalabhyakṛcchrādbalīyasastasyabhujāntarasthaḥ |
avekṣamāṇaḥpurasājamārgaṃvicintayāmāsamuhurmahātmā ||

एवंगृहीतेनकथंनुनामशक्यंमयासम्प्रतिकर्तुमद्य ।
तथाकरिष्यामियथाहरीणांभविष्यतीष्टं च हितं च कार्यम् ॥

evaṃgṛhītenakathaṃnunāmaśakyaṃmayāsampratikartumadya |
tathākariṣyāmiyathāharīṇāṃbhaviṣyatīṣṭaṃ ca hitaṃ ca kāryam ||

ततःकराग्रैःसहसासमेत्यराजाहरीणाममरेन्द्रशत्रुम् ।
खरैश्चकर्णौदशनैश्चनासांददंशपार्श्वेषु च कुम्भकर्णम् ॥

tataḥkarāgraiḥsahasāsametyarājāharīṇāmamarendraśatrum |
kharaiścakarṇaudaśanaiścanāsāṃdadaṃśapārśveṣu ca kumbhakarṇam ||

स कुम्भकर्णोहृतकर्णनासोविदारितस्तेनरदैर्नखैश्च ।
रोषाभिभूतःक्षतजार्द्रगात्रःसुग्रीवमाविध्यपिपेषभूमौ ॥

sa kumbhakarṇohṛtakarṇanāsovidāritastenaradairnakhaiśca |
roṣābhibhūtaḥkṣatajārdragātraḥsugrīvamāvidhyapipeṣabhūmau ||

स भूतलेभीमबलाभिपिष्टस्सुरारिभिस्स्सैरभिहन्यमानः ।
जगामखंवेगवदभ्युपेत्यपुनश्चरामेणसमाजगाम ॥

sa bhūtalebhīmabalābhipiṣṭassurāribhisssairabhihanyamānaḥ |
jagāmakhaṃvegavadabhyupetyapunaścarāmeṇasamājagāma ||

कर्णनासाविहीनस्तुकुम्भकर्णोमहाबलः ।
रराजशोणितैःसिक्तोगिरिःप्रस्रवणैरिव ॥

karṇanāsāvihīnastukumbhakarṇomahābalaḥ |
rarājaśoṇitaiḥsiktogiriḥprasravaṇairiva ||

शोणितार्द्रोमहाकायोराक्षसोभीमविक्रमः ।
युद्धायाभिमुखोभीमोमनश्चक्रेनिशाचरः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्यःसस्नध्यइवतोयदः ।
अमर्षाच्छोणितोद्गारीशुशुभेरावणानुजीः ॥

śoṇitārdromahākāyorākṣasobhīmavikramaḥ |
yuddhāyābhimukhobhīmomanaścakreniśācaraḥ |
nīlāñjanacayaprakhyaḥsasnadhyaivatoyadaḥ |
amarṣācchoṇitodgārīśuśubherāvaṇānujīḥ ||

गतेतुतस्मिन् सुरराजशत्रुःक्रोधात्प्रदुद्रावरणायभूयः ।
अनायुधोऽस्मीतिविचिन्त्यरौद्रोघोरंतदामुद्गरमाससाद ॥

gatetutasmin surarājaśatruḥkrodhātpradudrāvaraṇāyabhūyaḥ |
anāyudho'smītivicintyaraudroghoraṃtadāmudgaramāsasāda ||

ततस्सपुर्यास्ससहसामहात्मानिष्क्रम्यतद्वानरसैन्यमुग्रम् ।
बभक्षरक्षोयुधिकुम्भकर्णःप्रजायुगान्तानगिरिवप्रवृद्धः ॥

tatassapuryāssasahasāmahātmāniṣkramyatadvānarasainyamugram |
babhakṣarakṣoyudhikumbhakarṇaḥprajāyugāntānagirivapravṛddhaḥ ||

बुभुक्षितःशोणइतमांसगृध्नुःप्रविव्यतद्वानरसैन्यमुग्रम् ।
चखादरक्षांसिहरीन् पिशाचान् ऋक्षांश्चमोहाद्युधिकुम्भकर्णः ।
यथैवमृत्युर्हरतेयुगान्ते स भक्ष्यामासहरींश्चमुख्यान् ॥

bubhukṣitaḥśoṇaitamāṃsagṛdhnuḥpravivyatadvānarasainyamugram |
cakhādarakṣāṃsiharīn piśācān ṛkṣāṃścamohādyudhikumbhakarṇaḥ |
yathaivamṛtyurharateyugānte sa bhakṣyāmāsaharīṃścamukhyān ||

एकंद्वौत्रीन् बहून् क्रुद्धोवानरान्सहराक्षसैः ।
समादायैकहस्तेनप्रचिक्षेपत्वरन्मुखे ॥

ekaṃdvautrīn bahūn kruddhovānarānsaharākṣasaiḥ |
samādāyaikahastenapracikṣepatvaranmukhe ||

सम्प्रस्रवंस्तदामेदश्शोणिते च महाबलः ।
वध्यमानोनगेन्द्राग्रैर्भक्ष्यामासवानरान् ॥

samprasravaṃstadāmedaśśoṇite ca mahābalaḥ |
vadhyamānonagendrāgrairbhakṣyāmāsavānarān ||

तेभक्ष्यमाणाहरयोरामंजुग्मुस्तदागतिम् ।
कुम्भकर्णोभृशंक्रुद्धःकपीन् खादन् प्रधावति ॥

tebhakṣyamāṇāharayorāmaṃjugmustadāgatim |
kumbhakarṇobhṛśaṃkruddhaḥkapīn khādan pradhāvati ||

शतानिसप्तचाष्टौ च विंशत्रतिंशत्तथैव च ।
सम्परिष्वज्यबाहुभ्यांखादवनिपरिधावति ॥

śatānisaptacāṣṭau ca viṃśatratiṃśattathaiva ca |
sampariṣvajyabāhubhyāṃkhādavaniparidhāvati ||

मेदोवसाशोणितदिग्धगात्रःकरायवसक्तग्रथितान्त्रमालः ।
ववर्षशूलानिसतीक्षणदंष्ट्रःकालोयुगान्तस्थइववृद्धः ॥

medovasāśoṇitadigdhagātraḥkarāyavasaktagrathitāntramālaḥ |
vavarṣaśūlānisatīkṣaṇadaṃṣṭraḥkāloyugāntasthaivavṛddhaḥ ||

तस्मिन् कालेसुमित्रायाःपुत्रःपरबलार्दनः ।
चकारलक्ष्मणःक्रुद्धोयुद्धंपरपुरञ्जयः ॥

tasmin kālesumitrāyāḥputraḥparabalārdanaḥ |
cakāralakṣmaṇaḥkruddhoyuddhaṃparapurañjayaḥ ||

स कुम्भकर्णस्यशरान् शरीरेसप्तवीर्यवान् ।
निचखादाददेचान्यावनिससर्ज च लक्ष्मणः ॥

sa kumbhakarṇasyaśarān śarīresaptavīryavān |
nicakhādādadecānyāvanisasarja ca lakṣmaṇaḥ ||

पीड्यमानस्तदस्त्रंतुविशेषंतत्सराक्षसः ।
ततश्चुकोपबलवान्सुमित्रानन्दवर्दनः ॥

pīḍyamānastadastraṃtuviśeṣaṃtatsarākṣasaḥ |
tataścukopabalavānsumitrānandavardanaḥ ||

अथास्यकवचंशुभ्रंजाम्भूनदमयंशुभम् ।
प्रच्छादयामासशरैस्सन्ध्याभ्रमिवमारुतः ॥

athāsyakavacaṃśubhraṃjāmbhūnadamayaṃśubham |
pracchādayāmāsaśaraissandhyābhramivamārutaḥ ||

नीलाञ्जनचयप्रख्यश्शरैःकाञ्चनभूषणैः ।
अपीड्यमानश्शुशुभेमेघैस्सूर्यइवांशुमान् ॥

nīlāñjanacayaprakhyaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
apīḍyamānaśśuśubhemeghaissūryaivāṃśumān ||

ततस्सराक्षसोभीमस्सुमित्रानन्दवर्धनम् ।
सावज्ञमेवप्रोवाचवाक्यंमेघौघनिस्स्वनः ॥

tatassarākṣasobhīmassumitrānandavardhanam |
sāvajñamevaprovācavākyaṃmeghaughanissvanaḥ ||

अन्तकस्याप्यकष्टेन युधि जेतारमाहवे ।
युध्यतामामभीतेनख्यापितावीरतात्वया ॥

antakasyāpyakaṣṭena yudhi jetāramāhave |
yudhyatāmāmabhītenakhyāpitāvīratātvayā ||

प्रगृहीतायुधस्येहमृत्योरिवमहामृधे ।
तिष्ठन्नप्रग्रतःपूज्यःकिमुयुद्धप्रदायकः ॥

pragṛhītāyudhasyehamṛtyorivamahāmṛdhe |
tiṣṭhannapragrataḥpūjyaḥkimuyuddhapradāyakaḥ ||

ऐरावतंबलेनसमारूढोवृतःसर्वामरैःप्रभुः ।
नैवशक्रोऽपिसमरेस्थितपूर्वःकदाचन ॥

airāvataṃbalenasamārūḍhovṛtaḥsarvāmaraiḥprabhuḥ |
naivaśakro'pisamaresthitapūrvaḥkadācana ||

अद्यत्वयाहम्सौमित्रेबालेनापि , नापिपराक्रमैः ।
तोषितोगन्तुमिच्छामित्यामनुज्ञाप्यराघवम् ॥

adyatvayāhamsaumitrebālenāpi , nāpiparākramaiḥ |
toṣitogantumicchāmityāmanujñāpyarāghavam ||

यत्तुवीर्यबलोत्साहैस्तोषितोऽहंरणेत्वया ।
राममेवैकमिच्छामिहन्तुंयस्मिन् हतेहतम् ॥

yattuvīryabalotsāhaistoṣito'haṃraṇetvayā |
rāmamevaikamicchāmihantuṃyasmin hatehatam ||

रामेमयात्रनिहतेयेऽन्येस्थास्यन्तिसंयुगे ।
तानहंयोधयिष्यामिस्वबलेनप्रमाथिना ॥

rāmemayātranihateye'nyesthāsyantisaṃyuge |
tānahaṃyodhayiṣyāmisvabalenapramāthinā ||

इत्युक्तवाक्यंतद्रक्षःप्रोवाचस्तुतिसंहितम् ।
मृधेघोरतरंवाक्यंसौमित्रिःप्रहसन्निव ॥

ityuktavākyaṃtadrakṣaḥprovācastutisaṃhitam |
mṛdheghorataraṃvākyaṃsaumitriḥprahasanniva ||

यस्त्वंशक्रादिभिर्वरैरसह्यःप्राप्यपौरुषम् ।
तत्सत्यंनान्यथावीरदृष्टस्तेऽद्यपराक्रमः ।
एषदाशरथीरामस्तिष्ठत्यद्रिरिवाचलः ॥

yastvaṃśakrādibhirvarairasahyaḥprāpyapauruṣam |
tatsatyaṃnānyathāvīradṛṣṭaste'dyaparākramaḥ |
eṣadāśarathīrāmastiṣṭhatyadririvācalaḥ ||

इतिश्रुत्वाह्यनादृत्यलक्ष्मणं स निशाचरः ।
अतिक्रम्य च सौमित्रिंकुम्भकर्णोमहाबलः ।
राममेवाभिदुद्रावकम्पयन्निवमेदिनीम् ॥

itiśrutvāhyanādṛtyalakṣmaṇaṃ sa niśācaraḥ |
atikramya ca saumitriṃkumbhakarṇomahābalaḥ |
rāmamevābhidudrāvakampayannivamedinīm ||

अथदाशरथींरामोरौद्रमस्त्रंप्रयोजयन् ।
कुम्भकर्णस्यहृदयेससर्जनिशितान् शरान् ॥

athadāśarathīṃrāmoraudramastraṃprayojayan |
kumbhakarṇasyahṛdayesasarjaniśitān śarān ||

तस्यरामेणविद्धस्यसहसाभिप्रधावतः ।
अङ्गालमिश्राःक्रुद्धस्यमुखान्निश्चेरुरर्चिषः ॥

tasyarāmeṇaviddhasyasahasābhipradhāvataḥ |
aṅgālamiśrāḥkruddhasyamukhānniścerurarciṣaḥ ||

रामास्त्रविद्धोघोरंवैनदन्राक्षसपुङ्गवः ।
अभ्यधावतसङ्कृद्धोहरीन् निद्रावयन् रणे ॥

rāmāstraviddhoghoraṃvainadanrākṣasapuṅgavaḥ |
abhyadhāvatasaṅkṛddhoharīn nidrāvayan raṇe ||

तस्योरसिनिमग्नास्तेशराबर्हिणवाससः ।
हस्ताच्छास्यपरिभ्रष्टागदाचोर्व्यांपपात ह ॥

tasyorasinimagnāsteśarābarhiṇavāsasaḥ |
hastācchāsyaparibhraṣṭāgadācorvyāṃpapāta ha ||

आयुधानि च सर्वाणिविप्राकीर्यन्तभूतले ।
स निरायुधमात्मानंयदामेनेमहाबलः ।
मुष्टिभ्यां च चरणाभ्यां च चकारकदनंमहत् ॥

āyudhāni ca sarvāṇiviprākīryantabhūtale |
sa nirāyudhamātmānaṃyadāmenemahābalaḥ |
muṣṭibhyāṃ ca caraṇābhyāṃ ca cakārakadanaṃmahat ||

स बाणैरतिविद्धाङ्गःक्षतजेनसमुक्षितः ।
रुधिरंपरिसुस्रावगिरिःप्रस्रवणंयथा ॥

sa bāṇairatividdhāṅgaḥkṣatajenasamukṣitaḥ |
rudhiraṃparisusrāvagiriḥprasravaṇaṃyathā ||

स तीव्रेण च कोपेनरुधिरेण च मूर्छितः ।
वानरान्राक्षसानृक्षान्खादन्विपरिधावति ॥

sa tīvreṇa ca kopenarudhireṇa ca mūrchitaḥ |
vānarānrākṣasānṛkṣānkhādanviparidhāvati ||

अथशृङ्गंसमाविध्यभीमंभीमपराक्रमः ।
चिक्षेपराममुद्धिश्यबलवानन्तकोपमः ॥

athaśṛṅgaṃsamāvidhyabhīmaṃbhīmaparākramaḥ |
cikṣeparāmamuddhiśyabalavānantakopamaḥ ||

अप्राप्तमन्तरारामःसप्तभिस्तमजिह्मगैः ।
चिच्छेदगिरिशृङ्गंतंपुनःसन्धायकार्मुकम् ॥

aprāptamantarārāmaḥsaptabhistamajihmagaiḥ |
cicchedagiriśṛṅgaṃtaṃpunaḥsandhāyakārmukam ||

ततस्तुरामोधर्मात्मातस्यशृङ्गंमहत्तदा ।
शरैःकाञ्चनचित्राङ्गैश्चिच्छेदपुरुषर्षभः ॥

tatasturāmodharmātmātasyaśṛṅgaṃmahattadā |
śaraiḥkāñcanacitrāṅgaiścicchedapuruṣarṣabhaḥ ||

तन्मेरुशिखराकारंद्योतमानमिवश्रिया ।
द्वेशतेवानराणां च पतमानमपातयत् ॥

tanmeruśikharākāraṃdyotamānamivaśriyā |
dveśatevānarāṇāṃ ca patamānamapātayat ||

तस्मिन् काले स धर्मात्मालक्ष्मणोराममब्रवीत् ।
कुम्भकर्णवधेयुक्तोयोगान् परिमृशन्बहून् ॥

tasmin kāle sa dharmātmālakṣmaṇorāmamabravīt |
kumbhakarṇavadheyuktoyogān parimṛśanbahūn ||

नैवायंवानरान्राजन्नविजानातिराक्षसान् ।
मत्तश्शोणितगन्धे न स्वान् परांश्चैवखादति ॥

naivāyaṃvānarānrājannavijānātirākṣasān |
mattaśśoṇitagandhe na svān parāṃścaivakhādati ||

साध्वेनमधिरोहस्तुसर्वतोवानरर्षभाः ।
यूथपाश्चयथामुख्यास्तिष्ठन्त्वस ॥

sādhvenamadhirohastusarvatovānararṣabhāḥ |
yūthapāścayathāmukhyāstiṣṭhantvasa ||

अप्ययंदुर्मतिःकालेगुरुभारप्रपीडितः ।
प्रपतन्राक्षसोभूमौनान्यान्हन्यात्ल्पवङ्गमान् ॥

apyayaṃdurmatiḥkālegurubhāraprapīḍitaḥ |
prapatanrākṣasobhūmaunānyānhanyātlpavaṅgamān ||

तस्यतद्वचनंश्रुत्वाराजपुत्रस्यधीमतः ।
तेसमारुरुहुर्हृष्टाःकुम्भकर्णंप्लवङ्गमाः ॥

tasyatadvacanaṃśrutvārājaputrasyadhīmataḥ |
tesamāruruhurhṛṣṭāḥkumbhakarṇaṃplavaṅgamāḥ ||

कुम्भकर्णस्तुसङ्कृद्धस्समारूढःप्लवङ्गमैः ।
व्यधूनयत्तान्वेगेनदुष्टहस्तीवहस्तिपान् ॥

kumbhakarṇastusaṅkṛddhassamārūḍhaḥplavaṅgamaiḥ |
vyadhūnayattānvegenaduṣṭahastīvahastipān ||

तान् न्दृष्टवानिर्धुतान्रामोदुष्टोऽयमितिराक्षसः ।
समुत्पपातवेगेनधनुरुत्तममाददे ॥

tān ndṛṣṭavānirdhutānrāmoduṣṭo'yamitirākṣasaḥ |
samutpapātavegenadhanuruttamamādade ||

क्रोधरक्तेक्षणोवीरोनिर्दहन्निवचक्षुषा ।
राघवोराक्षसंरोषाभिदुद्राववेगितः ।
यूथपान्हर्षयन्सर्वान्कुम्भकर्णभयार्दितान् ॥

krodharaktekṣaṇovīronirdahannivacakṣuṣā |
rāghavorākṣasaṃroṣābhidudrāvavegitaḥ |
yūthapānharṣayansarvānkumbhakarṇabhayārditān ||

स चापमादायभुजङ्गकल्पंधृढज्यमुग्रंतपनीयचित्रम् ।
हरीन् समाश्वास्यसमुत्पपातरामोनिबद्धोत्तमतूणबाणः ॥

sa cāpamādāyabhujaṅgakalpaṃdhṛḍhajyamugraṃtapanīyacitram |
harīn samāśvāsyasamutpapātarāmonibaddhottamatūṇabāṇaḥ ||

स वानरगणैस्तैस्तुवृतःपरमदुर्जयः ।
लक्ष्मणानुचरोरामस्सम्प्रतस्थेमहाबलः ॥

sa vānaragaṇaistaistuvṛtaḥparamadurjayaḥ |
lakṣmaṇānucarorāmassampratasthemahābalaḥ ||

स ददर्शमहात्मानंकिरीटिनमरिन्दमम् ।
शोणितावृतरक्ताक्षंकुम्भकर्णंमहाबलम् ॥

sa dadarśamahātmānaṃkirīṭinamarindamam |
śoṇitāvṛtaraktākṣaṃkumbhakarṇaṃmahābalam ||

सर्वान् समभिधावन्तंयथारुष्टंदिशागजम् ।
मार्गमाणंहरीन्कक्रुद्धंराक्षसैःपरिवारितम् ॥

sarvān samabhidhāvantaṃyathāruṣṭaṃdiśāgajam |
mārgamāṇaṃharīnkakruddhaṃrākṣasaiḥparivāritam ||

व्निध्यमन्दरसङ्काशंकाञ्चनाङ्गदभूषणम् ।
स्रवन्तंरुधिरंवक्त्राद्वर्षामेघमिवोथतितम् ॥

vnidhyamandarasaṅkāśaṃkāñcanāṅgadabhūṣaṇam |
sravantaṃrudhiraṃvaktrādvarṣāmeghamivothatitam ||

जिह्वयापरिलिह्यन्तंसृक्किणीशोणितेक्षणम् ।
मृद्नन्तंवानरानीकंकालान्तकयमोपमम् ॥

jihvayāparilihyantaṃsṛkkiṇīśoṇitekṣaṇam |
mṛdnantaṃvānarānīkaṃkālāntakayamopamam ||

तंदृष्टवाराक्षसश्रेष्ठंप्रदीप्तानलवर्चसम् ।
विस्फारयामासतदाकार्मुकंपुरुषर्षभः ॥

taṃdṛṣṭavārākṣasaśreṣṭhaṃpradīptānalavarcasam |
visphārayāmāsatadākārmukaṃpuruṣarṣabhaḥ ||

स तस्यचापनिर्घोषात्कुपितोराक्षसर्षभः ।
अमृष्यमाणस्तंघोषमभिदुद्रावराघवम् ॥

sa tasyacāpanirghoṣātkupitorākṣasarṣabhaḥ |
amṛṣyamāṇastaṃghoṣamabhidudrāvarāghavam ||

ततस्तुवातोद्धतमेघकल्पंभुजङ्गराजोत्तमभोगबाहुम् ।
तमापतन्तंधरणीराभमुवाचरामोकुम्भकर्णम् ॥

tatastuvātoddhatameghakalpaṃbhujaṅgarājottamabhogabāhum |
tamāpatantaṃdharaṇīrābhamuvācarāmokumbhakarṇam ||

आगच्छरक्षोधिपमाविषादमवस्थितोऽहंप्रगृहीतचापः ।
अवेहिमांराक्षसवंशनाशनंयस्त्वंमुहूर्ताद्भविता ॥

āgaccharakṣodhipamāviṣādamavasthito'haṃpragṛhītacāpaḥ |
avehimāṃrākṣasavaṃśanāśanaṃyastvaṃmuhūrtādbhavitā ||

रामोऽयमितिविज्ञायजहासविकृतस्वनम् ।
अभ्यधावतसङ्ककृद्धोहरीवनिद्रावयन्रणे ॥

rāmo'yamitivijñāyajahāsavikṛtasvanam |
abhyadhāvatasaṅkakṛddhoharīvanidrāvayanraṇe ||

पातयन्निवसर्वेषांहृदयनिवनौकसाम् ।
प्रहस्यविकृतंभीमंसमेघस्न्तितोपमम् ।
कुम्भकर्णोमहातेजाराघवंवाक्यमब्रवीत् ॥

pātayannivasarveṣāṃhṛdayanivanaukasām |
prahasyavikṛtaṃbhīmaṃsameghasntitopamam |
kumbhakarṇomahātejārāghavaṃvākyamabravīt ||

नाहंविराधोविज्ञेयो न कबन्दःखरो न च ।
न वाली न च मारीचःकुम्भकर्णःसमागतः ॥

nāhaṃvirādhovijñeyo na kabandaḥkharo na ca |
na vālī na ca mārīcaḥkumbhakarṇaḥsamāgataḥ ||

पश्यमेमुद्गरंभीमंसर्वकालायसंमहत् ।
अनेननिर्जितादेवादानवाश्चपुरामया ॥

paśyamemudgaraṃbhīmaṃsarvakālāyasaṃmahat |
anenanirjitādevādānavāścapurāmayā ||

विकर्णवासइतिमांनावज्ञातुंत्वमर्हसि ।
स्वल्पाऽपिहि न मेपीडार्णनासाविनाशनात् ॥

vikarṇavāsaitimāṃnāvajñātuṃtvamarhasi |
svalpā'pihi na mepīḍārṇanāsāvināśanāt ||

दर्शयेक्ष्वाकुशार्दूलवीर्यंगात्रेषुमेलघु ।
ततस्त्वांभक्षयिष्यामिदृष्टपौरुषविक्रमम् ॥

darśayekṣvākuśārdūlavīryaṃgātreṣumelaghu |
tatastvāṃbhakṣayiṣyāmidṛṣṭapauruṣavikramam ||

स कुम्भकर्णस्यवचोनिशम्यरामस्सुपुङ्खान् विससर्जन् ।
तैराहतोवज्रसमवेगैर्नचुक्षुभे न व्यथतेसुरारिः ॥

sa kumbhakarṇasyavaconiśamyarāmassupuṅkhān visasarjan |
tairāhatovajrasamavegairnacukṣubhe na vyathatesurāriḥ ||

यैस्सायकैस्सालवरानिकृत्तावालीहतोवानरपुङ्गवश्च ।
तेकुम्भकर्णस्यतदाशरीरंवज्रोपमं न व्यधयांप्रचक्रुः ॥

yaissāyakaissālavarānikṛttāvālīhatovānarapuṅgavaśca |
tekumbhakarṇasyatadāśarīraṃvajropamaṃ na vyadhayāṃpracakruḥ ||

स वारिधाराइवसायकास्तान् पिबन् शरीरेणमहेन्द्रशत्रुः ।
जघानरामस्यशरप्रवेगंव्याविध्यतंमुग्रवेगम् ॥

sa vāridhārāivasāyakāstān piban śarīreṇamahendraśatruḥ |
jaghānarāmasyaśarapravegaṃvyāvidhyataṃmugravegam ||

ततस्तुरक्षःक्षतजावलिप्तंवित्रासनंदेवमहचमूनाम् ।
व्याविध्यतंमुद्गरमुग्रवेगंनिद्रावयामासचमूंम् ॥

tatasturakṣaḥkṣatajāvaliptaṃvitrāsanaṃdevamahacamūnām |
vyāvidhyataṃmudgaramugravegaṃnidrāvayāmāsacamūṃm ||

वायव्यमादायततोमहास्त्रंरामःप्रचिक्षेपनिशाचराय ।
समुद्गरंतेनजघानबाहुं स कृत्तबाहुस्तुमुलंनाद ॥

vāyavyamādāyatatomahāstraṃrāmaḥpracikṣepaniśācarāya |
samudgaraṃtenajaghānabāhuṃ sa kṛttabāhustumulaṃnāda ||

स तस्यबाहुर्गिरिशृङ्गकल्पःसमुद्गरोराघवबाणकृत्तः ।
पपाततस्मिन् हरिराजसैन्येजघानतांवानरवाहिनीं ॥

sa tasyabāhurgiriśṛṅgakalpaḥsamudgarorāghavabāṇakṛttaḥ |
papātatasmin harirājasainyejaghānatāṃvānaravāhinīṃ ||

तेवानराभग्नहतावशेषाःपर्यन्तमाश्रित्यतदाविषण्णाः ।
प्रपीडिताङ्गाददृशुस्सुघोरंनरेन्द्ररक्षोधिपन्निपातम् ॥

tevānarābhagnahatāvaśeṣāḥparyantamāśrityatadāviṣaṇṇāḥ |
prapīḍitāṅgādadṛśussughoraṃnarendrarakṣodhipannipātam ||

स कुम्भकर्णोऽस्त्रनिकृत्तबाहुर्महासिकृत्ताग्रइवाचलेन्द्रः ।
उत्पाटयामासकरेणवृक्षंततोऽभिदुद्रावरणेनरेन्द्रम् ॥

sa kumbhakarṇo'stranikṛttabāhurmahāsikṛttāgraivācalendraḥ |
utpāṭayāmāsakareṇavṛkṣaṃtato'bhidudrāvaraṇenarendram ||

स तस्यबाहुंसहतालवृक्षंसमुद्यतंपन्नगभोगकल्पम् ।
इन्द्रास्त्रयुक्तेनजघानरामोबाणेनजाम्भूनदचित्रितेन ॥

sa tasyabāhuṃsahatālavṛkṣaṃsamudyataṃpannagabhogakalpam |
indrāstrayuktenajaghānarāmobāṇenajāmbhūnadacitritena ||

स कुम्भकर्णस्यभुजोनिकृत्तःपपातभूमौगिरिसन्निकाशः ।
विवेष्टमानोनिजाघनवृक्षान् शैलान्शिलावानरराक्षसांश्च ॥

sa kumbhakarṇasyabhujonikṛttaḥpapātabhūmaugirisannikāśaḥ |
viveṣṭamānonijāghanavṛkṣān śailānśilāvānararākṣasāṃśca ||

तंछिन्नबाहुंसमवेक्ष्यरामःसमापतन्तंसहसानदन्तम् ।
द्वावर्धचन्द्रौनिशितौप्रगृह्यचिच्छेदपादौयुधिराक्षसस्य ॥

taṃchinnabāhuṃsamavekṣyarāmaḥsamāpatantaṃsahasānadantam |
dvāvardhacandrauniśitaupragṛhyacicchedapādauyudhirākṣasasya ||

तौतस्यपादौप्रदिशोदिशश्चगिरेर्गुहाश्चैवमहार्णवं च ।
लङ्कां च सेनांकपिराक्षसानांविनादयन्तौविनिपेततुश्च ॥

tautasyapādaupradiśodiśaścagirerguhāścaivamahārṇavaṃ ca |
laṅkāṃ ca senāṃkapirākṣasānāṃvinādayantauvinipetatuśca ||

निकृत्तबाहुद्विनिकृत्तपादोविदार्यवक्त्रंबडबामुखाभम् ।
दुद्रावरामंसहसाभिगर्जन् राहुर्यथाचन्द्रमिवान्तऽरिक्षे ॥

nikṛttabāhudvinikṛttapādovidāryavaktraṃbaḍabāmukhābham |
dudrāvarāmaṃsahasābhigarjan rāhuryathācandramivānta'rikṣe ||

अपूरयत्तस्यमुखंशिताग्रैरामश्शरैर्हेमपिनद्धपुङ्खैः ।
स पूर्णवक्त्रो न शशाकवक्तुंचुकूजकृच्छ्रेणमुमूर्छचापि ॥

apūrayattasyamukhaṃśitāgrairāmaśśarairhemapinaddhapuṅkhaiḥ |
sa pūrṇavaktro na śaśākavaktuṃcukūjakṛcchreṇamumūrchacāpi ||

अथाददेसूर्यमरीचिकल्पं स ब्रह्मदण्डान्तककाकलकल्पम् ।
अरिष्टमैन्द्रंनिशितंसुपुङ्खंरामश्शरंमारुततुल्यवेगम् ॥

athādadesūryamarīcikalpaṃ sa brahmadaṇḍāntakakākalakalpam |
ariṣṭamaindraṃniśitaṃsupuṅkhaṃrāmaśśaraṃmārutatulyavegam ||

तंवज्रजाम्भूनदचारुपुङ्खंप्रदीप्तसूर्यज्वलनप्रकाशम् ।
महेन्द्रवज्राशनितुल्यवेगंरामःप्रचिक्षेपनिशाचराय ॥

taṃvajrajāmbhūnadacārupuṅkhaṃpradīptasūryajvalanaprakāśam |
mahendravajrāśanitulyavegaṃrāmaḥpracikṣepaniśācarāya ||

स सायकोराघवबाहुचोदितोदिशस्स्वभासादशसम्प्रकाशयन् ।
विधूमवैश्वानरभीमदर्शनोजगामशक्राशनिवीर्यविक्रमः ॥

sa sāyakorāghavabāhucoditodiśassvabhāsādaśasamprakāśayan |
vidhūmavaiśvānarabhīmadarśanojagāmaśakrāśanivīryavikramaḥ ||

स तन्महापर्वतकूटसन्निभंविवृत्तदंष्ट्रंचलचारुकुण्डलम् ।
चकर्तरक्षोधिपतेश्शिरस्तदायथैववृत्रस्यपुरापुरन्दरः ॥

sa tanmahāparvatakūṭasannibhaṃvivṛttadaṃṣṭraṃcalacārukuṇḍalam |
cakartarakṣodhipateśśirastadāyathaivavṛtrasyapurāpurandaraḥ ||

कुम्भकर्णशिरोभातिकुण्डलालङ्कृतंमहत् ।
आदित्येऽभ्युदितेरात्रौमध्यस्थइवचन्द्रमाः ॥

kumbhakarṇaśirobhātikuṇḍalālaṅkṛtaṃmahat |
āditye'bhyuditerātraumadhyasthaivacandramāḥ ||

तद्रामबाणाभिहतंपपातरक्षःशिरःपर्वतसन्निकाशम् ।
बभञ्जचर्यागृहगोपुराणिप्राकारमुच्चंतमपातयच्च ॥

tadrāmabāṇābhihataṃpapātarakṣaḥśiraḥparvatasannikāśam |
babhañjacaryāgṛhagopurāṇiprākāramuccaṃtamapātayacca ||

तच्चातिकायंहिमहत्प्रकाशंरक्षस्तदातोयनिधौपपात ।
ग्राहान्परान् मीनवरान्भुजङ्गान् ममर्दभूमिच तदाविवेश ॥

taccātikāyaṃhimahatprakāśaṃrakṣastadātoyanidhaupapāta |
grāhānparān mīnavarānbhujaṅgān mamardabhūmica tadāviveśa ||

तस्मिन्हतेब्राह्मणदेवशत्रौमहाबलेसंयतिकुम्भकर्णे ।
चचालभूर्भूमिधराश्चसर्वेहर्षाच्चदेवास्तुमुलंविनेदुः ॥

tasminhatebrāhmaṇadevaśatraumahābalesaṃyatikumbhakarṇe |
cacālabhūrbhūmidharāścasarveharṣāccadevāstumulaṃvineduḥ ||

ततस्तुदेवर्षिमहर्षिपन्नगाःसुराश्चभूतानिसुपर्णगुह्यकाः ।
सयक्षगन्धर्वगणानभोगताःप्रहर्षितारामपराक्रमेण ॥

tatastudevarṣimaharṣipannagāḥsurāścabhūtānisuparṇaguhyakāḥ |
sayakṣagandharvagaṇānabhogatāḥpraharṣitārāmaparākrameṇa ||

ततस्तुतेतस्यवधेनभूरिणामनस्विनोनैरृतराजबान्धवाः ।
विनेदुरुच्चैर्व्यथितारघूत्तमंहरिंसमीक्ष्यैवयथासुरार्धिताः ॥

tatastutetasyavadhenabhūriṇāmanasvinonairṛtarājabāndhavāḥ |
vineduruccairvyathitāraghūttamaṃhariṃsamīkṣyaivayathāsurārdhitāḥ ||

स देवलोकस्यतमोनिहत्यसूर्योयथाराहुमुखाद्विमुक्तः ।
तथाव्यभासीद्धरिसैन्यमध्येनिहत्यरामोयुधिकुम्भकर्णम् ॥

sa devalokasyatamonihatyasūryoyathārāhumukhādvimuktaḥ |
tathāvyabhāsīddharisainyamadhyenihatyarāmoyudhikumbhakarṇam ||

प्रहर्षमीयुर्भवश्चवानराःप्रबुद्धपद्मप्रतिमैरिवाननैः ।
अपूजयन् राघवमिष्टभागिनंहतेरिसौभीमबलेदुरासदम् ॥

praharṣamīyurbhavaścavānarāḥprabuddhapadmapratimairivānanaiḥ |
apūjayan rāghavamiṣṭabhāginaṃhaterisaubhīmabaledurāsadam ||