Kumbhakarna Is Woken

सप्रविश्यपुरींलङ्कांरामबाणभयार्धितः ।
भग्नदर्पस्तदाराजाबभूवव्यथितेन्द्रियः ॥

sapraviśyapurīṃlaṅkāṃrāmabāṇabhayārdhitaḥ |
bhagnadarpastadārājābabhūvavyathitendriyaḥ ||

मातङ्गइवसिंहेनगरुडेनेवपन्नगः ।
अभिभूतोऽभवद्राजाराघवेणमहात्मना ॥

mātaṅgaivasiṃhenagaruḍenevapannagaḥ |
abhibhūto'bhavadrājārāghaveṇamahātmanā ||

ब्रह्मदण्डप्रतीकानांविद्युत्सदृशवर्चसाम् ।
स्मरन्राघवबाणानांविव्यथेराक्षसेश्वरः ॥

brahmadaṇḍapratīkānāṃvidyutsadṛśavarcasām |
smaranrāghavabāṇānāṃvivyatherākṣaseśvaraḥ ||

नकाञ्चनमयंदिव्यमाश्रित्यपरमासनम् ।
विप्रेक्षमाणोरक्षांसिरावणोवाक्यमब्रवीत् ॥

nakāñcanamayaṃdivyamāśrityaparamāsanam |
viprekṣamāṇorakṣāṃsirāvaṇovākyamabravīt ||

सर्वंतत्खलुमेमोघंयत्तप्तंपरमंतपः ।
यत्समानोमहेन्द्रेणमानुषेणास्मिर्जितः ॥

sarvaṃtatkhalumemoghaṃyattaptaṃparamaṃtapaḥ |
yatsamānomahendreṇamānuṣeṇāsmirjitaḥ ||

इदंतद्ब्रह्मणोघोरंवाक्यंमामभ्युपस्थितम् ।
मानुषेभ्योविजानीहिभयंत्वमितितत्तथा ॥

idaṃtadbrahmaṇoghoraṃvākyaṃmāmabhyupasthitam |
mānuṣebhyovijānīhibhayaṃtvamititattathā ||

देवदानवगन्धर्वैर्यक्षराक्षसपन्नगैः ।
अवध्यत्वंमयाप्राप्तंमानुषेभ्योनयाचितम् ॥

devadānavagandharvairyakṣarākṣasapannagaiḥ |
avadhyatvaṃmayāprāptaṃmānuṣebhyonayācitam ||

विदितंमानुषंमन्येरामंदशरथात्मजम् ।
इक्ष्वाकुकुलजातेनअनरण्येनयत्पुरा ।
उत्पत्स्यतेहिमद्वंशेपुरुषोराक्षसाधनु ।
यस्त्वांसपुत्रंसामात्यंसबलंसाश्वसारथिम् ।
निहनिष्यतिसङ्ग्रामेत्वांकुलाधम दुर्मते ॥

viditaṃmānuṣaṃmanyerāmaṃdaśarathātmajam |
ikṣvākukulajātenaanaraṇyenayatpurā |
utpatsyatehimadvaṃśepuruṣorākṣasādhanu |
yastvāṃsaputraṃsāmātyaṃsabalaṃsāśvasārathim |
nihaniṣyatisaṅgrāmetvāṃkulādhama durmate ||

शप्तोऽहंवेदवत्याचयदासाधर्षितापुरा ।
सेयंसीतामहाभागाजाताजनकनन्दिनी ॥

śapto'haṃvedavatyācayadāsādharṣitāpurā |
seyaṃsītāmahābhāgājātājanakanandinī ||

उमानन्दीश्वरश्चापिरम्भावरुणकन्यका ।
यथोक्तास्तन्मयाप्राप्तंनमिथ्याऋषिभाषितम् ॥

umānandīśvaraścāpirambhāvaruṇakanyakā |
yathoktāstanmayāprāptaṃnamithyāṛṣibhāṣitam ||

एतदेवाभ्युपागम्ययत्नंकर्तुमहार्हथ ।
राक्षसाश्चापितिष्ठन्तुचर्यागोपुरमूर्थसु ॥

etadevābhyupāgamyayatnaṃkartumahārhatha |
rākṣasāścāpitiṣṭhantucaryāgopuramūrthasu ||

सचाप्रतिमगाम्भीर्योदेवदानवदर्पहा ।
ब्रह्मशापाभिभूतस्तुकुम्भकर्णोविबोध्यताम् ॥

sacāpratimagāmbhīryodevadānavadarpahā |
brahmaśāpābhibhūtastukumbhakarṇovibodhyatām ||

सपराजितमात्मानंप्रहस्तंचनिषूदितम् ।
ज्ञात्वारक्षोबलंभीममादिदेशमहाबलः ॥

saparājitamātmānaṃprahastaṃcaniṣūditam |
jñātvārakṣobalaṃbhīmamādideśamahābalaḥ ||

द्वारेषुयत्नःक्रियतांप्राकारश्चाधिरुह्यताम् ।
निद्रावशसमाविष्टःकुम्भकर्णोविबोद्यताम् ॥

dvāreṣuyatnaḥkriyatāṃprākāraścādhiruhyatām |
nidrāvaśasamāviṣṭaḥkumbhakarṇovibodyatām ||

सुखंस्वपितिनिश्चिन्तःकालोपहतचेतनः ।
नवषट् सप्तचाष्टौचमासान् स्वपितिराक्षसः ॥

sukhaṃsvapitiniścintaḥkālopahatacetanaḥ |
navaṣaṭ saptacāṣṭaucamāsān svapitirākṣasaḥ ||

मन्त्रयित्वाप्रसुप्तोऽयमितस्तुनवमेऽहनि ।
तंतुबोधयतक्षिप्रंकुम्भकर्णंमहाबलम् ॥

mantrayitvāprasupto'yamitastunavame'hani |
taṃtubodhayatakṣipraṃkumbhakarṇaṃmahābalam ||

सतुसङ् ख्येमहाबाहुःककुदस्सर्वरक्षसाम् ।
वानरान् राजपुत्रौचक्षिप्रमेवहनिष्यति ॥

satusaṅ khyemahābāhuḥkakudassarvarakṣasām |
vānarān rājaputraucakṣipramevahaniṣyati ||

एषःकेतुःपरंसङ् ख्येमुख्योवैसर्वरक्षसाम् ।
कुम्भकर्णःसदाशेतेमूढोग्राम्यसुखेरतः ॥

eṣaḥketuḥparaṃsaṅ khyemukhyovaisarvarakṣasām |
kumbhakarṇaḥsadāśetemūḍhogrāmyasukherataḥ ||

रामेणहिनिरस्तस्यसङ्ग्रामेऽस्मिन् सुदारुणे ।
भविष्यतिनमेशोकःकुम्भकर्णेविबोधिते ॥

rāmeṇahinirastasyasaṅgrāme'smin sudāruṇe |
bhaviṣyatinameśokaḥkumbhakarṇevibodhite ||

किंकरिष्याम्यहंतेनशक्रतुल्यबलेनहि ।
ईदृशेव्यसनेघोरेयोनसाह्यायकल्पते ॥

kiṃkariṣyāmyahaṃtenaśakratulyabalenahi |
īdṛśevyasaneghoreyonasāhyāyakalpate ||

तेतुतद्वचनंश्रुत्वाराक्षसेन्द्रस्यराक्षसाः ।
जग्मुःपरमसम्भ्रान्ताःकुम्भकर्णनिवेशनम् ॥

tetutadvacanaṃśrutvārākṣasendrasyarākṣasāḥ |
jagmuḥparamasambhrāntāḥkumbhakarṇaniveśanam ||

तांप्रविश्यमहाद्वारंसर्वतोयोजनायताम् ।
कुम्भकर्णगुहांरम्यांसर्वगन्धप्रवाहिनीम् ।
कुम्भकर्णस्यनिःश्वासादवधूतामहाबलाः ।
प्रतिष्ठमानाःकृच्छ्रेणयत्नात्प्रविविशुर्गुहाम् ॥

tāṃpraviśyamahādvāraṃsarvatoyojanāyatām |
kumbhakarṇaguhāṃramyāṃsarvagandhapravāhinīm |
kumbhakarṇasyaniḥśvāsādavadhūtāmahābalāḥ |
pratiṣṭhamānāḥkṛcchreṇayatnātpraviviśurguhām ||

तांप्रविश्यगुहांरम्यांशुभांकाञ्चनकुट्टिमाम् ।
ददृशुर्नैरृतव्याघ्रंशयानंभीमविदर्शनम् ॥

tāṃpraviśyaguhāṃramyāṃśubhāṃkāñcanakuṭṭimām |
dadṛśurnairṛtavyāghraṃśayānaṃbhīmavidarśanam ||

तेतुतंविकृतंसुप्तंविकीर्णमिवपर्वतम् ।
कुम्भकर्णंमहानिद्रंसहिताःप्रत्यबोधयन् ॥

tetutaṃvikṛtaṃsuptaṃvikīrṇamivaparvatam |
kumbhakarṇaṃmahānidraṃsahitāḥpratyabodhayan ||

ऊर्ध्वरोमाञ्चिततनुंश्वसन्तमिवपन्नगम् ।
भ्रामयन्तम् न्विश्श्वसैःशयानम् भीमविदर्शमम् ।
भीमनासापुटंतंतुपातालोविपुलाननम् ।
शयनेन्यस्तसर्वाङ्गंमेदोरुधिरगन्धिनम् ।
काञ्चनाङ्गदनद्धाङ्गंकिरीटिनमरिन्दमम् ।
ददृशुर्नैरृतव्याघ्रंकुम्भकर्णमरिन्दमम् ॥

ūrdhvaromāñcitatanuṃśvasantamivapannagam |
bhrāmayantam nviśśvasaiḥśayānam bhīmavidarśamam |
bhīmanāsāpuṭaṃtaṃtupātālovipulānanam |
śayanenyastasarvāṅgaṃmedorudhiragandhinam |
kāñcanāṅgadanaddhāṅgaṃkirīṭinamarindamam |
dadṛśurnairṛtavyāghraṃkumbhakarṇamarindamam ||

ततश्चक्रुर्महात्मानंकुम्भकर्णाग्रतस्तदाचाग्रतः ।
मांसानांमेरुसङ्काशंराशिंपरमतर्पणम् ॥

tataścakrurmahātmānaṃkumbhakarṇāgratastadācāgrataḥ |
māṃsānāṃmerusaṅkāśaṃrāśiṃparamatarpaṇam ||

मृगाणांमहिषाणांचवराहाणांचसञ्चयान् ।
चक्रुर्नैरृतशार्दूलाराशिमन्नस्यचाद्भुतम् ॥

mṛgāṇāṃmahiṣāṇāṃcavarāhāṇāṃcasañcayān |
cakrurnairṛtaśārdūlārāśimannasyacādbhutam ||

ततश्शोणितकुम्भांश्चमद्यानिविविधानिच ।
पुरस्तात्कुम्भकर्णस्यचक्रुस्त्रिदशशत्रवः ॥

tataśśoṇitakumbhāṃścamadyānivividhānica |
purastātkumbhakarṇasyacakrustridaśaśatravaḥ ||

लिलिपुश्चपरार्ध्येनचन्दनेनपरन्तपम् ।
दिव्यैराश्वासयामामासुर्माल्यैर्गन्धैस्सुगन्धिभिः ॥

lilipuścaparārdhyenacandanenaparantapam |
divyairāśvāsayāmāmāsurmālyairgandhaissugandhibhiḥ ||

धूपंसुगन्धांश्चससृजुस्तुष्टवुश्चपरन्ततम् ।
जलदाइवचानेदुर्यातुधानास्ततस्ततः ॥

dhūpaṃsugandhāṃścasasṛjustuṣṭavuścaparantatam |
jaladāivacāneduryātudhānāstatastataḥ ||

शङ्खांनापूरयामासुश्शशाङ्कसदृशप्रभान् ।
तुमुलंयुगपच्छापिविनेदुश्चाप्यमर्षिताः ॥

śaṅkhāṃnāpūrayāmāsuśśaśāṅkasadṛśaprabhān |
tumulaṃyugapacchāpivineduścāpyamarṣitāḥ ||

नेदुरास्फोटयामासुश्चिक्षिपुस्तेनिशाचराः ।
कुम्भकर्णविबोधार्थंचक्रुस्तेविपुलंस्वनम् ॥

nedurāsphoṭayāmāsuścikṣipusteniśācarāḥ |
kumbhakarṇavibodhārthaṃcakrustevipulaṃsvanam ||

सशङ्खभेरीपणवप्रणादमास्फोटितक्षेवळितसिंहनादम् ।
दिशोद्रवन्तस्त्रिदिवंकीरन्तःश्रुत्वाविहंगाःसहसानिपेतुः ॥

saśaṅkhabherīpaṇavapraṇādamāsphoṭitakṣevaḷitasiṃhanādam |
diśodravantastridivaṃkīrantaḥśrutvāvihaṃgāḥsahasānipetuḥ ||

यदाभृशंतैर्निनदैर्महात्मानकुम्बकर्णोबुबुधेप्रसुप्तः ।
ततोमुसुण्ठीर्मुसलानिसर्वेरक्षोगणास्तेजगृहुर्गदाश्च ॥

yadābhṛśaṃtairninadairmahātmānakumbakarṇobubudheprasuptaḥ |
tatomusuṇṭhīrmusalānisarverakṣogaṇāstejagṛhurgadāśca ||

तंशैलशृङ्गैर्मुसलैर्गदाभिर्वृक्षैस्तरैर्मुद्गरमुष्टिभिश्च ।
सुखप्रसुप्तंभुविकुम्भकर्णंरक्षांस्युदग्राणितदानिजघ्नुः ॥

taṃśailaśṛṅgairmusalairgadābhirvṛkṣaistarairmudgaramuṣṭibhiśca |
sukhaprasuptaṃbhuvikumbhakarṇaṃrakṣāṃsyudagrāṇitadānijaghnuḥ ||

तस्यनिःश्वासवातेनकुम्भकर्णस्यरक्षसः ।
राक्षसाबलवन्तोऽपिस्थातुनाशक्नुवन्पुरः ॥

tasyaniḥśvāsavātenakumbhakarṇasyarakṣasaḥ |
rākṣasābalavanto'pisthātunāśaknuvanpuraḥ ||

ततःपरिहितागाढंराक्षसाभीमविक्रमाः ।
मृदङ्गपणवान् भेरीश्शङ्खकुम्भगणांस्तथा ॥

tataḥparihitāgāḍhaṃrākṣasābhīmavikramāḥ |
mṛdaṅgapaṇavān bherīśśaṅkhakumbhagaṇāṃstathā ||

दशराक्षससाहस्रंयुगपत्पर्यवारयन् ।
नीलाञ्जनचयाकारंतेतुतंप्रत्यबोधयन् ।
अभिघ्नन्तोनदन्तश्चनैवसंविविदेतुसः ॥

daśarākṣasasāhasraṃyugapatparyavārayan |
nīlāñjanacayākāraṃtetutaṃpratyabodhayan |
abhighnantonadantaścanaivasaṃvividetusaḥ ||

यदाचैनंनशेकुस्तेप्रतिबोधयितुंतदा ।
ततोगुरुतरंयत्नंदारुणंसमुपाक्रमन् ॥

yadācainaṃnaśekustepratibodhayituṃtadā |
tatogurutaraṃyatnaṃdāruṇaṃsamupākraman ||

आश्वानुष्ट्रान् खरन्नागान् जघ्नुर्दण्डकशाङ्कुशैः ।
भेरीशङ्खमृदङ्गांश्चसर्वप्राणैरवादयन् ॥

āśvānuṣṭrān kharannāgān jaghnurdaṇḍakaśāṅkuśaiḥ |
bherīśaṅkhamṛdaṅgāṃścasarvaprāṇairavādayan ||

निजघ्नुश्चास्यगात्राणिमहाकाष्ठकङ्करैः ।
मुद्गरैर्मुसलैश्चापिसर्वप्राणसमुद्यतैः ॥

nijaghnuścāsyagātrāṇimahākāṣṭhakaṅkaraiḥ |
mudgarairmusalaiścāpisarvaprāṇasamudyataiḥ ||

तेननादेवमहतालङ्कासमभिपूरिता ।
सपर्वतवनासर्वासोऽपिनैवप्रबुध्यते ॥

tenanādevamahatālaṅkāsamabhipūritā |
saparvatavanāsarvāso'pinaivaprabudhyate ||

ततस्सहस्रंभेरीणांयुगसत्समहन्यत ।
मृष्टकाञ्चनकोणानामासक्तानांसमन्ततः ॥

tatassahasraṃbherīṇāṃyugasatsamahanyata |
mṛṣṭakāñcanakoṇānāmāsaktānāṃsamantataḥ ||

एवमप्यन्तिद्रिस्तुयदानैवप्रबुध्यत ।
शापस्यवशमापन्नस्ततःक्रुद्धानिशाचराः ॥

evamapyantidristuyadānaivaprabudhyata |
śāpasyavaśamāpannastataḥkruddhāniśācarāḥ ||

महाक्रोधसमाविष्टास्सर्वेभीमपराक्रमाः ।
तद्रक्षोबोधयिष्यन्तश्चक्रुरन्येपराक्रमम् ॥

mahākrodhasamāviṣṭāssarvebhīmaparākramāḥ |
tadrakṣobodhayiṣyantaścakruranyeparākramam ||

अन्येभेरीस्समाजघ्नुरन्येचक्रुर्महास्वनम् ।
केशानन्येप्रलुलुपुःकर्णावन्येदशन्तिच ॥

anyebherīssamājaghnuranyecakrurmahāsvanam |
keśānanyepralulupuḥkarṇāvanyedaśantica ||

उदकुम्बशतान्यन्येसमसिञ्चन्तकर्णयोः ।
नकुम्भकर्णःपस्पन्देमहानिद्रावशंगतः ॥

udakumbaśatānyanyesamasiñcantakarṇayoḥ |
nakumbhakarṇaḥpaspandemahānidrāvaśaṃgataḥ ||

अन्येचबलिनस्तस्यकूटमुद्गरपाणयः ।
मूर्ध्निवक्षसिगात्रेषुपातन् कूटमुद्गरान् ॥

anyecabalinastasyakūṭamudgarapāṇayaḥ |
mūrdhnivakṣasigātreṣupātan kūṭamudgarān ||

रज्जुबन्धनबद्धाभिश्शतघ्नीभिश्चसर्वशः ।
वध्यमानोमहाकायोनप्राबुध्यतराक्षसः ॥

rajjubandhanabaddhābhiśśataghnībhiścasarvaśaḥ |
vadhyamānomahākāyonaprābudhyatarākṣasaḥ ||

वारणानांसहस्रंचशरीरेऽस्यप्रधावितम् ।
कुम्बकर्णस्तदाबुद् ध्वास्पर्शंपरमबुध्यत ॥

vāraṇānāṃsahasraṃcaśarīre'syapradhāvitam |
kumbakarṇastadābud dhvāsparśaṃparamabudhyata ||

सपात्यमानैर्गिरिशृङ्गवृक्षैरचिन्तयंस्तान्विपुलान् प्रहारान् ।
निद्राक्ष्यात् क्षुद्भयपीडितश्चविजृम्भमाणस्सहसोत्पपाप ॥

sapātyamānairgiriśṛṅgavṛkṣairacintayaṃstānvipulān prahārān |
nidrākṣyāt kṣudbhayapīḍitaścavijṛmbhamāṇassahasotpapāpa ||

सनागभोगाचलशृङ्गकल्पौविक्षिप्यबाहूगिरशृङ्गसारौ ।
निवृत्यवक्त्रंवडवामुखाभंनिशाचरोऽसौविकृतंजजृम्भे ॥

sanāgabhogācalaśṛṅgakalpauvikṣipyabāhūgiraśṛṅgasārau |
nivṛtyavaktraṃvaḍavāmukhābhaṃniśācaro'sauvikṛtaṃjajṛmbhe ||

तस्यजाजृम्भमाणस्यवक्त्रंपातालसन्निभम् ।
ददृशेमेरुशृङ्गाग्रेदिवाकरइवोदितः ॥

tasyajājṛmbhamāṇasyavaktraṃpātālasannibham |
dadṛśemeruśṛṅgāgredivākaraivoditaḥ ||

सजृम्भमाणोऽतिबलःप्रद्धोनिशाचरः ।
निःश्वासश्चास्यसञ्जज्ञेपर्वतादिवमारुतः ॥

sajṛmbhamāṇo'tibalaḥpraddhoniśācaraḥ |
niḥśvāsaścāsyasañjajñeparvatādivamārutaḥ ||

रूपमुत्तिष्ठतस्तस्यकुम्भकर्णस्यतद्बभौ ।
तपान्तेसबलाकस्यमेघस्येवविवर्षतः ॥

rūpamuttiṣṭhatastasyakumbhakarṇasyatadbabhau |
tapāntesabalākasyameghasyevavivarṣataḥ ||

तस्यदीप्ताग्निसदृशेविद्युत्सदृशवर्चसी ।
ददृशातेमहानेत्रेदीप्ताविवमहाग्रहौ ॥

tasyadīptāgnisadṛśevidyutsadṛśavarcasī |
dadṛśātemahānetredīptāvivamahāgrahau ||

ततस्त्वदर्शयन् सर्वान्भक्ष्यांश्चविविधान् बहून् ।
वराहान्महिषांश्चैवबभक्षसमहाबलः ॥

tatastvadarśayan sarvānbhakṣyāṃścavividhān bahūn |
varāhānmahiṣāṃścaivababhakṣasamahābalaḥ ||

आददुन्भुक्षितोमांसंशोणितंतृषितःपिबन् ।
मेदःकुम्भांश्चमद्यांश्चपपौशक्ररिपुस्तदा ॥

ādadunbhukṣitomāṃsaṃśoṇitaṃtṛṣitaḥpiban |
medaḥkumbhāṃścamadyāṃścapapauśakraripustadā ||

ततस्तृप्तइतिज्ञात्वासमुत्पेतुर्निशाचराः ।
शिरोभिश्चप्रणम्यैनंसर्वतःपर्यवारयन् ॥

tatastṛptaitijñātvāsamutpeturniśācarāḥ |
śirobhiścapraṇamyainaṃsarvataḥparyavārayan ||

निद्राविशदनेत्रस्तुकलुषीकृतलोचनः ।
चारयन् सर्वतोदृष्टिंतान् ददर्शनिशाचरान् ॥

nidrāviśadanetrastukaluṣīkṛtalocanaḥ |
cārayan sarvatodṛṣṭiṃtān dadarśaniśācarān ||

ससर्वान् सान्त्वयामासनैरृतान् नैरृतर्षभः ।
बोधनाद्विस्मितश्चापिराक्षसानिदमब्रवीत् ॥

sasarvān sāntvayāmāsanairṛtān nairṛtarṣabhaḥ |
bodhanādvismitaścāpirākṣasānidamabravīt ||

किमर्थमहमादृत्यभवद्भिःप्रतिबोधितः ।
कच्छित्सुकुशलंराज्ञोभयंवानेषनकिम् ॥

kimarthamahamādṛtyabhavadbhiḥpratibodhitaḥ |
kacchitsukuśalaṃrājñobhayaṃvāneṣanakim ||

अथवाध्रुवमन्येभ्योभयंपरमुपस्थितम् ।
यदर्थमेवत्वरितैर्भवद्भिःप्रतिबोधितः ॥

athavādhruvamanyebhyobhayaṃparamupasthitam |
yadarthamevatvaritairbhavadbhiḥpratibodhitaḥ ||

अद्यराक्षसराजस्यभयमुत्पाटयाम्यहम् ।
दारयिष्येमहेन्द्रंवाशातयिष्येतथानलम् ॥

adyarākṣasarājasyabhayamutpāṭayāmyaham |
dārayiṣyemahendraṃvāśātayiṣyetathānalam ||

नह्यल्पकारणेसुप्तंबोधयिष्यतिमांगुरुः ।
तदाख्यातार्थतत्त्वेनमत्प्रबोधनकारणम् ॥

nahyalpakāraṇesuptaṃbodhayiṣyatimāṃguruḥ |
tadākhyātārthatattvenamatprabodhanakāraṇam ||

एवंब्रुवाणंसम्रब्धंकुम्भकर्णमरिन्दमम् ।
यूपाक्षःसचिवोराज्ञःकृताञ्जलिरभाषत ॥

evaṃbruvāṇaṃsamrabdhaṃkumbhakarṇamarindamam |
yūpākṣaḥsacivorājñaḥkṛtāñjalirabhāṣata ||

ननोदेवकृतंकिञ्चिद्भयमस्तिकदाचन ।
मानुषान्नोभयंराजंस्तुमुलंसम्प्रबाधते ॥

nanodevakṛtaṃkiñcidbhayamastikadācana |
mānuṣānnobhayaṃrājaṃstumulaṃsamprabādhate ||

नदैत्यदानवेभ्योवाभयमस्तिहितादृशम् ।
यादृशंमानुषंराजन् भयमस्मानुपस्थितम् ॥

nadaityadānavebhyovābhayamastihitādṛśam |
yādṛśaṃmānuṣaṃrājan bhayamasmānupasthitam ||

वानरैःपर्वताकारैर्लङ्केयंपरिवारिता ।
सीताहरणसन्तप्ताद्रामान्नस्तुमुलंभयम् ॥

vānaraiḥparvatākārairlaṅkeyaṃparivāritā |
sītāharaṇasantaptādrāmānnastumulaṃbhayam ||

एकेनवानरेणेयंपूर्वंदग्धामहापुरी ।
कुमारोनिहतश्चाक्षस्सानुयात्रःसकुञ्जरः ॥

ekenavānareṇeyaṃpūrvaṃdagdhāmahāpurī |
kumāronihataścākṣassānuyātraḥsakuñjaraḥ ||

स्वयंरक्षोधिपश्चापिपौलस्त्योदेवकण्टकः ।
मृतेतिसंयुगेमुक्तोरामेणादित्यतेजसा ॥

svayaṃrakṣodhipaścāpipaulastyodevakaṇṭakaḥ |
mṛtetisaṃyugemuktorāmeṇādityatejasā ||

यन्नदेवैःकृतोराजानापिदैत्यैर्नदानवैः ।
कृतःसइहरामेणविमुक्तःप्राणसंशयात् ॥

yannadevaiḥkṛtorājānāpidaityairnadānavaiḥ |
kṛtaḥsaiharāmeṇavimuktaḥprāṇasaṃśayāt ||

सयूपाक्ष्वचश्श्रुत्वाभ्रातुर्युधिपराभवम् ।
कुम्भकर्णोविवृत्ताक्षोयूपाक्षमिदमब्रवीत् ॥

sayūpākṣvacaśśrutvābhrāturyudhiparābhavam |
kumbhakarṇovivṛttākṣoyūpākṣamidamabravīt ||

सर्वमद्यैवयूपाक्षहरिसैन्यंसलक्ष्मणम् ।
राघवंचरणेजित्वाततोद्रक्ष्यामिरावणम् ॥

sarvamadyaivayūpākṣaharisainyaṃsalakṣmaṇam |
rāghavaṃcaraṇejitvātatodrakṣyāmirāvaṇam ||

राक्षसांस्तर्पयिष्यामिहरीणांमांसशोणितैः ।
रामलक्ष्मणयोश्चापिस्वयंपास्यामिशोणितम् ॥

rākṣasāṃstarpayiṣyāmiharīṇāṃmāṃsaśoṇitaiḥ |
rāmalakṣmaṇayoścāpisvayaṃpāsyāmiśoṇitam ||

तत्तस्यवाक्यंब्रुवतोनिशम्यसगर्वितंरोषविवृद्धदोषम् ।
महोदरोनैरृतयोधमुख्यःकृताञ्जलिर्वाक्यमिदंबभाषे ॥

tattasyavākyaṃbruvatoniśamyasagarvitaṃroṣavivṛddhadoṣam |
mahodaronairṛtayodhamukhyaḥkṛtāñjalirvākyamidaṃbabhāṣe ||

रावणस्यवचःश्रुत्वागुणदोषौविमृश्यच ।
पश्चादपिमहाबाहो शत्रून्युधिविजेष्यसि ॥

rāvaṇasyavacaḥśrutvāguṇadoṣauvimṛśyaca |
paścādapimahābāho śatrūnyudhivijeṣyasi ||

महोदरवचश्श्रुत्वाराक्षसैःपरिवारितः ।
कुम्भकर्णोमहातेजास्सम्प्रतस्थेमहाबलः ॥

mahodaravacaśśrutvārākṣasaiḥparivāritaḥ |
kumbhakarṇomahātejāssampratasthemahābalaḥ ||

सुप्तमुत्थाप्यभीमाक्षंभीमरूपपराक्रमम् ।
राक्षसास्त्वरिताजुग्मर्दशग्रीन्विवेशनम् ॥

suptamutthāpyabhīmākṣaṃbhīmarūpaparākramam |
rākṣasāstvaritājugmardaśagrīnviveśanam ||

ततोगत्वादशग्रीवमासीनंपरमासने ।
ऊचुर्बद्धाञ्जलिपुटास्सर्वएवनिशाचराः ॥

tatogatvādaśagrīvamāsīnaṃparamāsane |
ūcurbaddhāñjalipuṭāssarvaevaniśācarāḥ ||

प्रबुद्धोऽयंकुम्भकर्णभ्रातातेराक्षसेश्वर ।
कथंतत्रैवनिर्यातुद्रक्ष्यसेतमिहागतम् ॥

prabuddho'yaṃkumbhakarṇabhrātāterākṣaseśvara |
kathaṃtatraivaniryātudrakṣyasetamihāgatam ||

रावणस्त्वब्रवीद्धृष्टोराक्षसांस्तानुपस्थितान् ।
द्रष्टुमेनमिहेच्छामियथान्यायंचपूज्यताम् ॥

rāvaṇastvabravīddhṛṣṭorākṣasāṃstānupasthitān |
draṣṭumenamihecchāmiyathānyāyaṃcapūjyatām ||

तथेत्युक्त्वातुतेसर्वेपुनरागम्यराक्षसाः ।
कुम्भकर्णमिदंवाक्यमूचूरावणचोदिताः ॥

tathetyuktvātutesarvepunarāgamyarākṣasāḥ |
kumbhakarṇamidaṃvākyamūcūrāvaṇacoditāḥ ||

द्रष्टुंत्वांकांक्षतेराजासर्वराक्षसपुङ्गवः ।
गमनेक्रियतांबुद्धिर्भ्रातरंसम्प्रहर्षयः ॥

draṣṭuṃtvāṃkāṃkṣaterājāsarvarākṣasapuṅgavaḥ |
gamanekriyatāṃbuddhirbhrātaraṃsampraharṣayaḥ ||

कुम्भकर्णस्तुदुर्धर्षोभ्रातुराज्ञायशासनम् ।
तथेत्युक्त्वामहावीर्यश्शयनादुत्पपातह ॥

kumbhakarṇastudurdharṣobhrāturājñāyaśāsanam |
tathetyuktvāmahāvīryaśśayanādutpapātaha ||

प्रक्षाळ्यवदनंहृष्टस्स्नातःपरमभूषितः ।
पिपासुस्त्वरयामासपानंबलसमीरणम् ॥

prakṣāḷyavadanaṃhṛṣṭassnātaḥparamabhūṣitaḥ |
pipāsustvarayāmāsapānaṃbalasamīraṇam ||

ततस्तेत्वरितास्तत्रराक्षसारावणाज्ञया ।
मद्यकुम्भांश्चविविधान् क्षिप्रमेवोपहारयन् ॥

tatastetvaritāstatrarākṣasārāvaṇājñayā |
madyakumbhāṃścavividhān kṣipramevopahārayan ||

पीत्वाघटसहस्रेद्वेगमनायोपचक्रमे ।
ईषत्समुत्कटोमत्तस्तेजोबलसमन्वितः ॥

pītvāghaṭasahasredvegamanāyopacakrame |
īṣatsamutkaṭomattastejobalasamanvitaḥ ||

कुम्भकर्णोबभौहृष्टःकालान्तकयमोपमः ।
भ्रातुस्सभवनंगच्छन्रक्षोबलसमन्वितः ।
कुम्भकर्णःपदन्यासैरकम्पयतमेन्दिीम् ॥

kumbhakarṇobabhauhṛṣṭaḥkālāntakayamopamaḥ |
bhrātussabhavanaṃgacchanrakṣobalasamanvitaḥ |
kumbhakarṇaḥpadanyāsairakampayatamendiīm ||

सराजमार्गंवपुषाप्रकाशयन् सहस्ररश्मिर्धरणीमिवांशुभिः ।
जगामतत्राञ्जलिमालयावृतश्शतक्रतुर्गेहमिवस्वयम्भुवः ॥

sarājamārgaṃvapuṣāprakāśayan sahasraraśmirdharaṇīmivāṃśubhiḥ |
jagāmatatrāñjalimālayāvṛtaśśatakraturgehamivasvayambhuvaḥ ||

तंराजमार्गस्थममित्रघातिनंवनौकसस्तेसहसाबहिस्स्थिताः ।
दृष्टवाऽप्रमेयंगिरिशृङ्गकल्पंवितत्रसुस्तेहरियूथपालाः ॥

taṃrājamārgasthamamitraghātinaṃvanaukasastesahasābahissthitāḥ |
dṛṣṭavā'prameyaṃgiriśṛṅgakalpaṃvitatrasustehariyūthapālāḥ ||

केचिच्छरण्यंशरणंस्मरामंव्रजन्तिकेचिद् व्यथिताःपतन्ति ।
केचिद्धशस्मव्यथिताःपतन्तिकेचिद्भयार्ताभुविशेरतेस्म ॥

keciccharaṇyaṃśaraṇaṃsmarāmaṃvrajantikecid vyathitāḥpatanti |
keciddhaśasmavyathitāḥpatantikecidbhayārtābhuviśeratesma ||

तमद्रिशृङ्गप्रतिमंकिरीटिनंस्पृशन्तमादित्यमिवाऽत्मतेजसा ।
वनौकसःप्रेक्ष्यविवृद्धमद्भुतं भयार्धितादुद्रुविरेततस्ततः ॥

tamadriśṛṅgapratimaṃkirīṭinaṃspṛśantamādityamivā'tmatejasā |
vanaukasaḥprekṣyavivṛddhamadbhutaṃ bhayārdhitādudruviretatastataḥ ||