अथतस्मिन्निमित्तानिदृष्टवालक्ष्मणपूर्वजः ।
सुग्रीवंसम्परिष्वज्यतथावचनमब्रवीत् ॥
athatasminnimittānidṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |
sugrīvaṃsampariṣvajyatathāvacanamabravīt ||
युद्धकांड, सर्ग 41: अंगद का दूत कार्य
अथतस्मिन्निमित्तानिदृष्टवालक्ष्मणपूर्वजः ।
सुग्रीवंसम्परिष्वज्यतथावचनमब्रवीत् ॥
athatasminnimittānidṛṣṭavālakṣmaṇapūrvajaḥ |
sugrīvaṃsampariṣvajyatathāvacanamabravīt ||
असन्त्ऱ्यमयासार्थंतदिदंसाहसंकृतम् ।
एवंसाहसुक्तानिनकुर्वन्तिजनेश्वराः ॥
asantऱyamayāsārthaṃtadidaṃsāhasaṃkṛtam |
evaṃsāhasuktāninakurvantijaneśvarāḥ ||
संशयेस्थाप्यमांचेदंबलंचसविभीषणम् ।
कष्टंकृतमिदंवीर साहसंसाहसप्रिय ॥
saṃśayesthāpyamāṃcedaṃbalaṃcasavibhīṣaṇam |
kaṣṭaṃkṛtamidaṃvīra sāhasaṃsāhasapriya ||
इदानींमाकृथावीर एवंविधमचिन्तितम् ।
त्वयिकिञ्चित्समापन्नेकिंकार्यंसीतयामम ।
भरतेनमहाबाहो लक्ष्मणेनयवीयसा ।
शत्रुघ्नेनचशत्रुघ्नस्वशरीरेणवापुनः ॥
idānīṃmākṛthāvīra evaṃvidhamacintitam |
tvayikiñcitsamāpannekiṃkāryaṃsītayāmama |
bharatenamahābāho lakṣmaṇenayavīyasā |
śatrughnenacaśatrughnasvaśarīreṇavāpunaḥ ||
त्वयिचानागतेपूर्वमितिमेनिश्चितामतिः ।
जानतश्चापितेवीर्यंमहेन्द्रवरुणोसम ।
हत्वाऽहंरावणंयुद्धेसपुत्रबलवाहनम् ।
अभिषिच्यचलङ्कायांविभीषणमथापिच ।
भरतेराज्यमावेश्यत्यक्ष्येदेहंमहाबल ॥
tvayicānāgatepūrvamitimeniścitāmatiḥ |
jānataścāpitevīryaṃmahendravaruṇosama |
hatvā'haṃrāvaṇaṃyuddhesaputrabalavāhanam |
abhiṣicyacalaṅkāyāṃvibhīṣaṇamathāpica |
bharaterājyamāveśyatyakṣyedehaṃmahābala ||
तमेवंवादिनंरामंसुग्रीवःप्रत्यभाषत ।
तवभार्यापहर्तारंदृष्टवाराघव रावणम् ।
मर्षयामिकथंवीरजानपौरुषमात्मनः ॥
tamevaṃvādinaṃrāmaṃsugrīvaḥpratyabhāṣata |
tavabhāryāpahartāraṃdṛṣṭavārāghava rāvaṇam |
marṣayāmikathaṃvīrajānapauruṣamātmanaḥ ||
इत्येवंवादिनंवीरमभिनन्द्यचराघवः ।
लक्ष्मणंलक्षीसम्पन्नमिदंवचनमब्रवीत् ॥
ityevaṃvādinaṃvīramabhinandyacarāghavaḥ |
lakṣmaṇaṃlakṣīsampannamidaṃvacanamabravīt ||
परिगृह्योदकंशीतंवनानिफलवन्तिच ।
बलौघंसंविभज्येमंव्यूह्यतिष्ठेमलक्ष्मण ॥
parigṛhyodakaṃśītaṃvanāniphalavantica |
balaughaṃsaṃvibhajyemaṃvyūhyatiṣṭhemalakṣmaṇa ||
लोकक्षयकरंभीमंभयंपश्याम्युपस्थितम् ।
निबर्हणंप्रवीराणामृक्षवानररक्षसाम् ॥
lokakṣayakaraṃbhīmaṃbhayaṃpaśyāmyupasthitam |
nibarhaṇaṃpravīrāṇāmṛkṣavānararakṣasām ||
वाताश्चहिपरुषांवान्तिकम्पतेचवसुन्धरा ।
पर्वताग्राणिवेपन्तेपतन्तिधरणीधराः ॥
vātāścahiparuṣāṃvāntikampatecavasundharā |
parvatāgrāṇivepantepatantidharaṇīdharāḥ ||
मेघाःक्रवादसङ्काशाःपरुषाःपरुषस्वनाः ।
क्रूराःक्रूरंप्रवर्षन्तिमिश्रंशोणितबिन्दुभिः ॥
meghāḥkravādasaṅkāśāḥparuṣāḥparuṣasvanāḥ |
krūrāḥkrūraṃpravarṣantimiśraṃśoṇitabindubhiḥ ||
रक्तचन्दनसङ्काशासन्ध्यापरमदारुणा ।
ज्वलच्चनिपतत्येतदादित्यादग्निमण्डलम् ॥
raktacandanasaṅkāśāsandhyāparamadāruṇā |
jvalaccanipatatyetadādityādagnimaṇḍalam ||
आदित्यमभिवाश्यन्तिजनयन्तोमहद्भयम् ।
दीनादीनस्वराःघोरानप्रशस्तामृगद्विजाः ॥
ādityamabhivāśyantijanayantomahadbhayam |
dīnādīnasvarāḥghorānapraśastāmṛgadvijāḥ ||
रजन्यामप्रकाशश्चसन्तापयतिचन्द्रमाः ।
कृष्णरक्तांशुपर्यन्तोयथालोकस्यसंक्ष्ये ॥
rajanyāmaprakāśaścasantāpayaticandramāḥ |
kṛṣṇaraktāṃśuparyantoyathālokasyasaṃkṣye ||
ह्रस्वोरूक्षोऽप्रशस्तश्चपरिवेषस्सुलोहितः ।
आदित्यमण्डलेनीलंलक्ष्मलक्ष्मण दृश्यते ॥
hrasvorūkṣo'praśastaścapariveṣassulohitaḥ |
ādityamaṇḍalenīlaṃlakṣmalakṣmaṇa dṛśyate ||
दृश्यन्तेनयथावच्छनक्षत्राण्यभिवर्तते ।
युगान्तमिवलोकस्यपश्यलक्ष्मण शंसति ॥
dṛśyantenayathāvacchanakṣatrāṇyabhivartate |
yugāntamivalokasyapaśyalakṣmaṇa śaṃsati ||
काकाश्येनास्तथागृध्रानीचैःपरिपतन्तिच ।
शिवाश्चाप्यशिवावाचःप्रवदन्तिमहास्वनाः ॥
kākāśyenāstathāgṛdhrānīcaiḥparipatantica |
śivāścāpyaśivāvācaḥpravadantimahāsvanāḥ ||
क्षिप्रमद्यदुराधर्षांलङ्कांरावणपालिताम् ।
अभियामजवेनैवसर्वतोहरिभिर्वृताः ॥
kṣipramadyadurādharṣāṃlaṅkāṃrāvaṇapālitām |
abhiyāmajavenaivasarvatoharibhirvṛtāḥ ||
शैलैःशूलैश्चखडगैश्चविमुक्स्सैःकपिराक्षसैः ।
भविष्यत्यावृताभूमिर्मांसशोणितकर्दमा ॥
śailaiḥśūlaiścakhaḍagaiścavimukssaiḥkapirākṣasaiḥ |
bhaviṣyatyāvṛtābhūmirmāṃsaśoṇitakardamā ||
इत्येवंतुवदवनीर्वोलक्ष्मणंलक्ष्मणाग्रजः ।
तस्मादवातरच्छीघ्रंपर्वताग्रान्महाबलः ॥
ityevaṃtuvadavanīrvolakṣmaṇaṃlakṣmaṇāgrajaḥ |
tasmādavātaracchīghraṃparvatāgrānmahābalaḥ ||
अवतीर्यचधर्मात्मातस्माच्छैलात्सराघवः ।
परैःपरमदुर्धर्षंददर्शबलमात्मनः ॥
avatīryacadharmātmātasmācchailātsarāghavaḥ |
paraiḥparamadurdharṣaṃdadarśabalamātmanaḥ ||
सन्नह्यतुससुग्रीवःकपिराजबलंमहत् ।
कालज्ञोराघवःकालेसंयुगायाभ्यचोदयत् ॥
sannahyatusasugrīvaḥkapirājabalaṃmahat |
kālajñorāghavaḥkālesaṃyugāyābhyacodayat ||
ततःकालेमहाबाहुर्बलेनमहतावृतः ।
प्रस्थितःपुरतोधवनीलङ्कामभिमुखःपुरीम् ॥
tataḥkālemahābāhurbalenamahatāvṛtaḥ |
prasthitaḥpuratodhavanīlaṅkāmabhimukhaḥpurīm ||
तंविभीषणसुग्रीवौहनूमाञ्जाम्बवान्नळ ।
ऋक्षराजस्तथानीलोलक्ष्मणश्चान्वयुस्तदा ॥
taṃvibhīṣaṇasugrīvauhanūmāñjāmbavānnaḷa |
ṛkṣarājastathānīlolakṣmaṇaścānvayustadā ||
ततःपशचात्सुमहतीपृतनर् क्षवनौकसाम् ।
प्रच्छाद्यमहतींभूमिमनुयातिस्मराघवम् ॥
tataḥpaśacātsumahatīpṛtanar kṣavanaukasām |
pracchādyamahatīṃbhūmimanuyātismarāghavam ||
शैलशृङ्गाणिशतशःप्रवृद्धांश्चमहीरुहान् ।
जगृहुःकुञ्जरप्रख्यावानराःपरवारणाः ॥
śailaśṛṅgāṇiśataśaḥpravṛddhāṃścamahīruhān |
jagṛhuḥkuñjaraprakhyāvānarāḥparavāraṇāḥ ||
तौत्वदीर्घेणकालेनभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ।
रावणस्यपुरींलङ्कामसेदतुररिन्दमौ ॥
tautvadīrgheṇakālenabhrātaraurāmalakṣmaṇau |
rāvaṇasyapurīṃlaṅkāmasedaturarindamau ||
पताकामालिनींरम्यामुद्यानवनशोभिताम् ।
चित्रवप्रासुदुष्प्रापमुच्चैःप्राकारतोरणाम् ।
तांसुरैरपिदुर्धर्षांरामवाक्यप्रचोदिताः ।
यथानिदेशंसम्पीड्यन्यविशन्तवनौकसः ॥
patākāmālinīṃramyāmudyānavanaśobhitām |
citravaprāsuduṣprāpamuccaiḥprākāratoraṇām |
tāṃsurairapidurdharṣāṃrāmavākyapracoditāḥ |
yathānideśaṃsampīḍyanyaviśantavanaukasaḥ ||
लङ्कायास्तूत्तरंद्वारंशैलशृङ्गमिवोन्नतम् ।
रामःसहानुजोधन्वीजुगोपचरुरोधच ॥
laṅkāyāstūttaraṃdvāraṃśailaśṛṅgamivonnatam |
rāmaḥsahānujodhanvījugopacarurodhaca ||
लङ्कामुपनिविष्टस्तुरामोदशरथात्मजः ।
लक्ष्मणानुचरोवीरःपुरींरावणपालिताम् ।
उत्तरद्वारमासाद्ययत्रतिष्ठतिरावणः ।
नान्योरामाद्धितद् द्वारंसमर्थःपरिरक्षितुम् ।
सायुथैराक्षसैर्भीमैरभिगुप्तंसमन्ततः ।
लघूनांत्रासजननंपाताळमिवदानवैः ॥
laṅkāmupaniviṣṭasturāmodaśarathātmajaḥ |
lakṣmaṇānucarovīraḥpurīṃrāvaṇapālitām |
uttaradvāramāsādyayatratiṣṭhatirāvaṇaḥ |
nānyorāmāddhitad dvāraṃsamarthaḥparirakṣitum |
sāyuthairākṣasairbhīmairabhiguptaṃsamantataḥ |
laghūnāṃtrāsajananaṃpātāḷamivadānavaiḥ ||
विन्यस्तानिचयोधानांबहूनिविविधानिच ।
ददर्शाऽयुधजालानितत्रैवकवचानिच ॥
vinyastānicayodhānāṃbahūnivividhānica |
dadarśā'yudhajālānitatraivakavacānica ||
पूर्वंतुद्वारमासाद्यनीलोहरिचमूपतिः ।
अतिष्ठत्सहमैन्देनद्विविदेनचवीर्यवान् ॥
pūrvaṃtudvāramāsādyanīloharicamūpatiḥ |
atiṣṭhatsahamaindenadvividenacavīryavān ||
अङ्गदोदक्षिणद्वारंजग्राहसुमहाबलः ।
ऋषभेणगवाक्षेणगजेनगवयेनच ॥
aṅgadodakṣiṇadvāraṃjagrāhasumahābalaḥ |
ṛṣabheṇagavākṣeṇagajenagavayenaca ||
हनुमान् पश्चिमद्वारंररक्षबलवान्कपिः ।
प्रमाथिप्रषुभ्यांचवीरैरन्यैश्चसङ्गतः ॥
hanumān paścimadvāraṃrarakṣabalavānkapiḥ |
pramāthipraṣubhyāṃcavīrairanyaiścasaṅgataḥ ||
मध्यमेचस्वयंगुल्मेसुग्रीवस्समतिष्ठत ।
सहसर्वैर्हरिश्रेष्ठैस्सुपर्णश्वसनोपमैः ॥
madhyamecasvayaṃgulmesugrīvassamatiṣṭhata |
sahasarvairhariśreṣṭhaissuparṇaśvasanopamaiḥ ||
वानराणांतुषटित्रंशत्कोट्यःप्रख्यातयूथपाः ।
निपीड्योपनिविष्टाश्चसुग्रीवोयत्रवानरः ॥
vānarāṇāṃtuṣaṭitraṃśatkoṭyaḥprakhyātayūthapāḥ |
nipīḍyopaniviṣṭāścasugrīvoyatravānaraḥ ||
शासनेनतुरामस्यलक्ष्मणस्सविभीषणः ।
द्वारेद्वारेहरीणांतुकोटिंकोटिंन्यवेशयेत् ॥
śāsanenaturāmasyalakṣmaṇassavibhīṣaṇaḥ |
dvāredvāreharīṇāṃtukoṭiṃkoṭiṃnyaveśayet ||
पश्चिमेनतुरामस्यसुषेणःसहजाम्बवान् ।
आदूरान्मध्यमेगुल्मेतस्थौबहुबलानुगः ॥
paścimenaturāmasyasuṣeṇaḥsahajāmbavān |
ādūrānmadhyamegulmetasthaubahubalānugaḥ ||
तेतुवानरशार्धूलाःशार्दूलाइवदंष्ट्रिणः ।
गृहीत्वाद्रुमशैलाग्रान्हृष्टायुद्धायतस्थिरे ॥
tetuvānaraśārdhūlāḥśārdūlāivadaṃṣṭriṇaḥ |
gṛhītvādrumaśailāgrānhṛṣṭāyuddhāyatasthire ||
सर्वेविकृतलाङ्गूलास्सर्वेदंष्ट्रानखायुधाः ।
सर्वेविकृतचित्राङ्गास्सर्वेचविकृताननाः ॥
sarvevikṛtalāṅgūlāssarvedaṃṣṭrānakhāyudhāḥ |
sarvevikṛtacitrāṅgāssarvecavikṛtānanāḥ ||
दशनागबलाःकेचित्केचिद्धशगुणोत्तराः ।
केचिन्नागसहस्रस्यबभूवुस्तुल्यविक्रमाः ॥
daśanāgabalāḥkecitkeciddhaśaguṇottarāḥ |
kecinnāgasahasrasyababhūvustulyavikramāḥ ||
सन्तिचौघबलाःकेचित्केचिच्छतगुणोत्तराः ।
अप्रमेयबलाश्चान्येतत्रासन्हरियूथपाः ॥
santicaughabalāḥkecitkecicchataguṇottarāḥ |
aprameyabalāścānyetatrāsanhariyūthapāḥ ||
अद्भुतश्चविचित्रश्चतेषामासीत्समागमः ।
तत्रवानरसैन्यानांशलभानामिवोद्यमः ॥
adbhutaścavicitraścateṣāmāsītsamāgamaḥ |
tatravānarasainyānāṃśalabhānāmivodyamaḥ ||
प्रतिपूर्णमिवाकाशंसञ्छन्नेवचमेदिनी ।
लङ्कापुमनिविष्टैश्चसम्पतद्भिश्चवानरैः ॥
pratipūrṇamivākāśaṃsañchannevacamedinī |
laṅkāpumaniviṣṭaiścasampatadbhiścavānaraiḥ ||
शतंशतसहस्राणांपृथगृक्षवनौकसाम् ।
लङ्काद्वाराङयुपाजग्मुरन्येयोद्धुंसमन्ततः ॥
śataṃśatasahasrāṇāṃpṛthagṛkṣavanaukasām |
laṅkādvārāṅayupājagmuranyeyoddhuṃsamantataḥ ||
आवृतस्सगिरिस्सर्वैस्सैस्समन्तात् प्लवङ्गमैः ।
अयुतानांसहस्रंचपुरींतामभ्यवर्तत ॥
āvṛtassagirissarvaissaissamantāt plavaṅgamaiḥ |
ayutānāṃsahasraṃcapurīṃtāmabhyavartata ||
वानरैर्बलवद्भिश्चबभूवद्रुमपाणिभिः ।
सम्वृतासर्वतोलङ्कादुष्प्रवेशाऽपिवायुना ॥
vānarairbalavadbhiścababhūvadrumapāṇibhiḥ |
samvṛtāsarvatolaṅkāduṣpraveśā'pivāyunā ||
राक्षसाविस्मयंजग्मुःसहसाऽभिनिपीडिताः ।
वानरैर्मेघसङ्काशैश्शक्रतुल्यपराक्रमैः ॥
rākṣasāvismayaṃjagmuḥsahasā'bhinipīḍitāḥ |
vānarairmeghasaṅkāśaiśśakratulyaparākramaiḥ ||
महान् शब्दोऽभवत्तत्रबलौघस्याभिवर्ततः ।
सागरस्येवभिन्नस्ययथास्यात्सलिलस्वनः ॥
mahān śabdo'bhavattatrabalaughasyābhivartataḥ |
sāgarasyevabhinnasyayathāsyātsalilasvanaḥ ||
तेनशब्देनमहतासप्राकारासतोरणा ।
लङ्काप्रचलितासर्वासशैलवनकानना ॥
tenaśabdenamahatāsaprākārāsatoraṇā |
laṅkāpracalitāsarvāsaśailavanakānanā ||
रामलक्ष्मणगुप्तासासुग्रीवेणचवाहिनी ।
बभूवदुर्धर्षतरासर्वैरपिसुरासुरैः ॥
rāmalakṣmaṇaguptāsāsugrīveṇacavāhinī |
babhūvadurdharṣatarāsarvairapisurāsuraiḥ ||
राघवःसन्निवेश्यैवंस्वसैन्यंरक्षसांवधे ।
सम्मन्त्ऱ्यमन्त्रिभिस्सार्थंनिश्चित्यचपुनःपुनः ।
आनन्तर्यमभिप्रेप्सुःक्रमयोगार्थतत्त्ववित् ।
विभीषणस्यानुमतेराजधर्ममनुस्मरन् ।
अङ्गदंवालितनयंसमाहूयेदमब्रवीत् ॥
rāghavaḥsanniveśyaivaṃsvasainyaṃrakṣasāṃvadhe |
sammantऱyamantribhissārthaṃniścityacapunaḥpunaḥ |
ānantaryamabhiprepsuḥkramayogārthatattvavit |
vibhīṣaṇasyānumaterājadharmamanusmaran |
aṅgadaṃvālitanayaṃsamāhūyedamabravīt ||
गत्वासौम्य दशग्रीवंब्रूहिमद्वचनात्कपे ।
लङ्घयित्वापुरींलङ्कांभयंत्यक्त्वागतव्यधः ।
भ्रष्टश्रीक गतैश्वर्य मुमूर्षो नष्टचेतनः ॥
gatvāsaumya daśagrīvaṃbrūhimadvacanātkape |
laṅghayitvāpurīṃlaṅkāṃbhayaṃtyaktvāgatavyadhaḥ |
bhraṣṭaśrīka gataiśvarya mumūrṣo naṣṭacetanaḥ ||
ऋषीणांदेवतानांचगन्धर्वाप्सरसांतथा ।
नागानामथयक्षाणांराज्ञांचरजनीचर ।
यच्चपापंकृतंमोहादवलिप्तेनराक्षस ।
नूनंतेविगतोदर्पःस्वयम्भुवरदानजः ।
तस्यपापस्यसम्प्राप्ताव्युष्टिरद्यदुरसदा ॥
ṛṣīṇāṃdevatānāṃcagandharvāpsarasāṃtathā |
nāgānāmathayakṣāṇāṃrājñāṃcarajanīcara |
yaccapāpaṃkṛtaṃmohādavaliptenarākṣasa |
nūnaṃtevigatodarpaḥsvayambhuvaradānajaḥ |
tasyapāpasyasamprāptāvyuṣṭiradyadurasadā ||
तस्यदण्डधरस्तेऽहंदाराहरकर्शितः ।
दण्डंधारयमाणस्तुलङ्काद्वारेव्यवस्थितः ॥
tasyadaṇḍadharaste'haṃdārāharakarśitaḥ |
daṇḍaṃdhārayamāṇastulaṅkādvārevyavasthitaḥ ||
पदवींदेवतानांचमहर्षीणांचराक्षस ।
राजर्षीणांचसर्वेषांगमिष्यसिमयाहतः ॥
padavīṃdevatānāṃcamaharṣīṇāṃcarākṣasa |
rājarṣīṇāṃcasarveṣāṃgamiṣyasimayāhataḥ ||
बलेनयेनवैसीतांमाययाराक्षसाधम ।
यामतिक्रामयित्वात्वंहृतवांस्तद्विदर्शय ॥
balenayenavaisītāṃmāyayārākṣasādhama |
yāmatikrāmayitvātvaṃhṛtavāṃstadvidarśaya ||
अराक्षसमिमंलोकंकर्तास्मिनिशितैःशरैः ।
नचेच्छरणमभ्येषितामादायतुमैथिलीम् ॥
arākṣasamimaṃlokaṃkartāsminiśitaiḥśaraiḥ |
naceccharaṇamabhyeṣitāmādāyatumaithilīm ||
धर्मात्माराक्षसश्रेष्ठःसम्प्राप्तोऽयंविभीषणः ।
लङ्कैश्वर्यंधृवंश्रीमानयंप्राप्नोत्यकण्डकम् ॥
dharmātmārākṣasaśreṣṭhaḥsamprāpto'yaṃvibhīṣaṇaḥ |
laṅkaiśvaryaṃdhṛvaṃśrīmānayaṃprāpnotyakaṇḍakam ||
नहिराज्यमधर्मेणभोक्तुंक्षणमपित्वया ।
शक्यंमूर्खसहायेनपापेनाविदितात्मना ॥
nahirājyamadharmeṇabhoktuṃkṣaṇamapitvayā |
śakyaṃmūrkhasahāyenapāpenāviditātmanā ||
युध्यस्ववाधृतिंकृत्वाशौर्यमालम्ब्यराक्षस ।
मच्छरैस्त्वंरणेशान्तस्ततःशान्तोभविष्यसि ॥
yudhyasvavādhṛtiṃkṛtvāśauryamālambyarākṣasa |
maccharaistvaṃraṇeśāntastataḥśāntobhaviṣyasi ||
यद्वाविशसिलोकांस्त्रीन्पक्षीभूतोमनोजवः ।
ममचक्षुष्पथंप्राप्यनजीवन्प्रतियास्यसि ॥
yadvāviśasilokāṃstrīnpakṣībhūtomanojavaḥ |
mamacakṣuṣpathaṃprāpyanajīvanpratiyāsyasi ||
ब्रवीमित्वांहितंवाक्यंक्रियतामौर्ध्वदैहिकम् ।
सुदृष्टाक्रियतांलङ्काजीवितंतेमयिस्थितम् ॥
bravīmitvāṃhitaṃvākyaṃkriyatāmaurdhvadaihikam |
sudṛṣṭākriyatāṃlaṅkājīvitaṃtemayisthitam ||
इत्युक्तःसतुतारेयोरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
जगामाकाशामाविश्यमूर्तिमानिवहव्यवाट् ॥
ityuktaḥsatutāreyorāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
jagāmākāśāmāviśyamūrtimānivahavyavāṭ ||
सोऽतिपत्यमुहूर्तेनश्रीमान्रावणमन्दिरम् ।
ददर्शासीनमव्यग्रंरावणंसचिवैःसह ॥
so'tipatyamuhūrtenaśrīmānrāvaṇamandiram |
dadarśāsīnamavyagraṃrāvaṇaṃsacivaiḥsaha ||
ततस्तस्य विदूरेणनिपत्यसहरिपुङ्गवः ।
दीप्ताग्निसदृशस्तस्थावङ्गदःकनकाङ्गदः ॥
tatastasya vidūreṇanipatyasaharipuṅgavaḥ |
dīptāgnisadṛśastasthāvaṅgadaḥkanakāṅgadaḥ ||
तद्रामवचनंसर्वमन्यूनाधिकमुत्तमम् ।
सामात्यंश्रावयामासनिवेद्यात्मानमात्मना ॥
tadrāmavacanaṃsarvamanyūnādhikamuttamam |
sāmātyaṃśrāvayāmāsanivedyātmānamātmanā ||
दूतोऽहंकोशलेन्द्रस्यरामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
वालिपुत्रोऽङ्गदोनामयदितेश्रोत्रमागतः ॥
dūto'haṃkośalendrasyarāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
vāliputro'ṅgadonāmayaditeśrotramāgataḥ ||
अहत्वांराघवोरामःकौसल्यानन्दवर्धनः ।
निष्पत्यप्रतियुध्यस्वनृशंस पुरुषोभव ॥
ahatvāṃrāghavorāmaḥkausalyānandavardhanaḥ |
niṣpatyapratiyudhyasvanṛśaṃsa puruṣobhava ||
हन्तास्मित्वांसहामात्यंसपुत्रज्ञातिबान्धवम् ।
निरुद्विग्नास्त्रयोलोकाभविष्यन्तिहतेत्वयि ॥
hantāsmitvāṃsahāmātyaṃsaputrajñātibāndhavam |
nirudvignāstrayolokābhaviṣyantihatetvayi ||
देवदानवयक्षाणांगन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
शत्रुमद्योद्धरिष्यामित्वामृषीणांचकण्टकम् ॥
devadānavayakṣāṇāṃgandharvoragarakṣasām |
śatrumadyoddhariṣyāmitvāmṛṣīṇāṃcakaṇṭakam ||
विभीषणस्यचैश्वर्यंभविष्यतिहतेत्वयि ।
नचेत्सत्कृत्यवैदेहींप्रणिपत्यप्रदास्यसि ॥
vibhīṣaṇasyacaiśvaryaṃbhaviṣyatihatetvayi |
nacetsatkṛtyavaidehīṃpraṇipatyapradāsyasi ||
इत्येवंपरुषंवाक्यंब्रुवाणेहरिपुङ्गवे ।
अमर्षवशमापन्नोनिशाचरगणेश्वरः ॥
ityevaṃparuṣaṃvākyaṃbruvāṇeharipuṅgave |
amarṣavaśamāpannoniśācaragaṇeśvaraḥ ||
ततस्सरोषताम्राक्षश्शशापसचिवांन्नोस्तदा ।
गृह्यतामेषदुर्मेधावध्यतामितिचासकृत् ॥
tatassaroṣatāmrākṣaśśaśāpasacivāṃnnostadā |
gṛhyatāmeṣadurmedhāvadhyatāmiticāsakṛt ||
रावणस्यवच्शुत्वादीप्ताग्निसमतेजसा ।
जगृहुस्तंततोघोराश्चत्वारोरजनीचराः ॥
rāvaṇasyavacśutvādīptāgnisamatejasā |
jagṛhustaṃtatoghorāścatvārorajanīcarāḥ ||
ग्राहयामासतारेयस्स्वयमात्मनमात्मवान् ।
बलंदर्शयितुंवीरोयातुधानगणेतदा ॥
grāhayāmāsatāreyassvayamātmanamātmavān |
balaṃdarśayituṃvīroyātudhānagaṇetadā ||
सतान्बाहुद्वयासक्तानादायपतगानिव ।
प्रासादंशैलसङ्कामुत्पपाताङ्गदस्तदा ॥
satānbāhudvayāsaktānādāyapatagāniva |
prāsādaṃśailasaṅkāmutpapātāṅgadastadā ||
तेन्तरिक्षाद्विनिर्धूतास्तस्यवेगेनराक्षसाः ।
भूमौनिपतिताःसर्वेराक्षसेन्द्रस्यपश्यतः ॥
tentarikṣādvinirdhūtāstasyavegenarākṣasāḥ |
bhūmaunipatitāḥsarverākṣasendrasyapaśyataḥ ||
ततःप्रासादशिखरंशैलशृङ्गमिवोन्नतम् ।
ददर्शराक्षसेन्द्रस्यवालिपुत्रःप्रतापवान् ॥
tataḥprāsādaśikharaṃśailaśṛṅgamivonnatam |
dadarśarākṣasendrasyavāliputraḥpratāpavān ||
तत्पफालपदाक्रान्तंदशग्रीवस्यपश्यतः ।
पुराहिमवतश्शृङ्गंवज्रिणेवविदारितम् ॥
tatpaphālapadākrāntaṃdaśagrīvasyapaśyataḥ |
purāhimavataśśṛṅgaṃvajriṇevavidāritam ||
भङ् क्त्वाप्रासादशिखरंनामविश्राव्यचात्मनः ।
विनद्यसुमहानादमुत्पपातविहायसम् ॥
bhaṅ ktvāprāsādaśikharaṃnāmaviśrāvyacātmanaḥ |
vinadyasumahānādamutpapātavihāyasam ||
व्यथयन्राक्षसान्सर्वान्हर्षयंश्चापिवानरान् ।
सवानराणांमध्येतुरामपार्श्वमुपागतः ॥
vyathayanrākṣasānsarvānharṣayaṃścāpivānarān |
savānarāṇāṃmadhyeturāmapārśvamupāgataḥ ||
रावणस्तुपरंचक्रेक्रोधंप्रासादधर्षणात् ।
विनाशंचात्मनःपश्यन्निश्श्वासपरमोऽभवत् ॥
rāvaṇastuparaṃcakrekrodhaṃprāsādadharṣaṇāt |
vināśaṃcātmanaḥpaśyanniśśvāsaparamo'bhavat ||
रामस्तुबहुभिर्हृष्टर्निनदद्भिःप्लवङ्गमैः ।
वृतोरिपुवधाकाङ्क्षीयुद्धायैवाभ्यवर्तत ॥
rāmastubahubhirhṛṣṭarninadadbhiḥplavaṅgamaiḥ |
vṛtoripuvadhākāṅkṣīyuddhāyaivābhyavartata ||
सुषेणस्तुमहावीर्योगिरिकूटोपमोहरिः ।
बहुभिःसम्वृतस्तत्रवानरैःकामरूपिभिः ॥
suṣeṇastumahāvīryogirikūṭopamohariḥ |
bahubhiḥsamvṛtastatravānaraiḥkāmarūpibhiḥ ||
सचतुर्द्वाराणिसर्वाणिसुग्रीववचनात्कपिः ।
पर्यक्रामतदुर्धर्षोनक्षत्राणीवचन्द्रमाः ॥
sacaturdvārāṇisarvāṇisugrīvavacanātkapiḥ |
paryakrāmatadurdharṣonakṣatrāṇīvacandramāḥ ||
तेषामक्षौहिणिशतंसमवेक्ष्यवनौकसाम् ।
लङ्कामुपनिविष्टानांसागरंचानिवर्तताम् ।
राक्षसाविस्मयंजग्मुस्त्रासंजग्मुस्तथापरे ।
अपरेसमरोध्धर्षाद्धर्षमेवप्रपेदिरे ॥
teṣāmakṣauhiṇiśataṃsamavekṣyavanaukasām |
laṅkāmupaniviṣṭānāṃsāgaraṃcānivartatām |
rākṣasāvismayaṃjagmustrāsaṃjagmustathāpare |
aparesamarodhdharṣāddharṣamevaprapedire ||
कृत्स्नंहिकपिभिर्व्याप्तंप्राकारपरिखान्तरम् ।
ददृशूराक्षसादीनाःप्राकारंनानरीकृतम् ।
हाहाकारंप्रकुर्वन्तिराक्षसाभयमोहिताः ॥
kṛtsnaṃhikapibhirvyāptaṃprākāraparikhāntaram |
dadṛśūrākṣasādīnāḥprākāraṃnānarīkṛtam |
hāhākāraṃprakurvantirākṣasābhayamohitāḥ ||