Skip to content
Yuddha Kanda Sarga 36 of 131 22 shlokas Journey stop 23
Valmiki Ramayana · Yuddha Kanda · Sarga 36

Ravana Mans the Gates

युद्धकांड, सर्ग 36: रावण द्वारा द्वारों की रक्षा

Ravana rejects Malyavan's counsel and posts Prahasta, Mahaparshva, Indrajit and himself at the city's gates.

रावण माल्यवान की सलाह ठुकराकर प्रहस्त, महापार्श्व, इंद्रजीत और स्वयं को नगर द्वारों पर नियुक्त करता है।

Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 6.36.1

तत्तुमाल्यवतोवाक्यंहितमुक्तंदशाननः ।
नमर्षयतिदुष्टात्माकालस्यवशमागतः ॥

tattumālyavatovākyaṃhitamuktaṃdaśānanaḥ |
namarṣayatiduṣṭātmākālasyavaśamāgataḥ ||

2 6.36.2

नबद् ध्वाभ्रुकुटींवक्त्रेक्रोधस्यवशमागतः ।
अमर्षात्परिवृत्ताक्षोमाल्यवन्तमथाब्रवीत् ॥

nabad dhvābhrukuṭīṃvaktrekrodhasyavaśamāgataḥ |
amarṣātparivṛttākṣomālyavantamathābravīt ||

3 6.36.3

हितबुध्यायदहितंवचःपरुषमुच्यते ।
परपक्षंप्रनिश्यैवनैतच्च्रोत्रगतंमम ॥

hitabudhyāyadahitaṃvacaḥparuṣamucyate |
parapakṣaṃpraniśyaivanaitaccrotragataṃmama ||

4 6.36.4

मानुषंकृपणंराममेकंशाखामृगाश्रयम् ।
समर्थंमन्यसेकेनत्यक्तंपित्रावनालयम् ॥

mānuṣaṃkṛpaṇaṃrāmamekaṃśākhāmṛgāśrayam |
samarthaṃmanyasekenatyaktaṃpitrāvanālayam ||

5 6.36.5

रक्षसामीश्वरंमांचदेवानांचभयङ्करम् ।
हीनंमांमन्यसेकेनह्यहीनंसर्वविक्रमैः ॥

rakṣasāmīśvaraṃmāṃcadevānāṃcabhayaṅkaram |
hīnaṃmāṃmanyasekenahyahīnaṃsarvavikramaiḥ ||

6 6.36.6

वीरद्वेषेणवाशङ्केपक्षपातेनवारिपोः ।
त्वयाहंपरुषाण्युक्तःपरप्रोत्साहनेनवा ॥

vīradveṣeṇavāśaṅkepakṣapātenavāripoḥ |
tvayāhaṃparuṣāṇyuktaḥparaprotsāhanenavā ||

7 6.36.7

प्रभवन्तंपदस्थंहिपरुषंकोऽभिभाषते ।
पण्डितश्शास्त्रतत्त्वज्ञोविनाप्रोत्साहनाद्रिपोः ॥

prabhavantaṃpadasthaṃhiparuṣaṃko'bhibhāṣate |
paṇḍitaśśāstratattvajñovināprotsāhanādripoḥ ||

8 6.36.8

आनीयचवनासतीतांपद्महीनामिवश्रियम् ।
किमर्थंप्रतिदास्यामिराघवस्यभयादहम् ॥

ānīyacavanāsatītāṃpadmahīnāmivaśriyam |
kimarthaṃpratidāsyāmirāghavasyabhayādaham ||

9 6.36.9

वृतंवानरकोटीभिस्ससुग्रीवंसलक्ष्मणम् ।
पश्यकैश्चिदहोभिस्त्वंराघवंनिहतंमया ॥

vṛtaṃvānarakoṭībhissasugrīvaṃsalakṣmaṇam |
paśyakaiścidahobhistvaṃrāghavaṃnihataṃmayā ||

10 6.36.10

द्वन्द्वेयस्यनतिष्ठन्तिदैवतान्यपिसंयुगे ।
सकस्माद्रावणोयुद्धेभयमाहारयिष्यति ॥

dvandveyasyanatiṣṭhantidaivatānyapisaṃyuge |
sakasmādrāvaṇoyuddhebhayamāhārayiṣyati ||

11 6.36.11

द्विधाभज्येयमप्येवंननमेयंतुकस्यचित् ।
एषमेसहजोदोषस्स्वभावोदुरतिक्रमः ॥

dvidhābhajyeyamapyevaṃnanameyaṃtukasyacit |
eṣamesahajodoṣassvabhāvoduratikramaḥ ||

12 6.36.12

यदितावत्समुद्रेतुसेतुर्बद्धोयदृच्छया ।
रामेणविस्मयःकोऽत्रयेवमेभयमागतम् ॥

yaditāvatsamudretuseturbaddhoyadṛcchayā |
rāmeṇavismayaḥko'trayevamebhayamāgatam ||

13 6.36.13

सतुतीर्त्वार्णवंरामस्सहवानरसेनया ।
प्रतिजानामितेसत्यंनजीवन्प्रतियास्यति ॥

satutīrtvārṇavaṃrāmassahavānarasenayā |
pratijānāmitesatyaṃnajīvanpratiyāsyati ||

14 6.36.14

एवंब्रुवाणंसंरब्धंरुष्टंविज्ञायरावणम् ।
व्रीळितोमाल्यवान्वाक्यंनोत्तरंप्रत्यपद्यत ॥

evaṃbruvāṇaṃsaṃrabdhaṃruṣṭaṃvijñāyarāvaṇam |
vrīḷitomālyavānvākyaṃnottaraṃpratyapadyata ||

15 6.36.15

जयाशिषाचराजानंवर्धयित्वायथोचितम् ।
माल्यवानभ्यनुज्ञातोजगामस्वंनिवेशनम् ॥

jayāśiṣācarājānaṃvardhayitvāyathocitam |
mālyavānabhyanujñātojagāmasvaṃniveśanam ||

16 6.36.16

रावणस्तुसहामात्योमन्त्रयित्वाविमृश्यच ।
लङ्कायामतुलांगुप्तिंकारयामासराक्षसः ॥

rāvaṇastusahāmātyomantrayitvāvimṛśyaca |
laṅkāyāmatulāṃguptiṃkārayāmāsarākṣasaḥ ||

17-18 6.36.17-18

व्यादिदेशसपूर्वस्यांप्रहस्तंद्वारिराक्षसम् ।
दक्षिणस्यांमहावीर्यौमहापार्श्वमहादरौ ।
पश्चिमायामथोद्वारिपुत्रमिन्द्रजितंतदा ।
व्यादिदेशमयामायंबहूभीराक्षसैर्भहुभिर्वृतम् ॥

vyādideśasapūrvasyāṃprahastaṃdvārirākṣasam |
dakṣiṇasyāṃmahāvīryaumahāpārśvamahādarau |
paścimāyāmathodvāriputramindrajitaṃtadā |
vyādideśamayāmāyaṃbahūbhīrākṣasairbhahubhirvṛtam ||

19 6.36.19

उतरस्यांपुरद्वारिव्यादिश्यशुकसारणौ ।
स्वयंचात्रगमिष्यामिमन्त्रिणस्तानुवाचह ॥

utarasyāṃpuradvārivyādiśyaśukasāraṇau |
svayaṃcātragamiṣyāmimantriṇastānuvācaha ||

20 6.36.20

राक्षसांतुविरूपाक्षंमहावीर्यपराक्रमम् ।
मध्यमेऽस्थापयद्गुल्मेबहुभिस्सहराक्षसैः ॥

rākṣasāṃtuvirūpākṣaṃmahāvīryaparākramam |
madhyame'sthāpayadgulmebahubhissaharākṣasaiḥ ||

21 6.36.21

एवंविधानंलङ्कायांकृत्वाराक्षसपुङ्गवः ।
कृतकृत्यमिवात्मानंमन्यतेकालचोदितः ॥

evaṃvidhānaṃlaṅkāyāṃkṛtvārākṣasapuṅgavaḥ |
kṛtakṛtyamivātmānaṃmanyatekālacoditaḥ ||

22 6.36.22

विसर्जयामासततस्समन्त्रिणोविधानमाज्ञाप्यपुरस्यपुष्कलम् ।
जयाशिषामन्त्रिगणेनपूजितोविवेशचाऽन्तःपुरमृद्धिमन्महत् ॥

visarjayāmāsatatassamantriṇovidhānamājñāpyapurasyapuṣkalam |
jayāśiṣāmantrigaṇenapūjitoviveśacā'ntaḥpuramṛddhimanmahat ||

Next sarga · Yuddha Kanda 37Rama's Battle PlanVibhishana reports the defenders of each gate. Rama assigns Nila, Angada, Hanuman and himself to attack them.

Characters in this sarga

All characters