सासीतातच्छिरोदृष्टवातच्चकार्मुकमुत्तमम् ।
सुग्रीवप्रतिसंपर्गमाख्यातंचहनूमता ।
नयनेमुखवर्णंचभर्तुस्तत्सदृशंमुखम् ।
केशान् केशान्तदेशंचतंचचूडामणिंशुभम् ।
एतैस्सर्वेरभिज्ञानैरभिज्ञायसुदुःखिता ।
निजगर्हेचकैकेयींक्रोशन्तीकुररीयथा ॥
sāsītātacchirodṛṣṭavātaccakārmukamuttamam |
sugrīvapratisaṃpargamākhyātaṃcahanūmatā |
nayanemukhavarṇaṃcabhartustatsadṛśaṃmukham |
keśān keśāntadeśaṃcataṃcacūḍāmaṇiṃśubham |
etaissarverabhijñānairabhijñāyasuduḥkhitā |
nijagarhecakaikeyīṃkrośantīkurarīyathā ||
सकामाभवकैकेयीहतोऽयंकुलनन्दनः ।
कुलमुत्सादितंसर्वंत्वयाकलहशीलया ॥
sakāmābhavakaikeyīhato'yaṃkulanandanaḥ |
kulamutsāditaṃsarvaṃtvayākalahaśīlayā ||
आर्येणकिंतेकैकेयी कृतंरामेणविप्रियम् ।
यन्मयाचीरवसनस्त्वयाप्रस्थापितोवनम् ॥
āryeṇakiṃtekaikeyī kṛtaṃrāmeṇavipriyam |
yanmayācīravasanastvayāprasthāpitovanam ||
एवमुक्त्वातुवैदेहीवेपमानातपस्विनी ।
जगामजगतींबालाछिन्नातुकदळीयथा ॥
evamuktvātuvaidehīvepamānātapasvinī |
jagāmajagatīṃbālāchinnātukadaḷīyathā ||
सामुहूर्तात्समाश्वास्यप्रतिलभ्यचचेतनाम् ।
तच्छिरस्समुपाघ्रायविललासायतेक्षणा ॥
sāmuhūrtātsamāśvāsyapratilabhyacacetanām |
tacchirassamupāghrāyavilalāsāyatekṣaṇā ||
हाहताऽस्मिमहाबाहो वीरव्रतमनुव्रत ।
इमांतेपश्चिमावस्थांगताऽस्मिविधवाकृता ॥
hāhatā'smimahābāho vīravratamanuvrata |
imāṃtepaścimāvasthāṃgatā'smividhavākṛtā ||
प्रथमंमरणंनार्याभर्तुर्वैगुण्यमुच्यते ।
सुवृत्तः स्साधुवृत्तायास्सम्वृत्तस्त्वंममाग्रतः ॥
prathamaṃmaraṇaṃnāryābharturvaiguṇyamucyate |
suvṛttaḥ ssādhuvṛttāyāssamvṛttastvaṃmamāgrataḥ ||
दुःखाद्दुःखंप्रपन्नायामग्नायाश्शोकसागरे ।
योहिमामुद्यतनिस्त्रातुंसोऽपित्वंविनिपातितः ॥
duḥkhādduḥkhaṃprapannāyāmagnāyāśśokasāgare |
yohimāmudyatanistrātuṃso'pitvaṃvinipātitaḥ ||
साश्वश्रूर्ममकौसल्यात्वयापुत्रेणराघवः ।
वत्सेनेवयथाधेनुर्विवत्सावत्सलाकृता ॥
sāśvaśrūrmamakausalyātvayāputreṇarāghavaḥ |
vatsenevayathādhenurvivatsāvatsalākṛtā ||
आद्दिष्टंदीर्घमायुस्तेयैरचिन्त्यपराक्रम ।
अनृतंवचनंतेषामल्पायुरपिराघव ॥
āddiṣṭaṃdīrghamāyusteyairacintyaparākrama |
anṛtaṃvacanaṃteṣāmalpāyurapirāghava ||
अथवानश्यतिप्रज्ञाप्राज्ञस्यापिसतस्तव ।
पचत्येनंयथाकालोभूतानांप्रभवोऽह्ययम् ॥
athavānaśyatiprajñāprājñasyāpisatastava |
pacatyenaṃyathākālobhūtānāṃprabhavo'hyayam ||
अदृष्टंमृत्युमापन्नःकस्मात्त्वंनयशास्त्रवित् ।
व्यसनानामुपायज्ञःकुशलोह्यसिवर्जने ॥
adṛṣṭaṃmṛtyumāpannaḥkasmāttvaṃnayaśāstravit |
vyasanānāmupāyajñaḥkuśalohyasivarjane ||
तथात्वंसम्परिष्वज्यरौद्रयाऽतिनृशंसया ।
काळरात्य्राममाच्छिद्यहृतःकमललोचनः ॥
tathātvaṃsampariṣvajyaraudrayā'tinṛśaṃsayā |
kāḷarātyrāmamācchidyahṛtaḥkamalalocanaḥ ||
उपशेषेमहाबाहोः मांविहायतपस्विनीम् ।
प्रियामिवसमालशिष्यपृथिवींपुरुषर्षभ ॥
upaśeṣemahābāhoḥ māṃvihāyatapasvinīm |
priyāmivasamālaśiṣyapṛthivīṃpuruṣarṣabha ||
अर्चितंसततंयत्तद्गन्धमाल्यैर्मयातव ।
इदंतेमप्रतियंवीरधनुःकाञ्चानभूषणम् ॥
arcitaṃsatataṃyattadgandhamālyairmayātava |
idaṃtemapratiyaṃvīradhanuḥkāñcānabhūṣaṇam ||
पित्रादशरथेनत्वंश्वशुरेणममानघः ।
सर्वैश्चपितृभिस्सार्थंनूनंस्वर्गेसमागतः ॥
pitrādaśarathenatvaṃśvaśureṇamamānaghaḥ |
sarvaiścapitṛbhissārthaṃnūnaṃsvargesamāgataḥ ||
दिविनक्षत्रभूतस्त्वंमहात्कर्मकृतप्रियम् ।
पुण्यंराजर्षिवंशंत्वमात्मनस्समुपेक्षसे ॥
divinakṣatrabhūtastvaṃmahātkarmakṛtapriyam |
puṇyaṃrājarṣivaṃśaṃtvamātmanassamupekṣase ||
किंमांनप्रेक्षसेराजन् किंमांनप्रतिभाषसे ।
बालांबाल्येनसम्प्राप्तांभार्यांमांसहचारिणीम् ॥
kiṃmāṃnaprekṣaserājan kiṃmāṃnapratibhāṣase |
bālāṃbālyenasamprāptāṃbhāryāṃmāṃsahacāriṇīm ||
संश्रुतंगृह्णतापाणिंचरिष्यामीतियत्त्वया ।
स्मरतन्ममकाकुत्स्थनयमामपिदुःखिताम् ॥
saṃśrutaṃgṛhṇatāpāṇiṃcariṣyāmītiyattvayā |
smaratanmamakākutsthanayamāmapiduḥkhitām ||
कस्मान्मामपहायत्वंगतोगतिमतांवर ।
अस्माल्लोकादमुंलोकंत्यक्त्वामामपिदुःखिताम् ॥
kasmānmāmapahāyatvaṃgatogatimatāṃvara |
asmāllokādamuṃlokaṃtyaktvāmāmapiduḥkhitām ||
कल्याणैरुचितंयत्तत्परिष्वक्तंमयैवतु ।
क्रव्यादैस्तच्छरीरंतेमानंविपरिकृष्यते ॥
kalyāṇairucitaṃyattatpariṣvaktaṃmayaivatu |
kravyādaistaccharīraṃtemānaṃviparikṛṣyate ||
अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्टवानाप्तदक्षिणैः ।
अग्निहोत्रेणसंस्कारंकेनत्वंनतुलप्स्यसे ॥
agniṣṭomādibhiryajñairiṣṭavānāptadakṣiṇaiḥ |
agnihotreṇasaṃskāraṃkenatvaṃnatulapsyase ||
प्रव्रज्यामुपपन्नानांत्रयाणामेकमागतम् ।
परिप्रक्ष्यतिकौसल्यालक्ष्मणंशोकलालसा ॥
pravrajyāmupapannānāṃtrayāṇāmekamāgatam |
pariprakṣyatikausalyālakṣmaṇaṃśokalālasā ||
सतस्याःपरिपृच्छन्त्यावधंमित्रबलस्यते ।
तवचाख्यास्यतेनूनंनिशायांराक्षसैर्वधम् ॥
satasyāḥparipṛcchantyāvadhaṃmitrabalasyate |
tavacākhyāsyatenūnaṃniśāyāṃrākṣasairvadham ||
सात्वांसुप्तंहतंश्रुत्वामांचरक्षोगृहंगताम् ।
हृदयेनविदीर्णेननभविष्यतिराघव ॥
sātvāṃsuptaṃhataṃśrutvāmāṃcarakṣogṛhaṃgatām |
hṛdayenavidīrṇenanabhaviṣyatirāghava ||
ममहेतोरनार्यायाह्यनर्हःपार्थिवात्मः ।
रामस्सागरमुततीर्यसत्त्ववान् गोष्पदेहतः ॥
mamahetoranāryāyāhyanarhaḥpārthivātmaḥ |
rāmassāgaramutatīryasattvavān goṣpadehataḥ ||
अहंदाशरथेनोढामोहात्स्वकुलपांसनी ।
आर्यपुत्रस्यरामस्यभार्यामृत्युरजायत ॥
ahaṃdāśarathenoḍhāmohātsvakulapāṃsanī |
āryaputrasyarāmasyabhāryāmṛtyurajāyata ||
नूनमन्यांमयाजातिंवारितंदानमुत्तमम् ।
याहमद्येहशोचामिभार्यासर्वतिथेरपि ॥
nūnamanyāṃmayājātiṃvāritaṃdānamuttamam |
yāhamadyehaśocāmibhāryāsarvatitherapi ||
साधुपातयमांक्षिप्रंरामस्योपरिरावण ।
समानयपतिंपन्त्याकुरुकल्याणमुत्तमम् ॥
sādhupātayamāṃkṣipraṃrāmasyoparirāvaṇa |
samānayapatiṃpantyākurukalyāṇamuttamam ||
शिरसामेशिरश्चास्यकायंकायेनयोजय ।
रावणानुगमिष्यामिगतिंभर्तुर्महात्मनः ॥
śirasāmeśiraścāsyakāyaṃkāyenayojaya |
rāvaṇānugamiṣyāmigatiṃbharturmahātmanaḥ ||
इतिसदुःखसन्तप्ताविललापायतेक्षणा ।
भर्तुश्शिरोधनुस्तत्रसमीक्ष्यचपुनःपुनः ॥
itisaduḥkhasantaptāvilalāpāyatekṣaṇā |
bhartuśśirodhanustatrasamīkṣyacapunaḥpunaḥ ||
एवंलालप्यमानायांसीतायांतत्रराक्षसः ।
अभिचक्रामभर्तारमनीकस्थःकृताञ्जलिः ॥
evaṃlālapyamānāyāṃsītāyāṃtatrarākṣasaḥ |
abhicakrāmabhartāramanīkasthaḥkṛtāñjaliḥ ||
विजयस्वार्यपुत्रेतिसोऽभिवाद्यप्रसाद्यच ।
न्यवेदयदनुप्राप्तंप्रहस्तंवाहिनीपतिम् ॥
vijayasvāryaputretiso'bhivādyaprasādyaca |
nyavedayadanuprāptaṃprahastaṃvāhinīpatim ||
अमात्यैस्सहितस्सर्वैःप्रहस्तस्समुपस्थितः ।
तेनदर्शनकामेनवयंप्रस्थापिताःप्रभो ॥
amātyaissahitassarvaiḥprahastassamupasthitaḥ |
tenadarśanakāmenavayaṃprasthāpitāḥprabho ||
नूनमस्तिमहाराज राजभावात्क्षमान्वितं ।
किञ्चिदात्ययिकंकार्यंतेषांत्वंदर्शनंकुरु ॥
nūnamastimahārāja rājabhāvātkṣamānvitaṃ |
kiñcidātyayikaṃkāryaṃteṣāṃtvaṃdarśanaṃkuru ||
एतच्छ्रुत्वादशग्रीवोराक्षसप्रतिवेदितम् ।
अशोकन्विकांत्यक्त्वामन्त्रिणांदर्शनंययौ ॥
etacchrutvādaśagrīvorākṣasaprativeditam |
aśokanvikāṃtyaktvāmantriṇāṃdarśanaṃyayau ||
सतुसर्वंसमर्थ्यैवमन्त्रिभिःकृत्यमात्मनः ।
सभांप्रविश्यविदधेविदित्वारामविक्रमम् ॥
satusarvaṃsamarthyaivamantribhiḥkṛtyamātmanaḥ |
sabhāṃpraviśyavidadheviditvārāmavikramam ||
अन्तर्थानंतुतच्छीर्षंतच्चकार्मुकमुत्तमम् ।
जगामरावणस्यैवनिर्याणसमनन्तरम् ॥
antarthānaṃtutacchīrṣaṃtaccakārmukamuttamam |
jagāmarāvaṇasyaivaniryāṇasamanantaram ||
राक्षसेन्द्रस्तुतैस्सार्धंमन्त्रिभिर्भीमविक्रमैः ।
समर्थयामासतदारामकार्यविनिश्चयम् ॥
rākṣasendrastutaissārdhaṃmantribhirbhīmavikramaiḥ |
samarthayāmāsatadārāmakāryaviniścayam ||
अविदूरस्थितान्सर्वान्बलाध्यक्षाहनितैषिणः ।
अब्रवीत्कालसदृशोरावणोराक्षसाधिपः ॥
avidūrasthitānsarvānbalādhyakṣāhanitaiṣiṇaḥ |
abravītkālasadṛśorāvaṇorākṣasādhipaḥ ||
शीघ्रंभेरीनिनादेनस्फुटंकोणाहतेनमे ।
समानयध्वंसैन्यानिवक्तव्यंचनकारणम् ॥
śīghraṃbherīninādenasphuṭaṃkoṇāhatename |
samānayadhvaṃsainyānivaktavyaṃcanakāraṇam ||
ततस्तथेतिप्रतिगृह्यतद्वचोबलाधिपास्तेमहदात्मनोबलम् ।
समानयंश्चैवसमागमंचतेन्यवेदयन्भर्तरियुद्धकाङ्क्षिणि ॥
tatastathetipratigṛhyatadvacobalādhipāstemahadātmanobalam |
samānayaṃścaivasamāgamaṃcatenyavedayanbhartariyuddhakāṅkṣiṇi ||
