युध्यतामेनतेषांतुतदावानरराक्षसाम् ।
रविरस्तंगतोरात्रिःप्रवृत्ताप्राणहारिणी ॥
yudhyatāmenateṣāṃtutadāvānararākṣasām |
ravirastaṃgatorātriḥpravṛttāprāṇahāriṇī ||
युद्धकांड, सर्ग 44: इंद्रजीत का अदृश्य होना
युध्यतामेनतेषांतुतदावानरराक्षसाम् ।
रविरस्तंगतोरात्रिःप्रवृत्ताप्राणहारिणी ॥
yudhyatāmenateṣāṃtutadāvānararākṣasām |
ravirastaṃgatorātriḥpravṛttāprāṇahāriṇī ||
अन्योन्यंबद्धवैराणांघोराणांजयमिच्छताम् ।
सम्प्रवृत्तंनिशायुद्धंतदावानररक्षसाम् ॥
anyonyaṃbaddhavairāṇāṃghorāṇāṃjayamicchatām |
sampravṛttaṃniśāyuddhaṃtadāvānararakṣasām ||
राक्षसोऽसीतिहरयोहरिश्चाऽसीतिराक्षसाः ।
अन्योन्यंसमरेजघ्नुस्तस्मिंस्तमसिदारुणे ॥
rākṣaso'sītiharayohariścā'sītirākṣasāḥ |
anyonyaṃsamarejaghnustasmiṃstamasidāruṇe ||
जहिदारयचैहीतिकथंविद्रवसीतिच ।
एवंसुतुमुलश्शब्दस्तस्मिंस्तमसिशुश्रुवे ।
कालाःकाञ्चनसन्नाहास्तस्मिंस्तमसिराक्षसाः ।
सम्प्रदृश्यन्तशैलेन्द्रादीप्तौषधिवनाइव ॥
jahidārayacaihītikathaṃvidravasītica |
evaṃsutumulaśśabdastasmiṃstamasiśuśruve |
kālāḥkāñcanasannāhāstasmiṃstamasirākṣasāḥ |
sampradṛśyantaśailendrādīptauṣadhivanāiva ||
तस्मिंस्तमसिदुष्पारेराक्षसाःक्रोधमूर्छिताः ।
परिपेतुर्महावेगाभक्षयन्तःप्लवङ्गमान् ॥
tasmiṃstamasiduṣpārerākṣasāḥkrodhamūrchitāḥ |
paripeturmahāvegābhakṣayantaḥplavaṅgamān ||
तेहयान् काञ्चनापीडान् ध्वजांश्चाशीविषोपमान् ।
आप्लुत्यदशनैस्तीक्ष्णैर्भीमकोपाव्यदारयन् ।
वानराबलिनोयुद्धेऽक्षोभयन् राक्षसींचमूम् ॥
tehayān kāñcanāpīḍān dhvajāṃścāśīviṣopamān |
āplutyadaśanaistīkṣṇairbhīmakopāvyadārayan |
vānarābalinoyuddhe'kṣobhayan rākṣasīṃcamūm ||
कुञ्जरान् कुञ्जरारोहान् पताकाध्वजिनोरथान् ।
कर्षुश्चददंशुश्चदशनैःक्रोधमूर्छिताः ॥
kuñjarān kuñjarārohān patākādhvajinorathān |
karṣuścadadaṃśuścadaśanaiḥkrodhamūrchitāḥ ||
लक्ष्मणश्चापिरामश्चशरैराशीविषोपमैः ।
दृश्यादृश्यानिरक्षांसिप्रवराणिनिजघ्नतुः ॥
lakṣmaṇaścāpirāmaścaśarairāśīviṣopamaiḥ |
dṛśyādṛśyānirakṣāṃsipravarāṇinijaghnatuḥ ||
तुरङ्गखुरविध्वस्तंरथनेमिसमुत्थितम् ।
रुरोधकर्णनेत्राणियुध्यतांधरणीरजः ॥
turaṅgakhuravidhvastaṃrathanemisamutthitam |
rurodhakarṇanetrāṇiyudhyatāṃdharaṇīrajaḥ ||
वर्तमानेतथाघोरेसङ्ग्रामेरोमहर्षणे ।
रुधिरोधामहाघोरानद्यस्तत्रप्रसुस्रुवुः ॥
vartamānetathāghoresaṅgrāmeromaharṣaṇe |
rudhirodhāmahāghorānadyastatraprasusruvuḥ ||
ततोभेरीमृदङ्गानांपणवानांचनिस्स्वनः ।
शङ्खवेणुस्वनोन्मिश्रस्सम्भूवाद्भुतोपमः ॥
tatobherīmṛdaṅgānāṃpaṇavānāṃcanissvanaḥ |
śaṅkhaveṇusvanonmiśrassambhūvādbhutopamaḥ ||
हतानांस्तनमानानांराक्षसानांचनिःस्वनः ।
शस्तानांवानराणांचसम्बभूवातिदारुणः ॥
hatānāṃstanamānānāṃrākṣasānāṃcaniḥsvanaḥ |
śastānāṃvānarāṇāṃcasambabhūvātidāruṇaḥ ||
हतैर्वानरवीरैश्चशक्तिशूलपरश्वधैः ।
निहतैःपर्वताकारैराक्षसैःकामरूपिभिः ।
शस्त्रपुष्पोपहाराचतत्रासीद्युद्धमेदिनी ।
दुर् ज्ञेयादुर्निवेशाचशोणितास्रावकर्दमा ॥
hatairvānaravīraiścaśaktiśūlaparaśvadhaiḥ |
nihataiḥparvatākārairākṣasaiḥkāmarūpibhiḥ |
śastrapuṣpopahārācatatrāsīdyuddhamedinī |
dur jñeyādurniveśācaśoṇitāsrāvakardamā ||
साबभूवनिशाघोराहरिराक्षसहारिणी ।
कालरात्रीवभूतानांसर्वेषांदुरतिक्रमा ॥
sābabhūvaniśāghorāharirākṣasahāriṇī |
kālarātrīvabhūtānāṃsarveṣāṃduratikramā ||
ततस्तेराक्षसास्तत्रतस्मिंस्तमसिदारुणे ।
राममेवाभ्यवर्तन्तसम्हृष्टाश्शरवृष्टिभिः ॥
tatasterākṣasāstatratasmiṃstamasidāruṇe |
rāmamevābhyavartantasamhṛṣṭāśśaravṛṣṭibhiḥ ||
तेषामापततांशब्दःक्रुद्धानामपिगर्जताम् ।
उद्वर्तइवसत्त्व, नांसमुद्राणांप्रशुश्रुवे ॥
teṣāmāpatatāṃśabdaḥkruddhānāmapigarjatām |
udvartaivasattva, nāṃsamudrāṇāṃpraśuśruve ||
तेषांरामश्शरैःषडिभःषडजघाननिशाचरान् ।
निमेषान्तरमात्रेणशितैरग्निशिखोपमैः ।
यमशत्रुश्चदुर्धर्षोमहापार्श्वमहोदरौ ।
वज्रदंष्ट्रोमहाकायस्तौचोभौशुकसारणौ ।
तेतुरामेणबाणौघैस्सर्वेमर्मसुताडिताः ।
युद्धादपसृतास्तत्रसावशेषायुषोऽभवन् ॥
teṣāṃrāmaśśaraiḥṣaḍibhaḥṣaḍajaghānaniśācarān |
nimeṣāntaramātreṇaśitairagniśikhopamaiḥ |
yamaśatruścadurdharṣomahāpārśvamahodarau |
vajradaṃṣṭromahākāyastaucobhauśukasāraṇau |
teturāmeṇabāṇaughaissarvemarmasutāḍitāḥ |
yuddhādapasṛtāstatrasāvaśeṣāyuṣo'bhavan ||
तत्रकाञ्चनचित्राङ्गैश्शरैरग्निशिखोपमैः ।
दिशश्चकारविमलाःप्रदिशश्चमहारथः ॥
tatrakāñcanacitrāṅgaiśśarairagniśikhopamaiḥ |
diśaścakāravimalāḥpradiśaścamahārathaḥ ||
येत्वन्येराक्षसाभीमारामस्याभिमुखेस्थिताः ।
तेऽपिनष्टाःसमासाद्यपतङ्गाइवपावकम् ॥
yetvanyerākṣasābhīmārāmasyābhimukhesthitāḥ |
te'pinaṣṭāḥsamāsādyapataṅgāivapāvakam ||
सुवर्णपुङ्खैर्विशिखैस्सपतद्भिस्सहस्रशः ।
बभूवरजनीचित्राखद्योतैरिवशारदी ॥
suvarṇapuṅkhairviśikhaissapatadbhissahasraśaḥ |
babhūvarajanīcitrākhadyotairivaśāradī ||
राक्षसानांचनिनदैर्हरीणांचापिनिस्स्वनैः ।
साबभूवनिशाघोराभूयोघोरतरातदा ॥
rākṣasānāṃcaninadairharīṇāṃcāpinissvanaiḥ |
sābabhūvaniśāghorābhūyoghoratarātadā ||
तेनशब्देनमहताप्रवृद्धेनसमन्ततः ।
त्रिकूटःकन्दराकीर्णःप्रव्याहरदिवाचलः ॥
tenaśabdenamahatāpravṛddhenasamantataḥ |
trikūṭaḥkandarākīrṇaḥpravyāharadivācalaḥ ||
गोलाङ्गूलामहाकायास्तमसातुल्यवर्चसः ।
सम्परिष्वज्यबाहुभ्यांभक्षयन्रजनीचरान् ॥
golāṅgūlāmahākāyāstamasātulyavarcasaḥ |
sampariṣvajyabāhubhyāṃbhakṣayanrajanīcarān ||
अङ्गदस्तुरणेशत्रूननिहन्तुंसमुपस्थितः ।
रावणिंनिजघानाशुसारथिंचहयानपि ॥
aṅgadasturaṇeśatrūnanihantuṃsamupasthitaḥ |
rāvaṇiṃnijaghānāśusārathiṃcahayānapi ||
वर्तमानेतदाघोरेसङ्ग्रामेभृशदारुणे ।
इन्द्रजित्तुरथंत्यक्त्वाहताश्वोहतसारथिः ।
अङ्गदेनमहामायस्तत्रैवान्तरधीयत ॥
vartamānetadāghoresaṅgrāmebhṛśadāruṇe |
indrajitturathaṃtyaktvāhatāśvohatasārathiḥ |
aṅgadenamahāmāyastatraivāntaradhīyata ||
तत्कर्मवालिपुत्रस्यसर्वेदेवास्सहर्षिभिः ।
तुष्टुवुःपूजनार्हस्यतौचोभौरामलक्ष्मणौ ॥
tatkarmavāliputrasyasarvedevāssaharṣibhiḥ |
tuṣṭuvuḥpūjanārhasyataucobhaurāmalakṣmaṇau ||
प्रभावंसर्वभूतानिविदुरिन्द्रजितोयुधि ।
तेनतेतंमहात्मानंतुष्टाःदृष्टवाप्रधर्षितम् ॥
prabhāvaṃsarvabhūtānividurindrajitoyudhi |
tenatetaṃmahātmānaṃtuṣṭāḥdṛṣṭavāpradharṣitam ||
ततःप्रहृष्टाःकपयस्ससुग्रीवविभीषणाः ।
साधुसाध्वितिनेदुश्चदृष्टवाशत्रुंप्रधर्षितम् ॥
tataḥprahṛṣṭāḥkapayassasugrīvavibhīṣaṇāḥ |
sādhusādhvitineduścadṛṣṭavāśatruṃpradharṣitam ||
इन्द्रजित्तुतदातेननिर्जितोभीमकर्मणा ।
संयुगेवालिपुत्रेणक्रोधंचक्रेसुदारुणम् ॥
indrajittutadātenanirjitobhīmakarmaṇā |
saṃyugevāliputreṇakrodhaṃcakresudāruṇam ||
सोऽन्तर्धानगतःपापोरावणीरणकर्कशः ।
अदृश्योनिशितान्बाणान्मुमोचाशनिवर्चसः ॥
so'ntardhānagataḥpāporāvaṇīraṇakarkaśaḥ |
adṛśyoniśitānbāṇānmumocāśanivarcasaḥ ||
सरामंलक्ष्मणंचैवघोरैर्नागमयैश्शरैः ।
बिभेदसमरेक्रुद्धःसर्वगात्रेषुराक्षसः ॥
sarāmaṃlakṣmaṇaṃcaivaghorairnāgamayaiśśaraiḥ |
bibhedasamarekruddhaḥsarvagātreṣurākṣasaḥ ||
माययासम्वृतस्तत्रमोहयन्राघवौयुधि ।
अदृश्यस्सर्वभूतानांकूटयोधीनिशाचरः ।
बबन्धशरबन्धेनभ्रातरौरामलक्ष्मणौ ॥
māyayāsamvṛtastatramohayanrāghavauyudhi |
adṛśyassarvabhūtānāṃkūṭayodhīniśācaraḥ |
babandhaśarabandhenabhrātaraurāmalakṣmaṇau ||
तेनतौपुरुषव्याघ्रौक्रुद्धेनाशीविषैश्शरैः ।
सहसानिहतौवीरौतदाप्रैक्षन्तवानराः ॥
tenataupuruṣavyāghraukruddhenāśīviṣaiśśaraiḥ |
sahasānihatauvīrautadāpraikṣantavānarāḥ ||
प्रकाशरूपस्तुतदानशक्तस्तौबाधितुंराक्षसराजपुत्रः ।
मायांप्रयोक्तुंसमुपाजगामबबन्धतौराजसुतौदुरात्मा ॥
prakāśarūpastutadānaśaktastaubādhituṃrākṣasarājaputraḥ |
māyāṃprayoktuṃsamupājagāmababandhataurājasutaudurātmā ||