भगवद् गीता 15.3
वृक्ष का रूप और छोर भीतर से नहीं दिखते, और उसे असंगता की तलवार से काटना है।
न रूपमस्येह तथोपलभ्यते नान्तो न चादिर्न च संप्रतिष्ठा।
अश्वत्थमेनं सुविरूढमूलमसङ्गशस्त्रेण दृढेन छित्त्वा॥
na rūpamasyeha tathopalabhyate nānto na cādirna ca saṃpratiṣṭhā
aśvatthamenaṃ suvirūḍhamūlamasaṅgaśastreṇa dṛḍhena chittvā
अनुवाद
Its true form cannot be grasped here, nor its end, its beginning or its foundation. Cut down this deeply rooted ashvattha with the strong sword of detachment.
हिंदी
यहाँ इसका वास्तविक रूप नहीं दिखता, न इसका अंत, न आदि और न आधार। गहरी जड़ों वाले इस पीपल को असंगता की दृढ़ तलवार से काटकर आगे बढ़ो।
व्याख्या
वृक्ष के भीतर खड़ा कोई भी व्यक्ति उसका पूरा आकार नहीं देख सकता, क्योंकि उसका आदि और अंत साधारण दृष्टि से परे हैं। इसका उपाय तर्क नहीं, वैराग्य है, जिसे यहाँ तलवार (असङ्ग) कहा गया है। शंकराचार्य इसे सांसारिक बंधनों से दृढ़ विमुखता मानते हैं, वही भावना जिसे निष्काम कर्म सिखाता है। वृक्ष कट जाने पर क्या खोजना है, यह 15.4 बताता है।