Prahasta Takes the Field

अकम्पनवधंश्रुत्वाक्रुद्धोवैराक्षसेश्वरः ।
किञ्चिददीनमुखश्चापिसचिवांस्तानुदैक्षत ॥

akampanavadhaṃśrutvākruddhovairākṣaseśvaraḥ |
kiñcidadīnamukhaścāpisacivāṃstānudaikṣata ||

सतुध्यात्वामुहूर्तंतुमन्त्रिभिस्संविचार्यच ।
ततस्तुरावणःपूर्वदिवसेराक्षसाधिपः ।
पुरींपरिययौलङ्कांसर्वगुल्मानवेक्षितुम् ॥

satudhyātvāmuhūrtaṃtumantribhissaṃvicāryaca |
tatasturāvaṇaḥpūrvadivaserākṣasādhipaḥ |
purīṃpariyayaulaṅkāṃsarvagulmānavekṣitum ||

तांराक्षसगणैर्गुप्तांगुल्मैर्बहुभिरावृताम् ।
ददर्शनगरींलङ्कांपताकाध्वजमालिनीम् ॥

tāṃrākṣasagaṇairguptāṃgulmairbahubhirāvṛtām |
dadarśanagarīṃlaṅkāṃpatākādhvajamālinīm ||

रुद्धांतुनगरींदृष्टवारावणोराक्षसेश्वरः ।
उवाचात्महितंकालेप्रहस्तंयुद्धकोविदम् ॥

ruddhāṃtunagarīṃdṛṣṭavārāvaṇorākṣaseśvaraḥ |
uvācātmahitaṃkāleprahastaṃyuddhakovidam ||

पुरस्योपनिविष्टस्यसहसापीडितस्यवा ।
नान्यंयुद्धात्प्रपश्यामिमोक्षंयुद्धविशारद ॥

purasyopaniviṣṭasyasahasāpīḍitasyavā |
nānyaṃyuddhātprapaśyāmimokṣaṃyuddhaviśārada ||

अहंवाकुम्भकर्णोवात्वंवासेनापतिर्मम ।
इन्द्रजिद्वानिकुम्भोवावहेयुर्भारमीदृशम् ॥

ahaṃvākumbhakarṇovātvaṃvāsenāpatirmama |
indrajidvānikumbhovāvaheyurbhāramīdṛśam ||

सत्वंबलमतश्शीघ्रमादायपरिगृह्यच ।
विजयायाभिनिर्याहियत्रसर्वेवनौकसः ॥

satvaṃbalamataśśīghramādāyaparigṛhyaca |
vijayāyābhiniryāhiyatrasarvevanaukasaḥ ||

निर्याणायादेवतेनूनंचपलाहरिवाहिनी ।
नर्दतांराक्षसेन्द्राणांश्रुत्वानादंद्रविष्यति ॥

niryāṇāyādevatenūnaṃcapalāharivāhinī |
nardatāṃrākṣasendrāṇāṃśrutvānādaṃdraviṣyati ||

चपलाह्यविनीताश्चचलचित्ताश्चवानराः ।
नसहिष्यन्तितेनादंसिंहनादमिवद्विपाः ॥

capalāhyavinītāścacalacittāścavānarāḥ |
nasahiṣyantitenādaṃsiṃhanādamivadvipāḥ ||

विद्रुतेचबलेतस्मिन् रामःसौमित्रिणासह ।
अवशस्तेनिरालम्बःप्रहस्तवशमेष्यति ॥

vidrutecabaletasmin rāmaḥsaumitriṇāsaha |
avaśastenirālambaḥprahastavaśameṣyati ||

आपत्संशयिताश्रेयोनात्रनिस्संशयीकृता ।
प्रतिलोमानुलोमंवायद्वानोमन्यसेहितम् ॥

āpatsaṃśayitāśreyonātranissaṃśayīkṛtā |
pratilomānulomaṃvāyadvānomanyasehitam ||

रावणेनैवमुक्तस्तुप्रहस्तोवाहिनीपतिः ।
राक्षसेन्द्रमुवाचेदमसुरेन्द्रमिवोशना ॥

rāvaṇenaivamuktastuprahastovāhinīpatiḥ |
rākṣasendramuvācedamasurendramivośanā ||

राजन्मन्त्रितपूर्वंनःकुशलैस्सहमन्त्रिभिः ।
विवादश्चापिनोवृत्तस्समवेक्ष्यपरस्परम् ॥

rājanmantritapūrvaṃnaḥkuśalaissahamantribhiḥ |
vivādaścāpinovṛttassamavekṣyaparasparam ||

प्रदानेनतुसीतायाःश्रेयोव्यवसितंमया ।
अप्रदानेपुनर्युद्धंदृष्टमेत्तथैवनः ॥

pradānenatusītāyāḥśreyovyavasitaṃmayā |
apradānepunaryuddhaṃdṛṣṭamettathaivanaḥ ||

सोऽहंदानैश्चमानैश्चसततंपूजितस्त्वया ।
सान्त्वैश्चविविधैःकालेकिंनकुर्यांहितंतव ॥

so'haṃdānaiścamānaiścasatataṃpūjitastvayā |
sāntvaiścavividhaiḥkālekiṃnakuryāṃhitaṃtava ||

नहिमेजीवितंरक्ष्यंपुत्रदारधनानिच ।
त्वंपश्यमांजुहूषन्तंत्वदर्थेजीवितंयुधि ॥

nahimejīvitaṃrakṣyaṃputradāradhanānica |
tvaṃpaśyamāṃjuhūṣantaṃtvadarthejīvitaṃyudhi ||

एवमुक्त्वातुभर्तारंरावणंवाहिनीपतिः ।
उवाचेदंबलाध्यक्षान्प्रहस्तःपुरतःस्थितान् ॥

evamuktvātubhartāraṃrāvaṇaṃvāhinīpatiḥ |
uvācedaṃbalādhyakṣānprahastaḥpurataḥsthitān ||

मेशीघ्रंराक्षसानांमहाद्बलम् ।
मद्भाणाब्दावेगेनहतानांशनिचरणाजिरे ।
अद्यहृष्यन्तुमांसादाःपक्षिणःकाननौकसां ॥

meśīghraṃrākṣasānāṃmahādbalam |
madbhāṇābdāvegenahatānāṃśanicaraṇājire |
adyahṛṣyantumāṃsādāḥpakṣiṇaḥkānanaukasāṃ ||

इत्युक्तास्तेप्रहस्तेनबलाध्यक्षाः कृतत्वराः ।
बलमुद्योजयामासुस्तस्मिन्राक्षसमन्दिरे ॥

ityuktāsteprahastenabalādhyakṣāḥ kṛtatvarāḥ |
balamudyojayāmāsustasminrākṣasamandire ||

साबभूवमुहूर्तेननिग्मर्नानाविधायुधैः ।
लङ्काराक्षसवीरैस्तैर्गजैरिवसमाकुला ॥

sābabhūvamuhūrtenanigmarnānāvidhāyudhaiḥ |
laṅkārākṣasavīraistairgajairivasamākulā ||

हुताशनंतर्पयतांब्राह्मणांश्चनमस्यताम् ।
आज्यगन्धप्रतिवहःसुरभिर्मारुतोववौ ॥

hutāśanaṃtarpayatāṃbrāhmaṇāṃścanamasyatām |
ājyagandhaprativahaḥsurabhirmārutovavau ||

स्रजश्चविविधाकाराजगृहुस्त्वभिमन्त्रिताः ।
सङ्ग्रामसज्जाःसम्हृष्टाधरायन्राक्षसास्तदा ॥

srajaścavividhākārājagṛhustvabhimantritāḥ |
saṅgrāmasajjāḥsamhṛṣṭādharāyanrākṣasāstadā ||

सधनुष्काःकवचिनोवेगादाप्लुत्यराक्षसाः ।
रावणंप्रेक्ष्यराजानंप्रहस्तंपर्यवारयन् ॥

sadhanuṣkāḥkavacinovegādāplutyarākṣasāḥ |
rāvaṇaṃprekṣyarājānaṃprahastaṃparyavārayan ||

अथामन्त्ऱ्यतुराजानंभेरीमाहत्यभैरवाम् ।
आरुरोहरथंयुक्तःप्रहस्तस्सज्जकल्पितम् ।
हयैर्महाजवैर्युक्तंसम्यक्सूतसुसंयतम् ।
महाजलदनिर्घोषंसाक्षाच्चन्द्रार्कभास्वरम् ।
उरगध्वजदुर्धर्षंसुवरूथंस्ववस्करम् ।
सुवर्णजालसंयुक्तंप्रहसन्तमिवश्रिया ॥

athāmantऱyaturājānaṃbherīmāhatyabhairavām |
āruroharathaṃyuktaḥprahastassajjakalpitam |
hayairmahājavairyuktaṃsamyaksūtasusaṃyatam |
mahājaladanirghoṣaṃsākṣāccandrārkabhāsvaram |
uragadhvajadurdharṣaṃsuvarūthaṃsvavaskaram |
suvarṇajālasaṃyuktaṃprahasantamivaśriyā ||

ततस्तंरथमास्थायरावणार्पितशासनः ।
लङ्कायानिर्ययौतूर्णंबलेनमहतावृतः ॥

tatastaṃrathamāsthāyarāvaṇārpitaśāsanaḥ |
laṅkāyāniryayautūrṇaṃbalenamahatāvṛtaḥ ||

ततोदुन्धुभिनिर्घोषःपर्जन्यनिनदोपमः ।
वादित्राणांचनिनदःपूरयन्निवमेदिनीम् ।
शुश्रुवेशङ्खशब्दश्चप्रयातेवाहिनीपतौ ॥

tatodundhubhinirghoṣaḥparjanyaninadopamaḥ |
vāditrāṇāṃcaninadaḥpūrayannivamedinīm |
śuśruveśaṅkhaśabdaścaprayātevāhinīpatau ||

निनदन्तस्स्वरान्घोरान्राक्षसाजग्मुरग्रतः ।
भीमरूपामहाकायाःप्रहस्तस्यपुरस्सराः ॥

ninadantassvarānghorānrākṣasājagmuragrataḥ |
bhīmarūpāmahākāyāḥprahastasyapurassarāḥ ||

नरान्तकःकुम्भहनुर्महानादस्समुन्नतः ।
प्रहस्तसचिवाह्येतेनिर्ययुःपरिवार्यतम् ॥

narāntakaḥkumbhahanurmahānādassamunnataḥ |
prahastasacivāhyeteniryayuḥparivāryatam ||

व्यूढेनेवसुघोरेणपूर्वद्वारात्सनिर्ययौ ।
गजयूथनिकाशेनबलेनमहतावृतः ॥

vyūḍhenevasughoreṇapūrvadvārātsaniryayau |
gajayūthanikāśenabalenamahatāvṛtaḥ ||

सागरप्रतिमौघेनवृतस्तेनबलेनसः ।
प्रहस्तोनिर्ययौक्रुद्धःकालान्तकयमोपमः ॥

sāgarapratimaughenavṛtastenabalenasaḥ |
prahastoniryayaukruddhaḥkālāntakayamopamaḥ ||

तस्यनिर्याणघोषेणराक्षसानांचनर्दताम् ।
लङ्कायांसर्वभूतानिविनेदुर्विकृतैस्स्वरैः ॥

tasyaniryāṇaghoṣeṇarākṣasānāṃcanardatām |
laṅkāyāṃsarvabhūtānivinedurvikṛtaissvaraiḥ ||

व्यभ्रमाकाशमाविश्यमांसशोणितभोजनाः ।
मण्डलान्यपसव्यानिखगाश्चक्रूरथंप्रति ॥

vyabhramākāśamāviśyamāṃsaśoṇitabhojanāḥ |
maṇḍalānyapasavyānikhagāścakrūrathaṃprati ||

सम्नत्यःपावकज्वालाःशिवाघोराववाशिरे ।
अन्तरिक्षात्पपातोल्कावायुश्चपरुषंवनौ ॥

samnatyaḥpāvakajvālāḥśivāghorāvavāśire |
antarikṣātpapātolkāvāyuścaparuṣaṃvanau ||

अन्योन्यमभिसंरब्धाग्रहाश्चनचकाशिरे ।
मेघाश्चखरनिर्घोषारथस्योपरिरक्षसः ।
ववृषंरुधिरंचास्यसिषिचुश्चपुरस्सरान् ॥

anyonyamabhisaṃrabdhāgrahāścanacakāśire |
meghāścakharanirghoṣārathasyoparirakṣasaḥ |
vavṛṣaṃrudhiraṃcāsyasiṣicuścapurassarān ||

केतुर्मूर्धनिगृध्रोऽस्यनिलीनोदक्षिणामुखः ।
तुदन्नुभयतःपार्श्वंसमग्रामहरत्प्रभाम् ॥

keturmūrdhanigṛdhro'syanilīnodakṣiṇāmukhaḥ |
tudannubhayataḥpārśvaṃsamagrāmaharatprabhām ||

सारथेर्भहुशश्चास्यसङ्ग्राममवगाहतः ।
प्रतोदोन्यपतद्धस्तात्सूतस्यहयसादिनः ॥

sāratherbhahuśaścāsyasaṅgrāmamavagāhataḥ |
pratodonyapataddhastātsūtasyahayasādinaḥ ||

निर्याणश्रीश्चयाऽस्यासीद्भास्वरावसुदुर्लभाः ।
साननाशमुहूर्तेनसमेचस्खलिताहयाः ॥

niryāṇaśrīścayā'syāsīdbhāsvarāvasudurlabhāḥ |
sānanāśamuhūrtenasamecaskhalitāhayāḥ ||

प्रहस्तंत्वभिनिर्यान्तंप्रख्यातबलपौरुषम् ।
युधिनानाप्रहरणाकपिसेनाऽभ्यवर्तत ॥

prahastaṃtvabhiniryāntaṃprakhyātabalapauruṣam |
yudhinānāpraharaṇākapisenā'bhyavartata ||

अथघोषस्सुतुमुलोहरीणांसमजायत ।
वृक्षानारुजतांचैवगुर्वीरागृह्णतांशिलाः ॥

athaghoṣassutumuloharīṇāṃsamajāyata |
vṛkṣānārujatāṃcaivagurvīrāgṛhṇatāṃśilāḥ ||

नदतांराक्षसानांचवानराणांचगर्जताम् ।
उभेप्रमुदितेसैन्येरक्षोगणवनौकसाम् ।
वेगितानांसमर्थानामन्योन्यवधकाङ् क्षिणाम् ।
परस्परंचाह्वयतांनिनाद्शूयतेमहान् ॥

nadatāṃrākṣasānāṃcavānarāṇāṃcagarjatām |
ubhepramuditesainyerakṣogaṇavanaukasām |
vegitānāṃsamarthānāmanyonyavadhakāṅ kṣiṇām |
parasparaṃcāhvayatāṃninādśūyatemahān ||

ततःप्रहस्तःकपिराजवाहिनीमभिप्रतस्थेविजयायदुर्मतिः ।
विवृद्धवेगंश्चविवेशतांचमूंयथामुमूर्षुश्शलभोविभावसुम् ॥

tataḥprahastaḥkapirājavāhinīmabhipratasthevijayāyadurmatiḥ |
vivṛddhavegaṃścaviveśatāṃcamūṃyathāmumūrṣuśśalabhovibhāvasum ||