Shuka and Sarana Spy

सबलेसागरंतीर्णेरामेदशरथात्मजे ।
अमात्यौरावणश्रीमानब्रवीच्छुकसारणौ ॥

sabalesāgaraṃtīrṇerāmedaśarathātmaje |
amātyaurāvaṇaśrīmānabravīcchukasāraṇau ||

समग्रंसागरंतीर्णंदुस्तरंवानरंबलम् ।
अभूतपूर्वंरामेणसागरेसेतुबन्धनम् ॥

samagraṃsāgaraṃtīrṇaṃdustaraṃvānaraṃbalam |
abhūtapūrvaṃrāmeṇasāgaresetubandhanam ||

सागरेसेतुबन्दंतुनश्रद्दध्यांकथञ्चन ।
अवश्यंचापिसङ् ख्येयंतन्मयावानरंबलम् ॥

sāgaresetubandaṃtunaśraddadhyāṃkathañcana |
avaśyaṃcāpisaṅ khyeyaṃtanmayāvānaraṃbalam ||

भवन्तौवानरंसैन्यंप्रविश्यानुपलक्षितौ ।
परिमाणंचवीर्यंचयेचमुख्याःप्लवङ्घमाः ।
मन्त्रिणोयेचरामस्यसुग्रीवस्यचसम्मताः ।
येपूर्वमभिवर्तन्तेयेचशूराःप्लवङ्गमाः ।
सचसेतुर्यथाबद्धस्सागरेसलिलार्णवे ।
निवेशंचयधातेषांवानराणांमहात्मनाम् ।
रामस्यव्यवसायंचवीर्यंप्रहरणानिच ।
लक्ष्मणस्यचवीर्यंतत्त्वतोज्ञातुमर्हथः ॥

bhavantauvānaraṃsainyaṃpraviśyānupalakṣitau |
parimāṇaṃcavīryaṃcayecamukhyāḥplavaṅghamāḥ |
mantriṇoyecarāmasyasugrīvasyacasammatāḥ |
yepūrvamabhivartanteyecaśūrāḥplavaṅgamāḥ |
sacaseturyathābaddhassāgaresalilārṇave |
niveśaṃcayadhāteṣāṃvānarāṇāṃmahātmanām |
rāmasyavyavasāyaṃcavīryaṃpraharaṇānica |
lakṣmaṇasyacavīryaṃtattvatojñātumarhathaḥ ||

कश्चसेनापतिस्तेषांवानराणांमहौजसाम् ।
तच्चज्ञात्वायथातत्त्वंशीघ्रमगन्तुमर्हथः ॥

kaścasenāpatisteṣāṃvānarāṇāṃmahaujasām |
taccajñātvāyathātattvaṃśīghramagantumarhathaḥ ||

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।
हरिरूपधरौवीरौप्रविष्टौवानरंबलम् ॥

itipratisamādiṣṭaurākṣasauśukasāraṇau |
harirūpadharauvīraupraviṣṭauvānaraṃbalam ||

ततस्तद्वानरंसैन्यमचिन्त्यंरोमहर्षणम् ।
सङ् ख्यातुंनाध्यगच्छेतांतदातौशुकसारणौ ॥

tatastadvānaraṃsainyamacintyaṃromaharṣaṇam |
saṅ khyātuṃnādhyagacchetāṃtadātauśukasāraṇau ||

संस्थितंपर्वताग्रेषुनिर्दरेषुगुहासुच ।
समुद्रस्यचतीरेषुवनेषूपवनेषुच ।
तरमाणंचतीर्णंचतर्तुकामंचसर्वशः ।
निविष्टंनिविश्चैवभीमनादंमहाबलम् ।
तद्बलार्णवमक्षोभ्यंददृशातेनिशाचरौ ॥

saṃsthitaṃparvatāgreṣunirdareṣuguhāsuca |
samudrasyacatīreṣuvaneṣūpavaneṣuca |
taramāṇaṃcatīrṇaṃcatartukāmaṃcasarvaśaḥ |
niviṣṭaṃniviścaivabhīmanādaṃmahābalam |
tadbalārṇavamakṣobhyaṃdadṛśāteniśācarau ||

तौददर्शमहातेजाःप्रतिच्छन्नौचविभीषणः ।
आचचक्षेऽथरामायगृहीत्वाशुकसारणौ ॥

taudadarśamahātejāḥpraticchannaucavibhīṣaṇaḥ |
ācacakṣe'tharāmāyagṛhītvāśukasāraṇau ||

तस्यैमौराक्षसेन्द्रस्यमन्त्रिणौशुकसारणौ ।
लङ्कायस्समनुप्राप्तौचारौपरपुरञ्जयः ॥

tasyaimaurākṣasendrasyamantriṇauśukasāraṇau |
laṅkāyassamanuprāptaucārauparapurañjayaḥ ||

तौदृष्टवाव्यथितौरामंनिराशौजीवितेतथा ।
कृताञ्जलिपुटौभीतौवचनंचेदमूचतुः ॥

taudṛṣṭavāvyathitaurāmaṃnirāśaujīvitetathā |
kṛtāñjalipuṭaubhītauvacanaṃcedamūcatuḥ ||

आवामिहागतौसौम्य रावणप्रहितावुभौ ।
परिज्ञातुंबलंसर्वंतवेदंरघुनन्दनः ॥

āvāmihāgatausaumya rāvaṇaprahitāvubhau |
parijñātuṃbalaṃsarvaṃtavedaṃraghunandanaḥ ||

तयोस्तद्वचनंश्रुत्वारामोदशरथात्मजः ।
अब्रवीत्प्रहसन्वाक्यंसर्वभूतहितेरतः ॥

tayostadvacanaṃśrutvārāmodaśarathātmajaḥ |
abravītprahasanvākyaṃsarvabhūtahiterataḥ ||

यदिदृष्टंबलंसर्वंवयंवासुपरिक्षिताः ।
यथोक्तंवाकृतंकार्यछन्दतःप्रतिगम्यताम् ॥

yadidṛṣṭaṃbalaṃsarvaṃvayaṃvāsuparikṣitāḥ |
yathoktaṃvākṛtaṃkāryachandataḥpratigamyatām ||

अथकिञ्चिददृष्टंवाभूयस्तद्द्रष्टुमर्हथः ।
विभीषणोवाकात्स्नर्येनभूयस्सन्दर्शयिष्यति ॥

athakiñcidadṛṣṭaṃvābhūyastaddraṣṭumarhathaḥ |
vibhīṣaṇovākātsnaryenabhūyassandarśayiṣyati ||

नचेदंग्रहणंप्राप्यभेत्तव्यंजीवितंप्रति ।
न्यस्तशस्त्रौगृहतौवानदूतौवधमर्हतः ॥

nacedaṃgrahaṇaṃprāpyabhettavyaṃjīvitaṃprati |
nyastaśastraugṛhatauvānadūtauvadhamarhataḥ ||

प्रच्छमानौविमुञ्चैतौचारौरात्रिंचरावुभौ ।
शत्रुपक्षस्यसततंविभीषणः विकर्षिणौ ॥

pracchamānauvimuñcaitaucāraurātriṃcarāvubhau |
śatrupakṣasyasatataṃvibhīṣaṇaḥ vikarṣiṇau ||

प्रविश्यनगरींलङ्कांभवद् भ्यांधनदानुजः ।
वक्तव्योरक्षसांराजायथोक्तंवचनंमम ॥

praviśyanagarīṃlaṅkāṃbhavad bhyāṃdhanadānujaḥ |
vaktavyorakṣasāṃrājāyathoktaṃvacanaṃmama ||

यद्बलंचसमाश्रित्यसीतांमेहृतवानपि ।
तद्दर्शययथाकामंससैन्यस्सहबान्धवः ॥

yadbalaṃcasamāśrityasītāṃmehṛtavānapi |
taddarśayayathākāmaṃsasainyassahabāndhavaḥ ||

श्वःकाल्येनगरींलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।
रक्षसंचबलंपश्यशरैर्विध्वंसितंमया ॥

śvaḥkālyenagarīṃlaṅkāṃsaprākārāṃsatoraṇām |
rakṣasaṃcabalaṃpaśyaśarairvidhvaṃsitaṃmayā ||

क्रोधंभीममहंमोक्ष्येससैन्येत्वयिरावणः ।
श्वःकाल्येवज्रवान्वज्रंदानवेष्विववासवः ॥

krodhaṃbhīmamahaṃmokṣyesasainyetvayirāvaṇaḥ |
śvaḥkālyevajravānvajraṃdānaveṣvivavāsavaḥ ||

इतिप्रतिसमादिष्टौराक्षसौशुकसारणौ ।
जयेतिप्रतिनन्द्यैतौराघवंधर्मवत्सलम् ।
आगम्यनगरींलङ्कामब्रूतांराक्षसाधिपम् ॥

itipratisamādiṣṭaurākṣasauśukasāraṇau |
jayetipratinandyaitaurāghavaṃdharmavatsalam |
āgamyanagarīṃlaṅkāmabrūtāṃrākṣasādhipam ||

विभीषणगृहीतौतुवधार्तौराक्षसेश्वरः ।
दृष्टवाधर्मात्मनामुक्तौरामेणामिततेजसा ॥

vibhīṣaṇagṛhītautuvadhārtaurākṣaseśvaraḥ |
dṛṣṭavādharmātmanāmuktaurāmeṇāmitatejasā ||

एकस्थानगतायत्रचत्वारःपुरुषर्षभाः ।
लोकपालसमाश्शूराःकृतास्त्रादृढविक्रमा ।
रामोदाशरथि्शीमान् लक्ष्मणश्चविभीषणः ।
सुग्रीवश्चमहातेजामहेन्द्रसमविक्रमः ।
एतेशक्ताःपुरीलङ्कांसप्राकारांसतोरणाम् ।
उत्पाट्यसङ्क्रमयितुंसर्वेतिष्ठन्तुवानराः ॥

ekasthānagatāyatracatvāraḥpuruṣarṣabhāḥ |
lokapālasamāśśūrāḥkṛtāstrādṛḍhavikramā |
rāmodāśarathiśīmān lakṣmaṇaścavibhīṣaṇaḥ |
sugrīvaścamahātejāmahendrasamavikramaḥ |
eteśaktāḥpurīlaṅkāṃsaprākārāṃsatoraṇām |
utpāṭyasaṅkramayituṃsarvetiṣṭhantuvānarāḥ ||

यादृश्यंतस्यरामस्यरूपंप्रहरणानिच ।
वधिष्यतिपुरींलङ्कामेकस्तिष्ठन्तुतेत्रयः ॥

yādṛśyaṃtasyarāmasyarūpaṃpraharaṇānica |
vadhiṣyatipurīṃlaṅkāmekastiṣṭhantutetrayaḥ ||

रामलक्ष्मणगुप्तासासुग्रीवेणचवाहिनी ।
बभूवदुर्दर्षतरासर्वैरपिसुरासुरैः ॥

rāmalakṣmaṇaguptāsāsugrīveṇacavāhinī |
babhūvadurdarṣatarāsarvairapisurāsuraiḥ ||