राघवेणाभयेदत्तेसन्नतोरावणानुजः ।
विभीषणोमहाप्राज्ञोभूमिंसमवलोकयन् ॥
rāghaveṇābhayedattesannatorāvaṇānujaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñobhūmiṃsamavalokayan ||
युद्धकांड, सर्ग 19: विभीषण का स्वागत
राघवेणाभयेदत्तेसन्नतोरावणानुजः ।
विभीषणोमहाप्राज्ञोभूमिंसमवलोकयन् ॥
rāghaveṇābhayedattesannatorāvaṇānujaḥ |
vibhīṣaṇomahāprājñobhūmiṃsamavalokayan ||
खात्पपातावनींहृष्टोभक्तेरनुचरैस्सह ।
सतरामस्यपरमात्मानिपपातविभीषणः ॥
khātpapātāvanīṃhṛṣṭobhakteranucaraissaha |
satarāmasyaparamātmānipapātavibhīṣaṇaḥ ||
पादयोश्शरणान्वेषीचतुर्भिस्सहराक्षसैः ।
अब्रवीच्चतदावाक्यंरामंप्रतिविभीषणः ।
धर्मयुक्तंचयुक्तंचसाम्प्रतंसम्प्रहर्षणम् ॥
pādayośśaraṇānveṣīcaturbhissaharākṣasaiḥ |
abravīccatadāvākyaṃrāmaṃprativibhīṣaṇaḥ |
dharmayuktaṃcayuktaṃcasāmprataṃsampraharṣaṇam ||
अनुजोरावणस्याहंतेनचाप्यवमानितः ।
भवन्तंसर्वभूतानांशरण्यंशरणागतः ॥
anujorāvaṇasyāhaṃtenacāpyavamānitaḥ |
bhavantaṃsarvabhūtānāṃśaraṇyaṃśaraṇāgataḥ ||
परित्यक्तामयालङ्कमित्राणिचधनानिच ।
भवद्गतंहिमेराज्यंजीवितंचसुखानिच ॥
parityaktāmayālaṅkamitrāṇicadhanānica |
bhavadgataṃhimerājyaṃjīvitaṃcasukhānica ||
तथ्यतद्वचनंश्रुत्वारामोवचनमब्रवीत् ।
वचसासान्त्वयित्वैनंलोचनाभ्यांपिबन्निव ।
आख्याहिममतत्त्वेनराक्षसानांबलाबलम् ॥
tathyatadvacanaṃśrutvārāmovacanamabravīt |
vacasāsāntvayitvainaṃlocanābhyāṃpibanniva |
ākhyāhimamatattvenarākṣasānāṃbalābalam ||
एवमुक्तंतदारक्षोरामेणाक्लिष्टकर्मणा ।
रावणस्यबलंसर्वमाख्यातुमुपचक्रमे ॥
evamuktaṃtadārakṣorāmeṇākliṣṭakarmaṇā |
rāvaṇasyabalaṃsarvamākhyātumupacakrame ||
अवध्यस्सर्वभूतानांगन्धर्वोरगरक्षसाम् ।
राजपुत्रदशग्रीवोवरदानात्स्वयंभुवः ॥
avadhyassarvabhūtānāṃgandharvoragarakṣasām |
rājaputradaśagrīvovaradānātsvayaṃbhuvaḥ ||
रावणानन्तरोभ्राताममज्येष्ठश्चवीर्यवान् ।
कुम्भकर्णोमहातेजाश्शक्रप्रतिबलोयुधि ॥
rāvaṇānantarobhrātāmamajyeṣṭhaścavīryavān |
kumbhakarṇomahātejāśśakrapratibaloyudhi ||
रामसेनापतिस्तस्यप्रहास्तोयदिवाश्रुतः ।
कैलासेयेनसङ्ग्रामेमणिभद्रःपराजितः ॥
rāmasenāpatistasyaprahāstoyadivāśrutaḥ |
kailāseyenasaṅgrāmemaṇibhadraḥparājitaḥ ||
बद्धगोधाङ्गुळित्रश्चअवध्यकवचोयुधि ।
धनुरादाययस्तिष्टन्नदृश्योभवतीन्द्रजित् ॥
baddhagodhāṅguḷitraścaavadhyakavacoyudhi |
dhanurādāyayastiṣṭannadṛśyobhavatīndrajit ||
सङ्ग्रामसमयव्यूहेतर्पयित्वाहुताशनम् ।
अन्तर्धानगतश्शत्रूनिन्द्रजिद् हन्तिराघवः ॥
saṅgrāmasamayavyūhetarpayitvāhutāśanam |
antardhānagataśśatrūnindrajid hantirāghavaḥ ||
महोदरमहापार्श्वौराक्षसश्चाप्यकम्पनः ।
अनीकस्थास्तुतस्यैतेलोकपालसमायुधि ॥
mahodaramahāpārśvaurākṣasaścāpyakampanaḥ |
anīkasthāstutasyaitelokapālasamāyudhi ||
दशकोटिसहस्राणिरक्षसांकामरूपिणाम् ।
मांसशोणितभक्ष्याणांलङ्कापुरनिवासिनाम् ॥
daśakoṭisahasrāṇirakṣasāṃkāmarūpiṇām |
māṃsaśoṇitabhakṣyāṇāṃlaṅkāpuranivāsinām ||
सतैस्तुसहितोराजालोकपालानयोधयत् ।
सहदेवैस्तुतेभग्नारावणेनमहात्मना ॥
sataistusahitorājālokapālānayodhayat |
sahadevaistutebhagnārāvaṇenamahātmanā ||
विभीषणवचः श्रुत्वारामोदृढपराक्रमः ।
अन्वीक्ष्यमनसासर्वमिदंवचनमब्रवीत् ॥
vibhīṣaṇavacaḥ śrutvārāmodṛḍhaparākramaḥ |
anvīkṣyamanasāsarvamidaṃvacanamabravīt ||
यानिकर्मापदानानिरावणस्यविभीषणः ।
अख्यातानिचतत्त्वेनह्यवगच्छामितान्यहम् ॥
yānikarmāpadānānirāvaṇasyavibhīṣaṇaḥ |
akhyātānicatattvenahyavagacchāmitānyaham ||
अहंहत्वादशग्रीवंसप्रहस्तंसबान्धवम् ।
राजानंत्वांकरिष्यामिसत्यमेतद्ब्रवीमिते ॥
ahaṃhatvādaśagrīvaṃsaprahastaṃsabāndhavam |
rājānaṃtvāṃkariṣyāmisatyametadbravīmite ||
रसातलंवाप्रविशेत्पाताळंवापिरावणः ।
पितामहासकाशंवानमेजीवन्विमोक्ष्यते ॥
rasātalaṃvāpraviśetpātāḷaṃvāpirāvaṇaḥ |
pitāmahāsakāśaṃvānamejīvanvimokṣyate ||
अहत्वारावणंसङ् ख्येसपुत्रजनबान्धवम् ।
अयोध्यांनप्रवेक्ष्यामित्रिभिस्तैर्भ्रातृभिश्शपे ॥
ahatvārāvaṇaṃsaṅ khyesaputrajanabāndhavam |
ayodhyāṃnapravekṣyāmitribhistairbhrātṛbhiśśape ||
श्रुत्वातुवचनंतस्यरामस्याक्लिष्टकर्मणः ।
शिरसावन्द्यधर्मात्मावक्तुमेवोपचक्रमे ॥
śrutvātuvacanaṃtasyarāmasyākliṣṭakarmaṇaḥ |
śirasāvandyadharmātmāvaktumevopacakrame ||
राक्षसानांवधेसाह्यंलङ्कायाश्चप्रधर्षणे ।
करिष्यामियथाप्राणंप्रवेक्ष्यामिचवाहिनीम् ॥
rākṣasānāṃvadhesāhyaṃlaṅkāyāścapradharṣaṇe |
kariṣyāmiyathāprāṇaṃpravekṣyāmicavāhinīm ||
इतिब्रुवाणांरामस्तुपरिष्वज्यविभीषणम् ।
अब्रवील्लक्ष्मणंप्रीतस्समुद्राज्जलमानय ॥
itibruvāṇāṃrāmastupariṣvajyavibhīṣaṇam |
abravīllakṣmaṇaṃprītassamudrājjalamānaya ||
तेनचेमंमहाप्राज्ञमभिषिञ्चविभीषणम् ।
राजानंरक्षसांक्षिप्रंप्रसन्नेमयिमानद ॥
tenacemaṃmahāprājñamabhiṣiñcavibhīṣaṇam |
rājānaṃrakṣasāṃkṣipraṃprasannemayimānada ||
एवमुक्तस्तुसौमित्रिरभ्यषिञ्चद्विभीषणम् ।
मध्येवानरमुख्यानांराजानंरामशासनात् ॥
evamuktastusaumitrirabhyaṣiñcadvibhīṣaṇam |
madhyevānaramukhyānāṃrājānaṃrāmaśāsanāt ||
तंप्रसादंतुरामस्यदृष्टवासद्यःप्लवङ्गमाः ।
प्रचुक्रुशुर्महात्मानंसाधुसाध्वितिचाब्रुवन् ॥
taṃprasādaṃturāmasyadṛṣṭavāsadyaḥplavaṅgamāḥ |
pracukruśurmahātmānaṃsādhusādhviticābruvan ||
अथाब्रवीद् हनूमांश्चसुग्रीवश्चविभीषणम् ।
कथंसागरमक्षोभ्यंतरामवरुणालयम् ।
सैन्यैःपरिवृतास्सर्वेवानराणांमहौजसाम् ॥
athābravīd hanūmāṃścasugrīvaścavibhīṣaṇam |
kathaṃsāgaramakṣobhyaṃtarāmavaruṇālayam |
sainyaiḥparivṛtāssarvevānarāṇāṃmahaujasām ||
उपायंनाधिगच्छामोयथानदनदीपतिम् ।
तरामतरसासर्वेससैन्यावरुणालयम् ॥
upāyaṃnādhigacchāmoyathānadanadīpatim |
tarāmatarasāsarvesasainyāvaruṇālayam ||
एवमुक्तस्तुधर्मज्ञःप्रत्युवाचविभीषणः ।
समुद्रंराघवोराजाशरणंगन्तुमर्हति ॥
evamuktastudharmajñaḥpratyuvācavibhīṣaṇaḥ |
samudraṃrāghavorājāśaraṇaṃgantumarhati ||
खानितस्सगरेणायमप्रमेयोमहोदधिः ।
कर्तुमर्हतिरामस्यज्ञातेः कार्यंमहामतिः ॥
khānitassagareṇāyamaprameyomahodadhiḥ |
kartumarhatirāmasyajñāteḥ kāryaṃmahāmatiḥ ||
एवंविभीषणेनोक्तोराक्षसेनविपश्चिता ।
अजगामाथसुग्रीवोयत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥
evaṃvibhīṣaṇenoktorākṣasenavipaścitā |
ajagāmāthasugrīvoyatrarāmassalakṣmaṇaḥ ||
ततश्चाख्यातुमारेभेविभीषणवचश्शुभम् ।
सुग्रीवोविपुलग्रीवोस्सागरस्योपवेशनम् ॥
tataścākhyātumārebhevibhīṣaṇavacaśśubham |
sugrīvovipulagrīvossāgarasyopaveśanam ||
प्रकृत्याधर्मशीलस्यराघवस्याप्यरोचत ।
सलक्ष्मणंमहातेजास्सुग्रीवंचहरीश्वरम् ।
सत्क्रियार्थंक्रियादक्षंस्मितपूर्वमुवाचह ॥
prakṛtyādharmaśīlasyarāghavasyāpyarocata |
salakṣmaṇaṃmahātejāssugrīvaṃcaharīśvaram |
satkriyārthaṃkriyādakṣaṃsmitapūrvamuvācaha ||