The Fall of Ravana

अथसंस्मारयामासमातलिराघवंतदा ।
अजानन्निवकिंवीरत्वमेनमनुवर्तसे ॥

athasaṃsmārayāmāsamātalirāghavaṃtadā |
ajānannivakiṃvīratvamenamanuvartase ||

विसृजास्मैवधायत्वमस्त्रंपैतामहंप्रभो ।
विनाशकालःकथितोःयःसुरैःसोऽद्यवर्तते ॥

visṛjāsmaivadhāyatvamastraṃpaitāmahaṃprabho |
vināśakālaḥkathitoḥyaḥsuraiḥso'dyavartate ||

ततःसंस्मारितोरामस्तेनवाक्येनमातलेः ।
जग्राह स शरंदीप्तंनिःश्वसन्तमिवोरगम् ।
यंतस्मैप्रथमंप्रादादगस्त्योभगवानृषिः ।
ब्रह्मदत्तंमहाबाणममोघंयुधिवीर्यवान् ॥

tataḥsaṃsmāritorāmastenavākyenamātaleḥ |
jagrāha sa śaraṃdīptaṃniḥśvasantamivoragam |
yaṃtasmaiprathamaṃprādādagastyobhagavānṛṣiḥ |
brahmadattaṃmahābāṇamamoghaṃyudhivīryavān ||

ब्रह्मणानिर्मितंपूर्वमिन्द्रार्थममितौजसा ।
दत्तंसुरपतेःपूर्वंत्रिलोकजयकाङ्क्षिणः ॥

brahmaṇānirmitaṃpūrvamindrārthamamitaujasā |
dattaṃsurapateḥpūrvaṃtrilokajayakāṅkṣiṇaḥ ||

यस्यवाजेषुपवनःफलेपावकभास्करौ ।
शरीरमाकाशमयंगौरवेमेरुमन्दरौ ॥

yasyavājeṣupavanaḥphalepāvakabhāskarau |
śarīramākāśamayaṃgauravemerumandarau ||

जाज्वल्यमानंवपुषासुपुङ्खंहेमभूषितम् ।
तेजसासर्वभूतानांकृतंभास्करवर्चसम् ॥

jājvalyamānaṃvapuṣāsupuṅkhaṃhemabhūṣitam |
tejasāsarvabhūtānāṃkṛtaṃbhāskaravarcasam ||

सधूममिवकालानगिंदीप्तमाशीविषोपमम् ।
नरनागाश्ववृद्धानांभेदनंक्षिप्रकारिणम् ॥

sadhūmamivakālānagiṃdīptamāśīviṣopamam |
naranāgāśvavṛddhānāṃbhedanaṃkṣiprakāriṇam ||

द्वाराणांपरिघाणां च गिरीणांचापिभेदनम् ।
नानारुधिरदिग्धाङ्गंमेदोदिग्धंसुदारुणम् ॥

dvārāṇāṃparighāṇāṃ ca girīṇāṃcāpibhedanam |
nānārudhiradigdhāṅgaṃmedodigdhaṃsudāruṇam ||

वज्रसारंमहानादंनानासमितिदारणम् ।
सर्ववित्रासनंभीमंश्वसन्तमिवपन्नगम् ॥

vajrasāraṃmahānādaṃnānāsamitidāraṇam |
sarvavitrāsanaṃbhīmaṃśvasantamivapannagam ||

कङ्कगृध्रबकानां च गोमायुगणरक्षसाम् ।
नित्यंभक्षप्रदंयुद्धेयमरूपंभयापहम् ॥

kaṅkagṛdhrabakānāṃ ca gomāyugaṇarakṣasām |
nityaṃbhakṣapradaṃyuddheyamarūpaṃbhayāpaham ||

नन्दनंवानरेन्द्राणांरक्षसामवसादनम् ।
वाजितंविविधैर्वाजैश्चारुचित्रैर्गरुत्मतः ॥

nandanaṃvānarendrāṇāṃrakṣasāmavasādanam |
vājitaṃvividhairvājaiścārucitrairgarutmataḥ ||

तमुत्तमेषुंलोकानामिक्ष्वाकुभयनाशनम् ।
द्विषतांकीर्तिहरणंप्रहर्षकरमात्मनः ।
अभिम्नत्यततोरामस्तंमहेषुंमहाबलः ।
वेदप्रोक्तेनविधिनासन्दधेकार्मुकेबली ॥

tamuttameṣuṃlokānāmikṣvākubhayanāśanam |
dviṣatāṃkīrtiharaṇaṃpraharṣakaramātmanaḥ |
abhimnatyatatorāmastaṃmaheṣuṃmahābalaḥ |
vedaproktenavidhināsandadhekārmukebalī ||

तस्मिन् सधनीयमानेतुराघवेणशरोत्तमे ।
सर्वभूतानिसन्त्रेसुश्चचाल च वसुन्धरा ॥

tasmin sadhanīyamāneturāghaveṇaśarottame |
sarvabhūtānisantresuścacāla ca vasundharā ||

स रावणायसङ्रुद्धोभृशमायम्यकार्मुकम् ।
चिक्षेपपरमायत्तःशरंमर्मविदारणम् ॥

sa rāvaṇāyasaṅruddhobhṛśamāyamyakārmukam |
cikṣepaparamāyattaḥśaraṃmarmavidāraṇam ||

स वज्रइवदुर्धर्षोवज्रिबाहुविसर्जितः ।
कृतान्तइवचावार्योन्यपतद्रावणोरसि ॥

sa vajraivadurdharṣovajribāhuvisarjitaḥ |
kṛtāntaivacāvāryonyapatadrāvaṇorasi ||

स विसृष्टोमहावेगश्शरीरान्तकरश्शरः ।
चिच्छेदहृदयंतस्यरावणस्यदुरात्मनः ॥

sa visṛṣṭomahāvegaśśarīrāntakaraśśaraḥ |
cicchedahṛdayaṃtasyarāvaṇasyadurātmanaḥ ||

रुधिराक्तस्सवेगेनशरीरान्तकरःशरः ।
रावणस्यहरन्प्राणान्विवेशधरणीतलम् ॥

rudhirāktassavegenaśarīrāntakaraḥśaraḥ |
rāvaṇasyaharanprāṇānviveśadharaṇītalam ||

स शरोरावणंहत्वारुधिरार्द्रीकृतच्छविः ।
कृतकर्मानिभृतवत्स्वतूणींपुनराविशत् ॥

sa śarorāvaṇaṃhatvārudhirārdrīkṛtacchaviḥ |
kṛtakarmānibhṛtavatsvatūṇīṃpunarāviśat ||

तस्यहस्ताद्धतस्याशुकार्मुकं च ससायकम् ।
निपपातसहप्राणैर्भ्रश्यमानस्यजीवितात् ॥

tasyahastāddhatasyāśukārmukaṃ ca sasāyakam |
nipapātasahaprāṇairbhraśyamānasyajīvitāt ||

गतासुर्भीमवेगस्तुनैरृतेन्द्रोमहाद्युतिः ।
पपातस्यन्दनाद्भूमौवृत्रोवज्रहतोयथा ॥

gatāsurbhīmavegastunairṛtendromahādyutiḥ |
papātasyandanādbhūmauvṛtrovajrahatoyathā ||

तंदृष्टवापतितंभूमौहतशेषानिशाचराः ।
हतनाधाभयत्रस्तास्सर्वतस्सम्प्रदुद्रुवुः ॥

taṃdṛṣṭavāpatitaṃbhūmauhataśeṣāniśācarāḥ |
hatanādhābhayatrastāssarvatassampradudruvuḥ ||

सर्वतश्चाभिपेतुस्तान्वानराद्रुमयोधिनः ।
दशग्रीववधंदृष्टवावानराजितकाशिनः ॥

sarvataścābhipetustānvānarādrumayodhinaḥ |
daśagrīvavadhaṃdṛṣṭavāvānarājitakāśinaḥ ||

अर्दितावानरैर्भ्रष्टालङ्कामभ्यपतन् भयात् ।
हताश्रयात्वात्करुणैर्भाष्पप्रस्रवणैर्मुखैः ॥

arditāvānarairbhraṣṭālaṅkāmabhyapatan bhayāt |
hatāśrayātvātkaruṇairbhāṣpaprasravaṇairmukhaiḥ ||

ततोविनेदुःसम्हृष्टावानराःजितकाशिनः ।
वदन्तोराघवजयंरावणस्य ज तद्वधम् ॥

tatovineduḥsamhṛṣṭāvānarāḥjitakāśinaḥ |
vadantorāghavajayaṃrāvaṇasya ja tadvadham ||

अथान्तरिक्षेव्यनदत्सौम्यस्त्रिदशदुन्धुभिः ।
दिव्यगन्धशहस्तत्रमारुतस्सुसुकोववौ ॥

athāntarikṣevyanadatsaumyastridaśadundhubhiḥ |
divyagandhaśahastatramārutassusukovavau ||

निपपातान्तरिक्षाच्चपुष्पवृष्टिस्तदाभुवि ।
किरन्तीराघवरथंदुरवापामनोहरा ॥

nipapātāntarikṣāccapuṣpavṛṣṭistadābhuvi |
kirantīrāghavarathaṃduravāpāmanoharā ||

राघवस्तवसंयुक्तागगने च विशुश्रुवे ।
साधुसाध्वितिवागग्य्रादेवतानांमहात्मनाम् ॥

rāghavastavasaṃyuktāgagane ca viśuśruve |
sādhusādhvitivāgagyrādevatānāṃmahātmanām ||

अविवेशमहान् हर्षोदेवानांचारणैःसह ।
रावणेनिहतेरौद्रेसर्वलोकभयङ्करे ॥

aviveśamahān harṣodevānāṃcāraṇaiḥsaha |
rāvaṇenihateraudresarvalokabhayaṅkare ||

ततःसकामंसुग्रीवमङ्गदं च विभीषणम् ।
चकारराघवःप्रीतोहत्वाराक्षसपुङ्गवम् ॥

tataḥsakāmaṃsugrīvamaṅgadaṃ ca vibhīṣaṇam |
cakārarāghavaḥprītohatvārākṣasapuṅgavam ||

ततःप्रजग्मुःप्रशमंमरुद्गणादिशःप्रसेदुर्विमलंनभोऽभवत् ।
महीचकम्पे न च मारुतोववौस्थिरप्रभश्चाप्यभवद्दिवाकरः ॥

tataḥprajagmuḥpraśamaṃmarudgaṇādiśaḥprasedurvimalaṃnabho'bhavat |
mahīcakampe na ca mārutovavausthiraprabhaścāpyabhavaddivākaraḥ ||

ततस्तुसुग्रीवविभीषणाङ्गदाःसुहृद्विशिष्टास्सहलक्ष्मणास्तदा ।
समेत्यहृष्टाविजयेनराघवंरणेऽभिरामंविधिनाभ्यपूजयन् ॥

tatastusugrīvavibhīṣaṇāṅgadāḥsuhṛdviśiṣṭāssahalakṣmaṇāstadā |
sametyahṛṣṭāvijayenarāghavaṃraṇe'bhirāmaṃvidhinābhyapūjayan ||