तदा वृत्रवधं सर्वमखिलेन स लक्ष्मणः ।
कथयित्वा नरश्रेष्ठः कथाशेषं प्रचक्रमे ॥
tadā vṛtravadhaṃ sarvamakhilena sa lakṣmaṇaḥ |
kathayitvā naraśreṣṭhaḥ kathāśeṣaṃ pracakrame ||
तदा वृत्रवधं सर्वमखिलेन स लक्ष्मणः ।
कथयित्वा नरश्रेष्ठः कथाशेषं प्रचक्रमे ॥
tadā vṛtravadhaṃ sarvamakhilena sa lakṣmaṇaḥ |
kathayitvā naraśreṣṭhaḥ kathāśeṣaṃ pracakrame ||
ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयङ्करे ।
ब्रह्महत्यावृतः शक्रः सञ्ज्ञां लेभे न वृत्रहा ॥
tato hate mahāvīrye vṛtre devabhayaṅkare |
brahmahatyāvṛtaḥ śakraḥ sañjñāṃ lebhe na vṛtrahā ||
सो ऽन्तमाश्रित्य लोकानां नष्टसञ्ज्ञो विचेतनः ।
कालं तत्रावसत्कञ्चिद्वेष्टमान इवोरगः ॥
so 'ntamāśritya lokānāṃ naṣṭasañjño vicetanaḥ |
kālaṃ tatrāvasatkañcidveṣṭamāna ivoragaḥ ||
अथ नष्टे सहस्राक्षे उद्विग्नमभवज्जगत् ।
भूमिश्च ध्वस्तसङ्काशा निःस्नेहा शुष्ककानना ॥
atha naṣṭe sahasrākṣe udvignamabhavajjagat |
bhūmiśca dhvastasaṅkāśā niḥsnehā śuṣkakānanā ||
निःस्रोतसश्च ते सर्वे तु ह्रदाश्च सरितस्तथा ।
सङ्क्षोभश्चैव सत्त्वानामनावृष्टिकृतो ऽभवत् ॥
niḥsrotasaśca te sarve tu hradāśca saritastathā |
saṅkṣobhaścaiva sattvānāmanāvṛṣṭikṛto 'bhavat ||
क्षीयमाणे तु लोके ऽस्मिन्सम्भ्रान्तमनसः सुराः ।
यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तं यज्ञं समुपानयन् ॥
kṣīyamāṇe tu loke 'sminsambhrāntamanasaḥ surāḥ |
yaduktaṃ viṣṇunā pūrvaṃ taṃ yajñaṃ samupānayan ||
ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
तं देशं समुपाजग्मुर्यत्रेन्द्रो भयमोहितः ॥
tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ |
taṃ deśaṃ samupājagmuryatrendro bhayamohitaḥ ||
ते तु दृष्ट्वा सहस्राक्षमावृतं ब्रह्महत्यया ।
तं पुरस्कृत्य देवेशमश्वमेधमुपाक्रमन् ॥
te tu dṛṣṭvā sahasrākṣamāvṛtaṃ brahmahatyayā |
taṃ puraskṛtya deveśamaśvamedhamupākraman ||
ततो ऽश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृधे ब्रह्महत्ययाः पावनार्थं नरेश्वर ॥
tato 'śvamedhaḥ sumahānmahendrasya mahātmanaḥ |
vavṛdhe brahmahatyayāḥ pāvanārthaṃ nareśvara ||
ततो यज्ञे समाप्ते तु ब्रह्महत्या महात्मनः ।
अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं क्व मे स्थानं विधास्यथ ॥
tato yajñe samāpte tu brahmahatyā mahātmanaḥ |
abhigamyābravīdvākyaṃ kva me sthānaṃ vidhāsyatha ||
ते तामूचुस्तदा देवास्तुष्टाः प्रीतिसमन्विताः ।
चतुर्धा विभजात्मानमात्मनैव दुरासदे ॥
te tāmūcustadā devāstuṣṭāḥ prītisamanvitāḥ |
caturdhā vibhajātmānamātmanaiva durāsade ||
देवानां भाषितं श्रुत्वा ब्रह्महत्या महात्मनाम् ।
सन्निधौ स्थानमन्यत्र वरयामास दुर्वसा ॥
devānāṃ bhāṣitaṃ śrutvā brahmahatyā mahātmanām |
sannidhau sthānamanyatra varayāmāsa durvasā ||
एकेनांशेन वत्स्यामि पूर्णोदासु नदीषु वै ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्दर्पघ्नी कामवारिणी ॥
ekenāṃśena vatsyāmi pūrṇodāsu nadīṣu vai |
caturo vārṣikānmāsāndarpaghnī kāmavāriṇī ||
भूम्यामहं सर्वकालमेकेनांशेन सर्वदा ।
वसिष्यामि न सन्देहः सत्येनैतद्ब्रवीमि वः ॥
bhūmyāmahaṃ sarvakālamekenāṃśena sarvadā |
vasiṣyāmi na sandehaḥ satyenaitadbravīmi vaḥ ||
यो ऽयमंशस्तृतीयो मे स्त्रीषु यौवनशालिषु ।
त्रिरात्रं दर्पपूर्णासु वशिष्ये दर्पघातिनी ॥
yo 'yamaṃśastṛtīyo me strīṣu yauvanaśāliṣu |
trirātraṃ darpapūrṇāsu vaśiṣye darpaghātinī ||
हन्तारो ब्राह्मणान्ये तु मृषापूर्वमदूषकान् ।
तांश्चतुर्थेन भागेन संश्रयिष्ये सुरर्षभाः ॥
hantāro brāhmaṇānye tu mṛṣāpūrvamadūṣakān |
tāṃścaturthena bhāgena saṃśrayiṣye surarṣabhāḥ ||
प्रत्यूचुस्तां ततो देवा यथा वदसि दुर्वसे ।
तथा भवतु तत्सर्वं साधयस्व यदीप्सितम् ॥
pratyūcustāṃ tato devā yathā vadasi durvase |
tathā bhavatu tatsarvaṃ sādhayasva yadīpsitam ||
ततः प्रीत्या ऽन्विता देवाः सहस्राक्षं ववन्दिरे ।
विज्वरः स च पूतात्मा वासवः समपद्यत ॥
tataḥ prītyā 'nvitā devāḥ sahasrākṣaṃ vavandire |
vijvaraḥ sa ca pūtātmā vāsavaḥ samapadyata ||
प्रशान्तं च जगत्सर्वं सहस्राक्षे प्रतिष्ठिते ।
यज्ञं चाद्भुतसङ्काशं तदा शक्रो ऽभ्यपूजयत् ॥
praśāntaṃ ca jagatsarvaṃ sahasrākṣe pratiṣṭhite |
yajñaṃ cādbhutasaṅkāśaṃ tadā śakro 'bhyapūjayat ||
ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रसादो रघुनन्दन ।
यजस्व सुमहाभाग हयमेधेन पार्थिव ॥
īdṛśo hyaśvamedhasya prasādo raghunandana |
yajasva sumahābhāga hayamedhena pārthiva ||
इति लक्ष्मणवाक्यमुत्तमं नृपतिरतीव मनोहरं महात्मा ।
परितोषमवाप हृष्टचेता निशमय्येन्द्रसमानविक्रमौजाः ॥
iti lakṣmaṇavākyamuttamaṃ nṛpatiratīva manoharaṃ mahātmā |
paritoṣamavāpa hṛṣṭacetā niśamayyendrasamānavikramaujāḥ ||