Skip to content
Uttara Kanda Sarga 86 of 111 21 shlokas
Valmiki Ramayana · Uttara Kanda · Sarga 86

Indra Cleansed

उत्तरकांड, सर्ग 86: इंद्र की शुद्धि

Indra is freed from the sin of killing Vritra by an ashvamedha, showing the sacrifice's power.

अश्वमेध से इंद्र वृत्र वध के पाप से मुक्त होते हैं, जो इस यज्ञ की शक्ति दिखाता है।

Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 7.86.1

तदा वृत्रवधं सर्वमखिलेन स लक्ष्मणः ।
कथयित्वा नरश्रेष्ठः कथाशेषं प्रचक्रमे ॥

tadā vṛtravadhaṃ sarvamakhilena sa lakṣmaṇaḥ |
kathayitvā naraśreṣṭhaḥ kathāśeṣaṃ pracakrame ||

2 7.86.2

ततो हते महावीर्ये वृत्रे देवभयङ्करे ।
ब्रह्महत्यावृतः शक्रः सञ्ज्ञां लेभे न वृत्रहा ॥

tato hate mahāvīrye vṛtre devabhayaṅkare |
brahmahatyāvṛtaḥ śakraḥ sañjñāṃ lebhe na vṛtrahā ||

3 7.86.3

सो ऽन्तमाश्रित्य लोकानां नष्टसञ्ज्ञो विचेतनः ।
कालं तत्रावसत्कञ्चिद्वेष्टमान इवोरगः ॥

so 'ntamāśritya lokānāṃ naṣṭasañjño vicetanaḥ |
kālaṃ tatrāvasatkañcidveṣṭamāna ivoragaḥ ||

4 7.86.4

अथ नष्टे सहस्राक्षे उद्विग्नमभवज्जगत् ।
भूमिश्च ध्वस्तसङ्काशा निःस्नेहा शुष्ककानना ॥

atha naṣṭe sahasrākṣe udvignamabhavajjagat |
bhūmiśca dhvastasaṅkāśā niḥsnehā śuṣkakānanā ||

5 7.86.5

निःस्रोतसश्च ते सर्वे तु ह्रदाश्च सरितस्तथा ।
सङ्क्षोभश्चैव सत्त्वानामनावृष्टिकृतो ऽभवत् ॥

niḥsrotasaśca te sarve tu hradāśca saritastathā |
saṅkṣobhaścaiva sattvānāmanāvṛṣṭikṛto 'bhavat ||

6 7.86.6

क्षीयमाणे तु लोके ऽस्मिन्सम्भ्रान्तमनसः सुराः ।
यदुक्तं विष्णुना पूर्वं तं यज्ञं समुपानयन् ॥

kṣīyamāṇe tu loke 'sminsambhrāntamanasaḥ surāḥ |
yaduktaṃ viṣṇunā pūrvaṃ taṃ yajñaṃ samupānayan ||

7 7.86.7

ततः सर्वे सुरगणाः सोपाध्यायाः सहर्षिभिः ।
तं देशं समुपाजग्मुर्यत्रेन्द्रो भयमोहितः ॥

tataḥ sarve suragaṇāḥ sopādhyāyāḥ saharṣibhiḥ |
taṃ deśaṃ samupājagmuryatrendro bhayamohitaḥ ||

8 7.86.8

ते तु दृष्ट्वा सहस्राक्षमावृतं ब्रह्महत्यया ।
तं पुरस्कृत्य देवेशमश्वमेधमुपाक्रमन् ॥

te tu dṛṣṭvā sahasrākṣamāvṛtaṃ brahmahatyayā |
taṃ puraskṛtya deveśamaśvamedhamupākraman ||

9 7.86.9

ततो ऽश्वमेधः सुमहान्महेन्द्रस्य महात्मनः ।
ववृधे ब्रह्महत्ययाः पावनार्थं नरेश्वर ॥

tato 'śvamedhaḥ sumahānmahendrasya mahātmanaḥ |
vavṛdhe brahmahatyayāḥ pāvanārthaṃ nareśvara ||

10 7.86.10

ततो यज्ञे समाप्ते तु ब्रह्महत्या महात्मनः ।
अभिगम्याब्रवीद्वाक्यं क्व मे स्थानं विधास्यथ ॥

tato yajñe samāpte tu brahmahatyā mahātmanaḥ |
abhigamyābravīdvākyaṃ kva me sthānaṃ vidhāsyatha ||

11 7.86.11

ते तामूचुस्तदा देवास्तुष्टाः प्रीतिसमन्विताः ।
चतुर्धा विभजात्मानमात्मनैव दुरासदे ॥

te tāmūcustadā devāstuṣṭāḥ prītisamanvitāḥ |
caturdhā vibhajātmānamātmanaiva durāsade ||

12 7.86.12

देवानां भाषितं श्रुत्वा ब्रह्महत्या महात्मनाम् ।
सन्निधौ स्थानमन्यत्र वरयामास दुर्वसा ॥

devānāṃ bhāṣitaṃ śrutvā brahmahatyā mahātmanām |
sannidhau sthānamanyatra varayāmāsa durvasā ||

13 7.86.13

एकेनांशेन वत्स्यामि पूर्णोदासु नदीषु वै ।
चतुरो वार्षिकान्मासान्दर्पघ्नी कामवारिणी ॥

ekenāṃśena vatsyāmi pūrṇodāsu nadīṣu vai |
caturo vārṣikānmāsāndarpaghnī kāmavāriṇī ||

14 7.86.14

भूम्यामहं सर्वकालमेकेनांशेन सर्वदा ।
वसिष्यामि न सन्देहः सत्येनैतद्ब्रवीमि वः ॥

bhūmyāmahaṃ sarvakālamekenāṃśena sarvadā |
vasiṣyāmi na sandehaḥ satyenaitadbravīmi vaḥ ||

15 7.86.15

यो ऽयमंशस्तृतीयो मे स्त्रीषु यौवनशालिषु ।
त्रिरात्रं दर्पपूर्णासु वशिष्ये दर्पघातिनी ॥

yo 'yamaṃśastṛtīyo me strīṣu yauvanaśāliṣu |
trirātraṃ darpapūrṇāsu vaśiṣye darpaghātinī ||

16 7.86.16

हन्तारो ब्राह्मणान्ये तु मृषापूर्वमदूषकान् ।
तांश्चतुर्थेन भागेन संश्रयिष्ये सुरर्षभाः ॥

hantāro brāhmaṇānye tu mṛṣāpūrvamadūṣakān |
tāṃścaturthena bhāgena saṃśrayiṣye surarṣabhāḥ ||

17 7.86.17

प्रत्यूचुस्तां ततो देवा यथा वदसि दुर्वसे ।
तथा भवतु तत्सर्वं साधयस्व यदीप्सितम् ॥

pratyūcustāṃ tato devā yathā vadasi durvase |
tathā bhavatu tatsarvaṃ sādhayasva yadīpsitam ||

18 7.86.18

ततः प्रीत्या ऽन्विता देवाः सहस्राक्षं ववन्दिरे ।
विज्वरः स च पूतात्मा वासवः समपद्यत ॥

tataḥ prītyā 'nvitā devāḥ sahasrākṣaṃ vavandire |
vijvaraḥ sa ca pūtātmā vāsavaḥ samapadyata ||

19 7.86.19

प्रशान्तं च जगत्सर्वं सहस्राक्षे प्रतिष्ठिते ।
यज्ञं चाद्भुतसङ्काशं तदा शक्रो ऽभ्यपूजयत् ॥

praśāntaṃ ca jagatsarvaṃ sahasrākṣe pratiṣṭhite |
yajñaṃ cādbhutasaṅkāśaṃ tadā śakro 'bhyapūjayat ||

20 7.86.20

ईदृशो ह्यश्वमेधस्य प्रसादो रघुनन्दन ।
यजस्व सुमहाभाग हयमेधेन पार्थिव ॥

īdṛśo hyaśvamedhasya prasādo raghunandana |
yajasva sumahābhāga hayamedhena pārthiva ||

21 7.86.21

इति लक्ष्मणवाक्यमुत्तमं नृपतिरतीव मनोहरं महात्मा ।
परितोषमवाप हृष्टचेता निशमय्येन्द्रसमानविक्रमौजाः ॥

iti lakṣmaṇavākyamuttamaṃ nṛpatiratīva manoharaṃ mahātmā |
paritoṣamavāpa hṛṣṭacetā niśamayyendrasamānavikramaujāḥ ||

Next sarga · Uttara Kanda 87The Story of IlaRama tells of King Ila, who entered a grove sacred to Shiva and was turned into a woman.

Characters in this sarga

All characters