Good News on the Shore

स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम् ।
तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम् ।
पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम् ।
ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम् ।
वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत् ।
भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम् ।
हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम् ।
अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ॥

sa candrakumudaṃ ramyaṃ sārkakāraṇḍavaṃ śubham |
tiṣyaśravaṇakādambamabhraśaivālaśādvalam |
punarvasumahāmīnaṃ lohitāṅgamahāgraham |
airāvatamahādvīpaṃ svātihaṃsavilolitam |
vātasaṅghātajātormi candrāṃśuśiśirāmbumat |
bhujaṅgayakṣagandharvaprabuddhakamalotpalam |
hanumānmārutagatirmahānauriva sāgaram |
apāramapariśrāntaḥ pupluve gaganārṇavam ||

ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवोल्लिखन् ।
हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम् ।
मारुतस्यात्मजः श्रीमान्कपिर्व्योमचरो महान् ।
हनुमान्मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति ॥

grasamāna ivākāśaṃ tārādhipamivollikhan |
haranniva sanakṣatraṃ gaganaṃ sārkamaṇḍalam |
mārutasyātmajaḥ śrīmānkapirvyomacaro mahān |
hanumānmeghajālāni vikarṣanniva gacchati ||

पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च ।
हरितारुणवर्णानि महाभ्राणि चकाशिरे ॥

pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca |
haritāruṇavarṇāni mahābhrāṇi cakāśire ||

प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ।
प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते ॥

praviśannabhrajālāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |
pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate ||

विविधाभ्रघनापन्नगोचरो धवलाम्बरः ।
दृश्यादृश्यतनुर्वीरस्तदा चन्द्रायतेऽम्बरे ॥

vividhābhraghanāpannagocaro dhavalāmbaraḥ |
dṛśyādṛśyatanurvīrastadā candrāyate'mbare ||

तार्क्ष्यायमाणो गगने बभासे वायुनन्दनः ।
दारयन्मेघबृन्दानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ।
नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः ॥

tārkṣyāyamāṇo gagane babhāse vāyunandanaḥ |
dārayanmeghabṛndāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |
nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ ||

प्रवरान्राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ।
आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम् ।
अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च ।
आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम् ॥

pravarānrākṣasān hatvā nāma viśrāvya cātmanaḥ |
ākulāṃ nagarīṃ kṛtvā vyathayitvā ca rāvaṇam |
ardayitvā balaṃ ghoraṃ vaidehīmabhivādya ca |
ājagāma mahātejāḥ punarmadhyena sāgaram ||

पर्वतेन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान् ।
ज्यामुक्त इव नाराचो महावेगोऽभ्युपागतः ॥

parvatendraṃ sunābhaṃ ca samupaspṛśya vīryavān |
jyāmukta iva nārāco mahāvego'bhyupāgataḥ ||

स किञ्चिदनुसम्प्राप्तः समालोक्य महागिरिम् ।
महेन्द्रं मेघसङ्काशं ननाद हरिपुङ्गवः ॥

sa kiñcidanusamprāptaḥ samālokya mahāgirim |
mahendraṃ meghasaṅkāśaṃ nanāda haripuṅgavaḥ ||

स पूरयामास कपिर्दिशो दश समन्ततः ।
नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः ॥

sa pūrayāmāsa kapirdiśo daśa samantataḥ |
nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ ||

स तं देशमनुप्राप्तः सुहृद्धर्शनलालसः ।
ननाद हरिशार्दूलो लाङ्गूलं चाप्यकम्पयत् ॥

sa taṃ deśamanuprāptaḥ suhṛddharśanalālasaḥ |
nanāda hariśārdūlo lāṅgūlaṃ cāpyakampayat ||

तस्य नानद्यमानस्य सुपर्णचरिते पथि ।
फलतीवास्य घोषेण गगनं सार्कमण्डलम् ॥

tasya nānadyamānasya suparṇacarite pathi |
phalatīvāsya ghoṣeṇa gaganaṃ sārkamaṇḍalam ||

ये तु तत्रोत्तरे तीरे समुद्रस्य महाबलाः ।
पूर्वं संविष्ठिताश्शूरा वायुपुत्रदिदृक्षवः ।
महतो वातनुन्नस्य तोयदस्येव गर्जितम् ।
शुश्रुवुस्ते तदा घोषमूरुवेगं हनूमतः ॥

ye tu tatrottare tīre samudrasya mahābalāḥ |
pūrvaṃ saṃviṣṭhitāśśūrā vāyuputradidṛkṣavaḥ |
mahato vātanunnasya toyadasyeva garjitam |
śuśruvuste tadā ghoṣamūruvegaṃ hanūmataḥ ||

ते दीनमनसस्सर्वे शुश्रुवुः काननौकसः ।
वानरेन्द्रस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम् ॥

te dīnamanasassarve śuśruvuḥ kānanaukasaḥ |
vānarendrasya nirghoṣaṃ parjanyaninadopamam ||

निशम्य नदतो नादं वानरास्ते समन्ततः ।
बभूवुरुत्सुकास्सर्वे सुहृद्धर्शनकाङ्क्षिणः ॥

niśamya nadato nādaṃ vānarāste samantataḥ |
babhūvurutsukāssarve suhṛddharśanakāṅkṣiṇaḥ ||

जाम्बवान् स हरिश्रेष्ठः प्रीतिसंहृष्टमानसः ।
उपामन्त्र्य हरीन् सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ॥

jāmbavān sa hariśreṣṭhaḥ prītisaṃhṛṣṭamānasaḥ |
upāmantrya harīn sarvānidaṃ vacanamabravīt ||

सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनुमान्नात्र संशयः ।
न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत् ॥

sarvathā kṛtakāryo'sau hanumānnātra saṃśayaḥ |
na hyasyākṛtakāryasya nāda evaṃvidho bhavet ||

तस्य बाहूरुवेगं च निनादं च महात्मनः ।
निशम्य हरयो हृष्टाः समुत्पेतुस्ततस्ततः ॥

tasya bāhūruvegaṃ ca ninādaṃ ca mahātmanaḥ |
niśamya harayo hṛṣṭāḥ samutpetustatastataḥ ||

ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च ।
प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः ॥

te nagāgrānnagāgrāṇi śikharācchikharāṇi ca |
prahṛṣṭāḥ samapadyanta hanūmantaṃ didṛkṣavaḥ ||

ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखाः सुविष्ठिताः ।
वासांसीव प्रशाखाश्च समाविध्यन्त वानराः ॥

te prītāḥ pādapāgreṣu gṛhya śākhāḥ suviṣṭhitāḥ |
vāsāṃsīva praśākhāśca samāvidhyanta vānarāḥ ||

गिरिगह्वरसंलीनो यथा गर्जति मारुतः ।
एवं जगर्ज बलवान् हनुमान्मारुतात्मजः ॥

girigahvarasaṃlīno yathā garjati mārutaḥ |
evaṃ jagarja balavān hanumānmārutātmajaḥ ||

तमभ्रघनसङ्काशमापतन्तं महाकपिम् ।
दृष्ट्वा ते वानरास्सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा ॥

tamabhraghanasaṅkāśamāpatantaṃ mahākapim |
dṛṣṭvā te vānarāssarve tasthuḥ prāñjalayastadā ||

ततस्तु वेगवांस्तस्य गिरेर्गिरिनिभः कपिः ।
निपपात महेन्द्रस्य शिखरे पादपाकुले ॥

tatastu vegavāṃstasya girergirinibhaḥ kapiḥ |
nipapāta mahendrasya śikhare pādapākule ||

हर्षेणापूर्यमाणोऽसौ रम्ये पर्वतनिर्झरे ।
छिन्नपक्ष इवाऽकाशात्पपात धरणीधरः ॥

harṣeṇāpūryamāṇo'sau ramye parvatanirjhare |
chinnapakṣa ivā'kāśātpapāta dharaṇīdharaḥ ||

ततस्ते प्रीतमनसस्सर्वे वानरपुङ्गवाः ।
हनुमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे ।
परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः ॥

tataste prītamanasassarve vānarapuṅgavāḥ |
hanumantaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire |
parivārya ca te sarve parāṃ prītimupāgatāḥ ||

प्रहृष्टवदना स्सर्वे तमरोगमुपागतम् ।
उपायनानि चादाय मूलानि च फलानि च ।
प्रत्यर्चयन् हरिश्रेष्ठं हरयो मारुतात्मजम् ॥

prahṛṣṭavadanā ssarve tamarogamupāgatam |
upāyanāni cādāya mūlāni ca phalāni ca |
pratyarcayan hariśreṣṭhaṃ harayo mārutātmajam ||

हनुमांस्तु गुरून् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा ।
कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः ॥

hanumāṃstu gurūn vṛddhāñjāmbavatpramukhāṃstadā |
kumāramaṅgadaṃ caiva so'vandata mahākapiḥ ||

स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः ।
दृष्टा सीतेति विक्रान्त स्संक्षेपेण न्यवेदयत् ॥

sa tābhyāṃ pūjitaḥ pūjyaḥ kapibhiśca prasāditaḥ |
dṛṣṭā sīteti vikrānta ssaṃkṣepeṇa nyavedayat ||

निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनस्सुतम् ।
रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा ॥

niṣasāda ca hastena gṛhītvā vālinassutam |
ramaṇīye vanoddeśe mahendrasya girestadā ||

हनुमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान् ।
अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा ।
रक्षमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता ।
एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा ।
उपवासपरिश्रान्ता जटिला मलिना कृशा ॥

hanumānabravīddhṛṣṭastadā tānvānararṣabhān |
aśokavanikāsaṃsthā dṛṣṭā sā janakātmajā |
rakṣamāṇā sughorābhī rākṣasībhiraninditā |
ekaveṇīdharā bālā rāmadarśanalālasā |
upavāsapariśrāntā jaṭilā malinā kṛśā ||

ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम् ।
निशम्य मारुतेस्सर्वे मुदिता वानराभवन् ॥

tato dṛṣṭeti vacanaṃ mahārthamamṛtopamam |
niśamya mārutessarve muditā vānarābhavan ||

क्ष्वेलन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः ।
चक्रुः किलकिलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे ॥

kṣvelantyanye nadantyanye garjantyanye mahābalāḥ |
cakruḥ kilakilāmanye pratigarjanti cāpare ||

केचिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः ।
आयताञ्चितदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः ॥

keciducchritalāṅgūlāḥ prahṛṣṭāḥ kapikuñjarāḥ |
āyatāñcitadīrghāṇi lāṅgūlāni pravivyadhuḥ ||

अपरे च हनूमन्तं वानरा वारणोपमम् ।
आप्लुत्य गिरिशृङ्गेभ्यस्संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः ॥

apare ca hanūmantaṃ vānarā vāraṇopamam |
āplutya giriśṛṅgebhyassaṃspṛśanti sma harṣitāḥ ||

उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तमथाब्रवीत् ।
सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वचनमुत्तमम् ॥

uktavākyaṃ hanūmantamaṅgadastamathābravīt |
sarveṣāṃ harivīrāṇāṃ madhye vacanamuttamam ||

सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित्समो वानर विद्यते ।
यदवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनरागतः ॥

sattve vīrye na te kaścitsamo vānara vidyate |
yadavaplutya vistīrṇaṃ sāgaraṃ punarāgataḥ ||

अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः ।
दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी ।
दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थ श्शोकं सीतावियोगजम् ॥

aho svāmini te bhaktiraho vīryamaho dhṛtiḥ |
diṣṭyā dṛṣṭā tvayā devī rāmapatnī yaśasvinī |
diṣṭyā tyakṣyati kākutstha śśokaṃ sītāviyogajam ||

ततोऽङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः ।
परिवार्य प्रमुदिता भेजिरे विपुलाश्शिलाः ॥

tato'ṅgadaṃ hanūmantaṃ jāmbavantaṃ ca vānarāḥ |
parivārya pramuditā bhejire vipulāśśilāḥ ||

श्रोतुकामास्समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः ।
दर्शनं चापि लङ्कायास्सीताया रावणस्य च ।
तस्थुः प्राञ्जलयस्सर्वे हनुमद्वचनोन्मुखाः ॥

śrotukāmāssamudrasya laṅghanaṃ vānarottamāḥ |
darśanaṃ cāpi laṅkāyāssītāyā rāvaṇasya ca |
tasthuḥ prāñjalayassarve hanumadvacanonmukhāḥ ||

तस्थौ तत्राङ्गदः श्रीमान् वानरैर्बहुभिर्वृतः ।
उपास्यमानो विबुधैर्दिवि देवपतिर्यथा ॥

tasthau tatrāṅgadaḥ śrīmān vānarairbahubhirvṛtaḥ |
upāsyamāno vibudhairdivi devapatiryathā ||

हनूमता कीर्तिमता यशस्विना तथाङ्गदेनाङ्गदबद्धबाहुना ।
मुदा तदाऽध्यासितमुन्नतं महन्महीधराग्रं ज्वलितं श्रियाभवत् ॥

hanūmatā kīrtimatā yaśasvinā tathāṅgadenāṅgadabaddhabāhunā |
mudā tadā'dhyāsitamunnataṃ mahanmahīdharāgraṃ jvalitaṃ śriyābhavat ||