Hanuman Brings Rama's News

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरिपुङ्गवः ।
दुःखाद्दुःखाभिभूताया स्सान्त्वमुत्तरमब्रवीत् ॥

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānharipuṅgavaḥ |
duḥkhādduḥkhābhibhūtāyā ssāntvamuttaramabravīt ||

अहं रामस्य सन्देशाद्देवि दूतस्तवागतः ।
वैदेहि कुशली रामस्त्वां च कौशलमब्रवीत् ॥

ahaṃ rāmasya sandeśāddevi dūtastavāgataḥ |
vaidehi kuśalī rāmastvāṃ ca kauśalamabravīt ||

यो ब्रह्ममस्त्रं वेदांश्च वेद वेदविदांवरः ।
स त्वां दाशरथी रामो देवि कौशलमब्रवीत् ॥

yo brahmamastraṃ vedāṃśca veda vedavidāṃvaraḥ |
sa tvāṃ dāśarathī rāmo devi kauśalamabravīt ||

लक्ष्मणश्च महातेजा भर्तुस्तेऽनुचरः प्रियः ।
कृतवान्शोकसन्तप्तश्शिरसा तेऽभिवादनम् ॥

lakṣmaṇaśca mahātejā bhartuste'nucaraḥ priyaḥ |
kṛtavānśokasantaptaśśirasā te'bhivādanam ||

सा तयोः कुशलं देवी निशम्य नरसिंहयोः ।
प्रीतिसंहृष्टसर्वाङ्गी हनुमन्तमथाब्रवीत् ॥

sā tayoḥ kuśalaṃ devī niśamya narasiṃhayoḥ |
prītisaṃhṛṣṭasarvāṅgī hanumantamathābravīt ||

कल्याणी बत गाथेयं लौकिकी प्रतिभाति मा ।
एति जीवन्तमानन्दो नरं वर्षशतादपि ॥

kalyāṇī bata gātheyaṃ laukikī pratibhāti mā |
eti jīvantamānando naraṃ varṣaśatādapi ||

तया समागते तस्मिन्प्रीतिरुत्पादिताऽद्भुता ।
परस्परेण चालापं विश्वस्तौ तौ प्रचक्रतुः ॥

tayā samāgate tasminprītirutpāditā'dbhutā |
paraspareṇa cālāpaṃ viśvastau tau pracakratuḥ ||

तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा हनुमान्हरियूथपः ।
सीतायाश्शोकदीनायास्समीपमुपचक्रमे ॥

tasyāstadvacanaṃ śrutvā hanumānhariyūthapaḥ |
sītāyāśśokadīnāyāssamīpamupacakrame ||

यथा यथा समीपं स हनुमानुपसर्पति ।
तथा तथा रावणं सा तं सीता परिशङ्कते ॥

yathā yathā samīpaṃ sa hanumānupasarpati |
tathā tathā rāvaṇaṃ sā taṃ sītā pariśaṅkate ||

अहो धिग्दुष्कृतमिदं कथितं हि यदस्य मे ।
रूपान्तरमुपागम्य स एवायं हि रावणः ॥

aho dhigduṣkṛtamidaṃ kathitaṃ hi yadasya me |
rūpāntaramupāgamya sa evāyaṃ hi rāvaṇaḥ ||

तामशोकस्य शाखां सा विमुक्त्वा शोककर्शिता ।
तस्यामेवानवद्याङ्गी धरण्यां समुपाविशत् ॥

tāmaśokasya śākhāṃ sā vimuktvā śokakarśitā |
tasyāmevānavadyāṅgī dharaṇyāṃ samupāviśat ||

हनुमानपि दुःखार्तां तां दृष्ट्वा भयमोहिताम् ।
अवन्दत महाबाहुस्ततस्तां जनकात्मजाम् ।
सा चैनं भयवित्रस्ता भूयो नैवाभ्युदैक्षत ॥

hanumānapi duḥkhārtāṃ tāṃ dṛṣṭvā bhayamohitām |
avandata mahābāhustatastāṃ janakātmajām |
sā cainaṃ bhayavitrastā bhūyo naivābhyudaikṣata ||

तं दृष्ट्वा वन्दमानं तु सीता शशिनिभानना ।
अब्रवीद्धीर्घमुच्छवस्य वानरं मधुरस्वरा ॥

taṃ dṛṣṭvā vandamānaṃ tu sītā śaśinibhānanā |
abravīddhīrghamucchavasya vānaraṃ madhurasvarā ||

मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणस्स्वयम् ।
उत्पादयसि मे भूयस्सन्तापं तन्न शोभनम् ॥

māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇassvayam |
utpādayasi me bhūyassantāpaṃ tanna śobhanam ||

स्वं परित्यज्य रूपं यः परिव्राजकरूपध्रुत् ।
जनस्थाने मया दृष्टस्त्वं स एवासि रावणः ॥

svaṃ parityajya rūpaṃ yaḥ parivrājakarūpadhrut |
janasthāne mayā dṛṣṭastvaṃ sa evāsi rāvaṇaḥ ||

उपवासकृशां दीनां कामरूप निशाचर ।
सन्तापयसि मां भूयस्सन्तप्तां तन्न शोभनम् ॥

upavāsakṛśāṃ dīnāṃ kāmarūpa niśācara |
santāpayasi māṃ bhūyassantaptāṃ tanna śobhanam ||

अथवा नैतदेवं हि यन्मया परिशङ्कितम् ।
मनसो हि मम प्रीतिरुत्पन्ना तव दर्शनात् ॥

athavā naitadevaṃ hi yanmayā pariśaṅkitam |
manaso hi mama prītirutpannā tava darśanāt ||

यदि रामस्य दूतस्त्वमागतो भद्रमस्तु ते ।
पृच्छामि त्वां हरिश्रेष्ठ प्रिया रामकथा हि मे ॥

yadi rāmasya dūtastvamāgato bhadramastu te |
pṛcchāmi tvāṃ hariśreṣṭha priyā rāmakathā hi me ||

गुणान्रामस्य कथय प्रियस्य मम वानर ।
चित्तं हरसि मे सौम्य नदीकूलं यथा रयः ॥

guṇānrāmasya kathaya priyasya mama vānara |
cittaṃ harasi me saumya nadīkūlaṃ yathā rayaḥ ||

अहो स्वप्नस्य सुखता याहमेवं चिराहृता ।
प्रेषितं नाम पश्यामि राघवेण वनौकसम् ॥

aho svapnasya sukhatā yāhamevaṃ cirāhṛtā |
preṣitaṃ nāma paśyāmi rāghaveṇa vanaukasam ||

स्वप्नेऽपि यद्यहं वीरं राघवं सहलक्ष्मणम् ।
पश्येयं नावसीदेयं स्वप्नोऽपि मम मत्सरी ॥

svapne'pi yadyahaṃ vīraṃ rāghavaṃ sahalakṣmaṇam |
paśyeyaṃ nāvasīdeyaṃ svapno'pi mama matsarī ||

नाहं स्वप्नमिमं मन्ये स्वप्ने दृष्ट्वा हि वानरम् ।
न शक्योऽभ्युदयः प्राप्तुं प्राप्तश्चाभ्युदयो मम ॥

nāhaṃ svapnamimaṃ manye svapne dṛṣṭvā hi vānaram |
na śakyo'bhyudayaḥ prāptuṃ prāptaścābhyudayo mama ||

किन्नु स्याचित्तमोहोऽयं भवेद्वातगतिस्त्वियम् ।
उन्मादजो विकारो वा स्यादियं मृगतृष्णिका ॥

kinnu syācittamoho'yaṃ bhavedvātagatistviyam |
unmādajo vikāro vā syādiyaṃ mṛgatṛṣṇikā ||

अथवा नायमुन्मादो मोहोऽप्युन्मादलक्षणः ।
सम्बुध्ये चाहमात्मानमियं चापि वनौकसम् ॥

athavā nāyamunmādo moho'pyunmādalakṣaṇaḥ |
sambudhye cāhamātmānamiyaṃ cāpi vanaukasam ||

इत्येवं बहुधा सीता सम्प्रधार्य बलाबलम् ।
रक्षसां कामरूपत्वान्मेने तं राक्षसाधिपम् ॥

ityevaṃ bahudhā sītā sampradhārya balābalam |
rakṣasāṃ kāmarūpatvānmene taṃ rākṣasādhipam ||

एतां बुद्धिं तदा कृत्वा सीता सा तनुमध्यमा ।
न प्रतिव्याजहाराथ वानरं जनकात्मजा ॥

etāṃ buddhiṃ tadā kṛtvā sītā sā tanumadhyamā |
na prativyājahārātha vānaraṃ janakātmajā ||

सीतायाश्चिन्तितं बुद्ध्वा हनुमान्मारुतात्मजः ।
श्रोत्रानुकूलैर्वचनैस्तदा तां संप्रहर्षयत् ॥

sītāyāścintitaṃ buddhvā hanumānmārutātmajaḥ |
śrotrānukūlairvacanaistadā tāṃ saṃpraharṣayat ||

आदित्य इव तेजस्वी लोककान्तश्शशी यथा ।
राजा सर्वस्य लोकस्य देवो वैश्रवणो यथा ।
विक्रमेणोपपन्नश्च यथा विष्णुर्महायशाः ॥

āditya iva tejasvī lokakāntaśśaśī yathā |
rājā sarvasya lokasya devo vaiśravaṇo yathā |
vikrameṇopapannaśca yathā viṣṇurmahāyaśāḥ ||

सत्यवादी मधुरवाग्देवो वाचस्पतिर्यथा ।
रूपवान्सुभग श्रीमान् कन्दर्प इव मूर्तिमान् ॥

satyavādī madhuravāgdevo vācaspatiryathā |
rūpavānsubhaga śrīmān kandarpa iva mūrtimān ||

स्थानक्रोधः प्रहर्ता च श्रेष्ठो लोके महारथः ।
बाहुच्छायामवष्टब्धो यस्य लोको महात्मनः ॥

sthānakrodhaḥ prahartā ca śreṣṭho loke mahārathaḥ |
bāhucchāyāmavaṣṭabdho yasya loko mahātmanaḥ ||

अपकृष्याश्रमपदान्मृगरूपेण राघवम् ।
शून्ये येनापनीतासि तस्य द्रक्ष्यसि यत्फलम् ॥

apakṛṣyāśramapadānmṛgarūpeṇa rāghavam |
śūnye yenāpanītāsi tasya drakṣyasi yatphalam ||

न चिराद्रावणं संख्ये यो वधिष्यति वीर्यवान् ।
रोषप्रमुक्तैरिषुभिर्ज्वलद्भिरिव पावकैः ।
तेनाहं प्रेषितो दूत स्त्वत्सकाशमिहागतः ।
त्वद्वियोगेन दुःखार्त स्स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥

na cirādrāvaṇaṃ saṃkhye yo vadhiṣyati vīryavān |
roṣapramuktairiṣubhirjvaladbhiriva pāvakaiḥ |
tenāhaṃ preṣito dūta stvatsakāśamihāgataḥ |
tvadviyogena duḥkhārta ssa tvāṃ kauśalamabravīt ||

लक्ष्मणश्च महातेजास्सुमित्रानन्दवर्धनः ।
अभिवाद्य महाबाहुस्स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥

lakṣmaṇaśca mahātejāssumitrānandavardhanaḥ |
abhivādya mahābāhussa tvāṃ kauśalamabravīt ||

रामस्य च सखा देवि सुग्रीवो नाम वानरः ।
राजा वानरमुख्यानां स त्वां कौशलमब्रवीत् ॥

rāmasya ca sakhā devi sugrīvo nāma vānaraḥ |
rājā vānaramukhyānāṃ sa tvāṃ kauśalamabravīt ||

नित्यं स्मरति रामस्त्वां ससुग्रीव स्सलक्ष्मणः ।
दिष्ट्या जीवसि वैदेहि राक्षसीवशमागता ॥

nityaṃ smarati rāmastvāṃ sasugrīva ssalakṣmaṇaḥ |
diṣṭyā jīvasi vaidehi rākṣasīvaśamāgatā ||

नचिराद्द्रक्ष्यसे रामं लक्ष्मणं च महाबलम् ।
मध्ये वानरकोटीनां सुग्रीवं चामितौजसम् ॥

nacirāddrakṣyase rāmaṃ lakṣmaṇaṃ ca mahābalam |
madhye vānarakoṭīnāṃ sugrīvaṃ cāmitaujasam ||

अहं सुग्रीवसचिवो हनुमान्नाम वानरः ।
प्रविष्टो नगरीं लङ्कां लङ्घयित्वा महोदधिम् ॥

ahaṃ sugrīvasacivo hanumānnāma vānaraḥ |
praviṣṭo nagarīṃ laṅkāṃ laṅghayitvā mahodadhim ||

कृत्वा मूर्ध्नि पदन्यासं रावणस्य दुरात्मनः ।
त्वां द्रष्टुमुपयातोऽहं समाश्रित्य पराक्रमम् ॥

kṛtvā mūrdhni padanyāsaṃ rāvaṇasya durātmanaḥ |
tvāṃ draṣṭumupayāto'haṃ samāśritya parākramam ||

नाहमस्मि तथा देवि यथा मामवगच्छसि ।
विशङ्का त्यज्यतामेषा श्रद्धत्स्व वदतो मम ॥

nāhamasmi tathā devi yathā māmavagacchasi |
viśaṅkā tyajyatāmeṣā śraddhatsva vadato mama ||