Skip to content
Yuddha Kanda Sarga 33 of 131 38 shlokas Journey stop 23
Valmiki Ramayana · Yuddha Kanda · Sarga 33

Sarama Comforts Sita

युद्धकांड, सर्ग 33: सरमा की सांत्वना

The kind rakshasi Sarama tells Sita the head was a trick and that Rama has crossed the sea.

दयालु राक्षसी सरमा सीता को बताती है कि सिर माया था और राम समुद्र पार कर आ गए हैं।

Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 6.33.1

सीतांतुमोहितांदृष्टवासरमानामराक्षसी ।
आससादाथवैदेहींप्रियांप्रणयिनींसखी ॥

sītāṃtumohitāṃdṛṣṭavāsaramānāmarākṣasī |
āsasādāthavaidehīṃpriyāṃpraṇayinīṃsakhī ||

2 6.33.2

मोहितांराक्षसेन्द्रेणसीतांपरमदुःखिताम् ।
आश्वासयामासतदासरमामृदुभाषिणी ॥

mohitāṃrākṣasendreṇasītāṃparamaduḥkhitām |
āśvāsayāmāsatadāsaramāmṛdubhāṣiṇī ||

3 6.33.3

साहितत्रकृतामित्रंसीतयारक्ष्यमाणया ।
रक्षन्तीरावणादिष्टासानुक्रोशादृढव्रता ॥

sāhitatrakṛtāmitraṃsītayārakṣyamāṇayā |
rakṣantīrāvaṇādiṣṭāsānukrośādṛḍhavratā ||

4 6.33.4

साददर्शसखीसीतांसरमानष्टचेतनाम् ।
उपावृत्त्योत्थितांध्वस्तांबडबामिवपांसुलाम् ॥

sādadarśasakhīsītāṃsaramānaṣṭacetanām |
upāvṛttyotthitāṃdhvastāṃbaḍabāmivapāṃsulām ||

5 6.33.5

तांसमाश्वासयामाससखीस्नेहेनसुव्रता ।
समाश्वसिहिवैदेही माभूत्तेमवसोव्यथा ॥

tāṃsamāśvāsayāmāsasakhīsnehenasuvratā |
samāśvasihivaidehī mābhūttemavasovyathā ||

6-7 6.33.6-7

उक्तायद्रावणेनत्वंप्रत्युक्तश्चस्वयंत्वया ।
सखीस्नेहेनतभदीरुमयासर्वंप्रतिश्रुतम् ।
लीनयागहनेशून्येभयमुत्सृज्यरावणात् ।
तवहेतोर्विशालाक्षी नहिमेजीवितंप्रियम् ॥

uktāyadrāvaṇenatvaṃpratyuktaścasvayaṃtvayā |
sakhīsnehenatabhadīrumayāsarvaṃpratiśrutam |
līnayāgahaneśūnyebhayamutsṛjyarāvaṇāt |
tavahetorviśālākṣī nahimejīvitaṃpriyam ||

8 6.33.8

ससम्भ्रान्तश्चनिष्क्रान्तोयत्कृतेराक्षसाधिपः ।
तच्चमेविदितंसर्वमभिनिष्क्रम्यमैथिलिः ॥

sasambhrāntaścaniṣkrāntoyatkṛterākṣasādhipaḥ |
taccameviditaṃsarvamabhiniṣkramyamaithiliḥ ||

9 6.33.9

नशक्यंसौप्तिकंकर्तुंरामस्यविदितात्मनः ।
वधश्चपुरुषव्याघ्रेतस्मिन्नैवोपपद्यते ॥

naśakyaṃsauptikaṃkartuṃrāmasyaviditātmanaḥ |
vadhaścapuruṣavyāghretasminnaivopapadyate ||

10 6.33.10

नत्वेववानराहन्तुंशक्याःपादपयोधिपः ।
सुरादेवर्षभेणेवरामेणहिसुरक्षिताः ॥

natvevavānarāhantuṃśakyāḥpādapayodhipaḥ |
surādevarṣabheṇevarāmeṇahisurakṣitāḥ ||

11-13 6.33.11-13

दीर्घवृत्तभुज्शीमान्महोरस्कःप्रतापवान् ।
धन्वीसंहननोपेतोधर्मात्माभुविविश्रुतः ।
विक्रान्तोरक्षितानित्यमात्मनश्चपरस्यच ।
लक्ष्मणेनसहभ्रात्राकुशलीनयशास्त्रवित् ।
हन्तापरबलौघनामचिन्त्यबलपौरुषः ।
नहतोराघवश्रशीमान्सीतेः शत्रुनिबर्हणः ॥

dīrghavṛttabhujśīmānmahoraskaḥpratāpavān |
dhanvīsaṃhananopetodharmātmābhuviviśrutaḥ |
vikrāntorakṣitānityamātmanaścaparasyaca |
lakṣmaṇenasahabhrātrākuśalīnayaśāstravit |
hantāparabalaughanāmacintyabalapauruṣaḥ |
nahatorāghavaśraśīmānsīteḥ śatrunibarhaṇaḥ ||

14 6.33.14

अयुक्तबुद्धिकृत्येनसर्वभूतविरोधिना ।
इहप्रमुक्तारौद्रेणमायामायाविदात्वयि ॥

ayuktabuddhikṛtyenasarvabhūtavirodhinā |
ihapramuktāraudreṇamāyāmāyāvidātvayi ||

15 6.33.15

शोकस्तेविगतस्सर्वःकल्याणंत्वामुपस्थितम् ।
ध्रुवंत्वांभजतेलक्ष्मीःप्रियंतेप्रीतिकरंशृणुः ॥

śokastevigatassarvaḥkalyāṇaṃtvāmupasthitam |
dhruvaṃtvāṃbhajatelakṣmīḥpriyaṃteprītikaraṃśṛṇuḥ ||

16 6.33.16

उत्तीर्यसागरंरामस्सहवानरसेनया ।
सन्निविष्टःसमुद्रस्यतीरमासाद्यदक्षिणम् ॥

uttīryasāgaraṃrāmassahavānarasenayā |
sanniviṣṭaḥsamudrasyatīramāsādyadakṣiṇam ||

17 6.33.17

दृष्टोमेपरिपूर्णार्थःकाकुत्स्थस्सहलक्ष्मणः ।
सहितैस्सागरान्तस्थैर्बलैस्तिष्ठतिरक्षितः ॥

dṛṣṭomeparipūrṇārthaḥkākutsthassahalakṣmaṇaḥ |
sahitaissāgarāntasthairbalaistiṣṭhatirakṣitaḥ ||

18 6.33.18

अनेनप्रेषितायेचराक्षसालघुविक्रमाः ।
राघवस्तीर्णइत्येवप्रवृत्तिस्तैरिहाहृता ॥

anenapreṣitāyecarākṣasālaghuvikramāḥ |
rāghavastīrṇaityevapravṛttistairihāhṛtā ||

19 6.33.19

सतांश्रुत्वाविशालाक्षीः प्रवृत्तिंराक्षसाधिपः ।
एषमन्त्रयतेसर्वैस्सचिवैस्सहरावणः ॥

satāṃśrutvāviśālākṣīḥ pravṛttiṃrākṣasādhipaḥ |
eṣamantrayatesarvaissacivaissaharāvaṇaḥ ||

20 6.33.20

इतिब्रुवाणासरमाराक्षसीसीतयासह ।
सर्वोद्योगेनसैन्यानांशब्दंशुश्रावभैरवम् ॥

itibruvāṇāsaramārākṣasīsītayāsaha |
sarvodyogenasainyānāṃśabdaṃśuśrāvabhairavam ||

21 6.33.21

दण्डनिर्घातवादिन्याश्रुत्वाभेर्यामहास्वनम् ।
उवाचसरमासीतामिदंमधुरभाषिणी ॥

daṇḍanirghātavādinyāśrutvābheryāmahāsvanam |
uvācasaramāsītāmidaṃmadhurabhāṣiṇī ||

22 6.33.22

सन्नाहजननीह्येषाभैरवाभीरुः भेरिका ।
भेरीनादंचगम्भीरंशृणुतोयदनिःस्वनम् ॥

sannāhajananīhyeṣābhairavābhīruḥ bherikā |
bherīnādaṃcagambhīraṃśṛṇutoyadaniḥsvanam ||

23 6.33.23

कल्प्यन्तेमत्तमातङ्गायुज्यन्तेरथवाजिन ।
हृष्यन्तेतुरगारूढाःप्रासहस्तस्सहस्रशः ॥

kalpyantemattamātaṅgāyujyanterathavājina |
hṛṣyanteturagārūḍhāḥprāsahastassahasraśaḥ ||

24 6.33.24

तत्रतत्रचसन्नद्धास्सपततनिपदातयः ।
अपूर्यन्तेराजमार्गास्सैन्यैरद्भुतदर्शनैः ।
वेगवभदिन्नदभदिश्चतोयौघैरिवसागरः ॥

tatratatracasannaddhāssapatatanipadātayaḥ |
apūryanterājamārgāssainyairadbhutadarśanaiḥ |
vegavabhadinnadabhadiścatoyaughairivasāgaraḥ ||

25-27 6.33.25-27

शस्त्राणांचप्रसन्नानांचर्मणांवर्मणांतथा ।
रथवाजिगजानांचभूषितानांचराक्षसाम् ।
संभ्रमोराक्षसामेषहृषितानांतरस्विनाम् ।
प्रभांविसृजतांपश्यनानावर्णांसमुत्थिताम् ।
वनंनिर्धहतोघर्मेयथारूपंविभावसोः ॥

śastrāṇāṃcaprasannānāṃcarmaṇāṃvarmaṇāṃtathā |
rathavājigajānāṃcabhūṣitānāṃcarākṣasām |
saṃbhramorākṣasāmeṣahṛṣitānāṃtarasvinām |
prabhāṃvisṛjatāṃpaśyanānāvarṇāṃsamutthitām |
vanaṃnirdhahatogharmeyathārūpaṃvibhāvasoḥ ||

28-29 6.33.28-29

घण्टानांशृणुनिर्घोषंरथानांशृणुनिःस्वनम् ।
हयानांहेषमाणानांशृणुतूर्यध्वनिंयथा ।
उद्यतायुधहस्तानांराक्षसेन्द्रानुयायिनाम् ।
सम्भ्रमोरक्षसामेषतुमुलोरोमहर्षणः ॥

ghaṇṭānāṃśṛṇunirghoṣaṃrathānāṃśṛṇuniḥsvanam |
hayānāṃheṣamāṇānāṃśṛṇutūryadhvaniṃyathā |
udyatāyudhahastānāṃrākṣasendrānuyāyinām |
sambhramorakṣasāmeṣatumuloromaharṣaṇaḥ ||

30-31 6.33.30-31

श्रीस्त्वांभजतिशोकघ्नीरक्षसांभयमागतम् ।
रामःकमलपत्राक्षोदैत्यानामिववासवः ।
निर्जित्यजितक्रोधस्त्वामचिन्तपराक्रमः ।
रावणंसमरेहत्वाभर्तात्वाऽधिगमिष्यति ॥

śrīstvāṃbhajatiśokaghnīrakṣasāṃbhayamāgatam |
rāmaḥkamalapatrākṣodaityānāmivavāsavaḥ |
nirjityajitakrodhastvāmacintaparākramaḥ |
rāvaṇaṃsamarehatvābhartātvā'dhigamiṣyati ||

32 6.33.32

विक्रमिष्यतिरक्षस्सुभर्तातेसहलक्ष्मणः ।
यथाशत्रुषुशत्रुघ्नोविष्णुनासहवासवः ॥

vikramiṣyatirakṣassubhartātesahalakṣmaṇaḥ |
yathāśatruṣuśatrughnoviṣṇunāsahavāsavaḥ ||

33 6.33.33

हिरामस्यक्षिप्रमङ्कागतांसतीम् ।
अहंद्रक्ष्यामिसिद्धार्धांत्वांशत्रौविनिपातिते ॥

hirāmasyakṣipramaṅkāgatāṃsatīm |
ahaṃdrakṣyāmisiddhārdhāṃtvāṃśatrauvinipātite ||

34 6.33.34

अश्रूण्यानन्दजानित्वंवर्तयिष्यसिशोभने ।
समागम्यपरिष्वज्यतस्योरसिमहोरसः ॥

aśrūṇyānandajānitvaṃvartayiṣyasiśobhane |
samāgamyapariṣvajyatasyorasimahorasaḥ ||

35 6.33.35

अचिरान्मोक्ष्यतेसीते देवितेजघनंगताम् ।
धृतामेताम्बहून्मासान्वेणींरामोमहाबलः ॥

acirānmokṣyatesīte devitejaghanaṃgatām |
dhṛtāmetāmbahūnmāsānveṇīṃrāmomahābalaḥ ||

36 6.33.36

तस्यदृष्टवामुखंदेवी पूर्णचन्द्रमिवोदितम् ।
मोक्ष्यसेशोकजंवारिनिर्मोकमिवपन्नगी ॥

tasyadṛṣṭavāmukhaṃdevī pūrṇacandramivoditam |
mokṣyaseśokajaṃvārinirmokamivapannagī ||

37 6.33.37

रावणंसमरेहत्वानचिराद्धेवीः मैथिलीः ।
त्वयासमग्रःप्रिययासुखार्होलप्स्यतेसुखम् ॥

rāvaṇaṃsamarehatvānacirāddhevīḥ maithilīḥ |
tvayāsamagraḥpriyayāsukhārholapsyatesukham ||

38 6.33.38

समागतात्वंवीर्येणमोदिष्यसिमहात्मना ।
सुवर्षेणसमायुक्तायथासस्येनमेदिनी ॥

samāgatātvaṃvīryeṇamodiṣyasimahātmanā |
suvarṣeṇasamāyuktāyathāsasyenamedinī ||

Next sarga · Yuddha Kanda 34Sarama Learns Ravana's PlansAt Sita's request Sarama listens in on Ravana's council and reports that he refuses to release her.

Characters in this sarga

All characters