Ravana Dismisses His Spies

शुकेनतुसमाख्यातान्दृष्ट्वासहरियूथपान् ।
समीपस्थंचरामस्यभ्रातरंस्वंविभीषणम् ।
लक्ष्मणंचमहावीर्यंभुजंरामस्यदक्षिणं ।
सर्ववानरराजंचसुग्रीवंभीमविक्रमम् ।
अङ्गदंचापिबलिनंवज्रहस्तात्मजात्मजम् ।
हनूमन्तंचविक्रान्तंजाम्बवन्तंचदुर्जयम् ।
सुषेणंकुमुदंनीलंनलंचप्लवगर्षभम् ।
गजंगवाक्षंशरभंमैन्दंचद्विविदंतथा ।
किञ्चिदाविग्नहृदयोजातक्रोधश्चरावणः ।
भर्त्सयामासतौवीरौकथान्तेशुकसारणौ ॥

śukenatusamākhyātāndṛṣṭvāsahariyūthapān |
samīpasthaṃcarāmasyabhrātaraṃsvaṃvibhīṣaṇam |
lakṣmaṇaṃcamahāvīryaṃbhujaṃrāmasyadakṣiṇaṃ |
sarvavānararājaṃcasugrīvaṃbhīmavikramam |
aṅgadaṃcāpibalinaṃvajrahastātmajātmajam |
hanūmantaṃcavikrāntaṃjāmbavantaṃcadurjayam |
suṣeṇaṃkumudaṃnīlaṃnalaṃcaplavagarṣabham |
gajaṃgavākṣaṃśarabhaṃmaindaṃcadvividaṃtathā |
kiñcidāvignahṛdayojātakrodhaścarāvaṇaḥ |
bhartsayāmāsatauvīraukathānteśukasāraṇau ||

अधोमुखौतौप्रणतावब्रवीच्छुकसारणौ ।
रोषगद्गदयावाचासंरब्धंपरुषंवचः ॥

adhomukhautaupraṇatāvabravīcchukasāraṇau |
roṣagadgadayāvācāsaṃrabdhaṃparuṣaṃvacaḥ ||

नतावत्सदृशंनामसचिवैरुपजीविभिः ।
विप्रियंनृपतेर्वक्तुंनिग्रहेप्रग्रहेप्रभोः ॥

natāvatsadṛśaṃnāmasacivairupajīvibhiḥ |
vipriyaṃnṛpatervaktuṃnigrahepragraheprabhoḥ ||

रिपूणांप्रतिकूलानांयुद्धार्थमभिवर्तताम् ।
उभाभ्यांसदृशंनामवक्तुमप्रस्तवेस्तवम् ॥

ripūṇāṃpratikūlānāṃyuddhārthamabhivartatām |
ubhābhyāṃsadṛśaṃnāmavaktumaprastavestavam ||

आचार्यागुरवोवृद्धावृथावांपर्युपासिताः ।
सारंयद्राजशास्त्राणामनुजीव्यंनगृह्यते ॥

ācāryāguravovṛddhāvṛthāvāṃparyupāsitāḥ |
sāraṃyadrājaśāstrāṇāmanujīvyaṃnagṛhyate ||

गृहीतोवानविज्ञातोभारोऽज्ञानस्यवाह्यते ।
ईदृशैः सचिवैर्युक्तोमूर्खैर्दिष्ट्यधराम्यहम् ॥

gṛhītovānavijñātobhāro'jñānasyavāhyate |
īdṛśaiḥ sacivairyuktomūrkhairdiṣṭyadharāmyaham ||

किंनुमृत्योर्भयंनास्तिवक्तुंमांपरुषंवचः ।
यस्यमेशासतोजिह्वाप्रयच्छतिशुभाशुभम् ॥

kiṃnumṛtyorbhayaṃnāstivaktuṃmāṃparuṣaṃvacaḥ |
yasyameśāsatojihvāprayacchatiśubhāśubham ||

अप्येवदहनंस्पृष्टवावनेतिष्ठन्तिपादपाः ।
राजदोषपरामृष्टास्तिष्ठन्तेनापराधिनः ॥

apyevadahanaṃspṛṣṭavāvanetiṣṭhantipādapāḥ |
rājadoṣaparāmṛṣṭāstiṣṭhantenāparādhinaḥ ||

हन्यामहंत्विमौपापौशत्रुपक्षप्रशंसकौ ।
यदिपूर्वोपकारैस्तुनक्रोधोमृदुतांव्रजेत् ॥

hanyāmahaṃtvimaupāpauśatrupakṣapraśaṃsakau |
yadipūrvopakāraistunakrodhomṛdutāṃvrajet ||

अपध्वंसतगच्छध्वंसन्निकर्षाद्इतोमम ।
नहिवांहन्तुमिच्छामिस्मराम्युपकृतानिवाम् ।
हतावेवकृतघ्नौतौमयिस्नेहपराङ्मुखौ ॥

apadhvaṃsatagacchadhvaṃsannikarṣāditomama |
nahivāṃhantumicchāmismarāmyupakṛtānivām |
hatāvevakṛtaghnautaumayisnehaparāṅmukhau ||

एवमुक्तौतुसव्रीळौतावुभौशुकसारणौ ।
रावणंजयशब्देनप्रतिनन्द्याभिनिस्सृतौ ॥

evamuktautusavrīḷautāvubhauśukasāraṇau |
rāvaṇaṃjayaśabdenapratinandyābhinissṛtau ||

अब्रवीत्सदशग्रीवः समीपस्थंमहोदरम् ।
उपस्तापयमेशीघ्रंचारान्नीतिविशारदान् ॥

abravītsadaśagrīvaḥ samīpasthaṃmahodaram |
upastāpayameśīghraṃcārānnītiviśāradān ||

महोदरस्तथोक्तस्तुशीघ्रमाज्ञापयच्चरान् ।
ततश्चारास्संत्वरिताःप्राप्ताःपार्थिवशासनात् ।
उपस्थिताःप्राञ्जलयोवर्धयित्वाजयशिषाः ॥

mahodarastathoktastuśīghramājñāpayaccarān |
tataścārāssaṃtvaritāḥprāptāḥpārthivaśāsanāt |
upasthitāḥprāñjalayovardhayitvājayaśiṣāḥ ||

तानब्रवीत्ततोवाक्यंरावणोराक्षसाधिपः ।
चारान्प्रत्यायितान् शूरान्भक्तान्विगतसाध्वसान् ॥

tānabravīttatovākyaṃrāvaṇorākṣasādhipaḥ |
cārānpratyāyitān śūrānbhaktānvigatasādhvasān ||

इतोगच्छतरामस्यव्यवसायंपरीक्षथ ।
मन्त्रिष्वभ्यन्तरायेऽस्यप्रीत्यातेनसमागताः ॥

itogacchatarāmasyavyavasāyaṃparīkṣatha |
mantriṣvabhyantarāye'syaprītyātenasamāgatāḥ ||

कथंस्वपितिजागर्तिकिमन्यच्चकरिष्यति ।
विज्ञायनिपुणंसर्वमागन्तव्यमशेषतः ॥

kathaṃsvapitijāgartikimanyaccakariṣyati |
vijñāyanipuṇaṃsarvamāgantavyamaśeṣataḥ ||

चारेणविदितश्शत्रुःपण्डितैर्वसुधाधिपैः ।
युद्धेस्वल्पेनयत्नेनसमासाद्यनिरस्यते ॥

cāreṇaviditaśśatruḥpaṇḍitairvasudhādhipaiḥ |
yuddhesvalpenayatnenasamāsādyanirasyate ||

चारास्तुतेतथेत्युक्त्वाप्रहृष्टाराक्षसेश्वरम् ।
शार्दूलमग्रतःकृत्वाततश्चक्रुःप्रदक्षिणम् ॥

cārāstutetathetyuktvāprahṛṣṭārākṣaseśvaram |
śārdūlamagrataḥkṛtvātataścakruḥpradakṣiṇam ||

ततस्तेतंमहात्मानंचाराराक्षससत्तमम् ।
कृत्वाप्रदक्षिणंजग्मुर्यत्ररामस्सलक्ष्मणः ॥

tatastetaṃmahātmānaṃcārārākṣasasattamam |
kṛtvāpradakṣiṇaṃjagmuryatrarāmassalakṣmaṇaḥ ||

तेसुवेलस्यशैलस्यसमीपेरामलक्ष्मणौ ।
प्रच्छन्नाददृशुर्गत्वाससुग्रीवविभीषणौ ॥

tesuvelasyaśailasyasamīperāmalakṣmaṇau |
pracchannādadṛśurgatvāsasugrīvavibhīṣaṇau ||

प्रेक्षमाणाश्चमूंतांतुबभूवुर्भयविक्लबाः ।
तेतुधर्मात्मनादृष्टाराक्षसेन्द्रेणराक्षसा ॥

prekṣamāṇāścamūṃtāṃtubabhūvurbhayaviklabāḥ |
tetudharmātmanādṛṣṭārākṣasendreṇarākṣasā ||

विभीषणेनतत्रस्थानिगृहीतायदृच्छया ।
शार्दूलोग्राहितस्त्वेकःपापोऽयमितिराक्षसः ॥

vibhīṣaṇenatatrasthānigṛhītāyadṛcchayā |
śārdūlogrāhitastvekaḥpāpo'yamitirākṣasaḥ ||

मोचितस्सोऽपिरामेणवध्यमानःप्लवङ्गमैः ।
अनृशंस्येनरामेणमोचिताराक्षसाःपरे ॥

mocitasso'pirāmeṇavadhyamānaḥplavaṅgamaiḥ |
anṛśaṃsyenarāmeṇamocitārākṣasāḥpare ||

वानरैरर्दितास्तेतुविक्रान्तैर्लघुविक्रमैः ।
पुनर्लङ्कामनुप्राप्ताश्वसन्तोनष्टचेतसः ॥

vānarairarditāstetuvikrāntairlaghuvikramaiḥ |
punarlaṅkāmanuprāptāśvasantonaṣṭacetasaḥ ||