Sugriva Slays Mahodara

हन्यमानेबलेतूर्णमन्योन्यंतेमहामृथे ।
सरसीवमहाघर्मेसोपक्षीणेबभूवतुः ॥

hanyamānebaletūrṇamanyonyaṃtemahāmṛthe |
sarasīvamahāgharmesopakṣīṇebabhūvatuḥ ||

स्वबलस्यविघातेनविरूपाक्ष्वधेन च ।
बभूवद्विगुणंक्रुद्धोरावणोराक्षसाधिपः ॥

svabalasyavighātenavirūpākṣvadhena ca |
babhūvadviguṇaṃkruddhorāvaṇorākṣasādhipaḥ ||

प्रक्षीणंतुबलंदृष्टवावध्यमानंवलीमुखैः ।
बभूवास्यव्यथायुद्धेप्रेक्ष्यदैवविपर्ययम् ॥

prakṣīṇaṃtubalaṃdṛṣṭavāvadhyamānaṃvalīmukhaiḥ |
babhūvāsyavyathāyuddheprekṣyadaivaviparyayam ||

उवाच च समीपस्थंमहोदरमरिन्दमम् ।
अस्मिन्कालेमहाबाहोजयाशात्वयिमेस्थिता ॥

uvāca ca samīpasthaṃmahodaramarindamam |
asminkālemahābāhojayāśātvayimesthitā ||

जहिशत्रुचमूंवीरदर्शयाद्यपराक्रमम् ।
भर्तृपिण्डस्यकालोऽऽयंनिर्देष्टुंसाधुयुध्यताम् ॥

jahiśatrucamūṃvīradarśayādyaparākramam |
bhartṛpiṇḍasyakālo''yaṃnirdeṣṭuṃsādhuyudhyatām ||

एवमुक्तस्तथेत्युक्त्वाराक्षसेन्द्रोमहोदरः ।
प्रविवेशारिसेनांतांपतङ्गइवपावकम् ॥

evamuktastathetyuktvārākṣasendromahodaraḥ |
praviveśārisenāṃtāṃpataṅgaivapāvakam ||

ततस्सकदनंचक्रेवानराणांमहाबलः ।
भर्तृवाक्येनतेजस्वीस्वेनवीर्येणचोदितः ॥

tatassakadanaṃcakrevānarāṇāṃmahābalaḥ |
bhartṛvākyenatejasvīsvenavīryeṇacoditaḥ ||

वानराश्चमहासत्त्वाःप्रगृह्वःविपुलाशशिलाः ।
प्रविश्यारिबलंभीमंजघ्नुस्तेरजनीचरान् ॥

vānarāścamahāsattvāḥpragṛhvaḥvipulāśaśilāḥ |
praviśyāribalaṃbhīmaṃjaghnusterajanīcarān ||

महोदरस्तुसङ्कृद्धश्शरैःकाञ्चनभूषणैः ।
चिच्छेदपाणिपादोरुन्वानराणांमहाहवे ॥

mahodarastusaṅkṛddhaśśaraiḥkāñcanabhūṣaṇaiḥ |
cicchedapāṇipādorunvānarāṇāṃmahāhave ||

ततस्तेवानरास्सर्वेराक्षसैरर्दिताभृशम् ।
दिशोदशद्रुताःकेचित्केचित्सुग्रीवमाश्रिताः ॥

tatastevānarāssarverākṣasairarditābhṛśam |
diśodaśadrutāḥkecitkecitsugrīvamāśritāḥ ||

प्रभग्नांसमरेदृष्टवावानराणांमहाचमूम् ।
अभिदुद्रावसुग्रीवोमहोदरमनन्तरम् ॥

prabhagnāṃsamaredṛṣṭavāvānarāṇāṃmahācamūm |
abhidudrāvasugrīvomahodaramanantaram ||

प्रगृह्यविपुलांघोरांमहीधरसमांशिलाम् ।
चिक्षेप स महातेजास्तद्वधायहरीश्वरः ॥

pragṛhyavipulāṃghorāṃmahīdharasamāṃśilām |
cikṣepa sa mahātejāstadvadhāyaharīśvaraḥ ||

तामापततनींसहसाशिलांदृष्टवामहोदरः ।
असम्भ्रान्तस्ततोबाणैर्निर्बिभेददुरासदाम् ॥

tāmāpatatanīṃsahasāśilāṃdṛṣṭavāmahodaraḥ |
asambhrāntastatobāṇairnirbibhedadurāsadām ||

रक्षसातेनबाणौघैर्निकृत्तासासहस्रधा ।
निपपातशिलाभूमौगृध्रचक्रमिवाकुलम् ॥

rakṣasātenabāṇaughairnikṛttāsāsahasradhā |
nipapātaśilābhūmaugṛdhracakramivākulam ||

तांतुभिन्नांशिलांदृष्टवासुग्रीवःक्रोधमूर्छितः ।
सालमुत्पाट्यचिक्षेपराक्षसेरणमूर्थनि ॥

tāṃtubhinnāṃśilāṃdṛṣṭavāsugrīvaḥkrodhamūrchitaḥ |
sālamutpāṭyacikṣeparākṣaseraṇamūrthani ||

शरैश्चविददारैनंशूरःपरपुरञ्जयः ।
स ददर्शततःक्रुद्धःपरिघंपतितंभुवि ॥

śaraiścavidadārainaṃśūraḥparapurañjayaḥ |
sa dadarśatataḥkruddhaḥparighaṃpatitaṃbhuvi ||

आविध्यतु स तंदीप्तंपरिघंतस्यदर्शयन् ।
परिघाग्रेणवेगेनजघानास्यहयोत्तमान् ॥

āvidhyatu sa taṃdīptaṃparighaṃtasyadarśayan |
parighāgreṇavegenajaghānāsyahayottamān ||

तस्माद्धतहयावदीरःसोऽऽवप्लुत्यमहारथात् ।
गदांजग्राहसंक्रुद्धोराक्षसोऽऽथमहोदरः ॥

tasmāddhatahayāvadīraḥso''vaplutyamahārathāt |
gadāṃjagrāhasaṃkruddhorākṣaso''thamahodaraḥ ||

गदापरिघहस्तौतौयुधिवीरौसमीयतुः ।
नर्दन्तौगोवृषप्रख्यौघनाविवसविद्युतौ ॥

gadāparighahastautauyudhivīrausamīyatuḥ |
nardantaugovṛṣaprakhyaughanāvivasavidyutau ||

ततःक्रुद्धोगदांतस्यैचिक्षेपरजनीचरः ।
ज्वलतनींभास्कराभासांसुग्रीवायमहोदरः ॥

tataḥkruddhogadāṃtasyaicikṣeparajanīcaraḥ |
jvalatanīṃbhāskarābhāsāṃsugrīvāyamahodaraḥ ||

गदांतांसुमहाघोरामापततनींमहाबलः ।
सुग्रीवोरोषताम्राक्षस्समुद्यम्यमहाहवे ।
आजघानगदांतस्यपरिघेणहरीश्वर ।
पपात स गदोद्भिन्नःपरिघस्तस्यभूतले ॥

gadāṃtāṃsumahāghorāmāpatatanīṃmahābalaḥ |
sugrīvoroṣatāmrākṣassamudyamyamahāhave |
ājaghānagadāṃtasyaparigheṇaharīśvara |
papāta sa gadodbhinnaḥparighastasyabhūtale ||

ततोजग्राहतेजस्वीसुग्रीवोवसुधातलात् ।
आयसंमुसलंघोरंसर्वतोहेमभूषितम् ॥

tatojagrāhatejasvīsugrīvovasudhātalāt |
āyasaṃmusalaṃghoraṃsarvatohemabhūṣitam ||

स तमुद्यम्यचिक्षेपसोऽऽप्यन्यांव्याक्षिपद्गदाम् ।
भिन्नावन्योन्यमासाद्यपेततुद्दरणीतले ॥

sa tamudyamyacikṣepaso''pyanyāṃvyākṣipadgadām |
bhinnāvanyonyamāsādyapetatuddaraṇītale ||

ततोग्नप्रहरणौमुष्टिभ्यांतौसमीयतुः ।
तेजोबलसमाविष्टौदीप्ताविवहुताशनौ ॥

tatognapraharaṇaumuṣṭibhyāṃtausamīyatuḥ |
tejobalasamāviṣṭaudīptāvivahutāśanau ||

जघ्नतुस्तौतदान्योन्यंवेदतुश्चपुनःपुनः ।
तलैश्चान्योन्यमहत्यपेततुश्चमहीतले ॥

jaghnatustautadānyonyaṃvedatuścapunaḥpunaḥ |
talaiścānyonyamahatyapetatuścamahītale ||

उत्पेततुस्ततस्तूर्णंजघ्नतुश्चपरस्परम् ।
भुजैश्चिक्षिपतुर्वीरावन्योन्यमपराजितौ ॥

utpetatustatastūrṇaṃjaghnatuścaparasparam |
bhujaiścikṣipaturvīrāvanyonyamaparājitau ||

जग्मतुस्तौश्रमंवीरौबाहुयुधेपरंतपौ ।
अजहारतदाखडगमदूरपरिवर्तिनम् ।
राक्षसश्चर्मणासार्धंमहावेगोमहोदरः ॥

jagmatustauśramaṃvīraubāhuyudheparaṃtapau |
ajahāratadākhaḍagamadūraparivartinam |
rākṣasaścarmaṇāsārdhaṃmahāvegomahodaraḥ ||

थैव च महाखडगंचर्मणापतितंसह ।
जग्राहवानरश्रेष्ठस्सुग्रीवोवेगवत्तरः ॥

thaiva ca mahākhaḍagaṃcarmaṇāpatitaṃsaha |
jagrāhavānaraśreṣṭhassugrīvovegavattaraḥ ||

तौतुरोषपरीताङ्गौनर्दन्तावभ्यधावताम् ।
उद्यतासीरणेहृष्टावुभौशस्त्रविशारदौ ॥

tauturoṣaparītāṅgaunardantāvabhyadhāvatām |
udyatāsīraṇehṛṣṭāvubhauśastraviśāradau ||

दक्षिणंमण्डलंचोभौसुतूर्णंसम्परीयतुः ।
अन्योन्यमभिसङ्कृद्धौ जये प्रणिहितावुभौ ॥

dakṣiṇaṃmaṇḍalaṃcobhausutūrṇaṃsamparīyatuḥ |
anyonyamabhisaṅkṛddhau jaye praṇihitāvubhau ||

तुशूरोमहावेगोवीर्यश्लाघीमहोदरः ।
महाचर्मणितंखडगंपातयामासदुर्मतिः ॥

tuśūromahāvegovīryaślāghīmahodaraḥ |
mahācarmaṇitaṃkhaḍagaṃpātayāmāsadurmatiḥ ||

लग्नमुत्कर्षतःखडगंखडगेनकपिकुञ्जरः ।
जहारसशिरस्त्राणंकुण्डलोपहितंशिरः ॥

lagnamutkarṣataḥkhaḍagaṃkhaḍagenakapikuñjaraḥ |
jahārasaśirastrāṇaṃkuṇḍalopahitaṃśiraḥ ||

निकृत्तशिरसस्तस्यपतितस्यमहीतले ।
तद्बलंराक्षसेन्द्रस्यदृष्टवातत्र न तिष्टते ॥

nikṛttaśirasastasyapatitasyamahītale |
tadbalaṃrākṣasendrasyadṛṣṭavātatra na tiṣṭate ||

हत्वांतंवानरैस्सार्धंननादमुदितोहरिः ।
चुक्रोध च दशग्रीवोबभौहृष्टश्चराघवः ॥

hatvāṃtaṃvānaraissārdhaṃnanādamuditohariḥ |
cukrodha ca daśagrīvobabhauhṛṣṭaścarāghavaḥ ||

विषण्णवदनास्सर्वेराक्षसादीनचेतसः ।
विद्रवन्तिततस्सर्वेभयवित्रस्तचेतसः ॥

viṣaṇṇavadanāssarverākṣasādīnacetasaḥ |
vidravantitatassarvebhayavitrastacetasaḥ ||

महोदरंतंन्वििपात्यभूमौमहागिरेःकीर्णमिवैकदेशम् ।
सूर्यात्मजस्तत्ररराजलक्ष्म्यसूर्यस्स्वतेजोभिरिवाप्रधृष्यः ॥

mahodaraṃtaṃnviipātyabhūmaumahāgireḥkīrṇamivaikadeśam |
sūryātmajastatrararājalakṣmyasūryassvatejobhirivāpradhṛṣyaḥ ||