Skip to content
Yuddha Kanda Sarga 77 of 131 23 shlokas Journey stop 23
Valmiki Ramayana · Yuddha Kanda · Sarga 77

Hanuman Slays Nikumbha

युद्धकांड, सर्ग 77: हनुमान द्वारा निकुंभ वध

Hanuman kills Kumbhakarna's son Nikumbha.

हनुमान कुंभकर्ण के पुत्र निकुंभ का वध करते हैं।

Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 6.77.1

निकुम्भोभ्रातरंदृष्टवासुग्रीवेणनिपातितम् ।
प्रदहन्निवकोपेनवानरेन्द्रमवैक्षत ॥

nikumbhobhrātaraṃdṛṣṭavāsugrīveṇanipātitam |
pradahannivakopenavānarendramavaikṣata ||

2 6.77.2

ततस्स्रग्दामसन्नद्धंदत्तपञ्चाङ्गुलंशुभम् ।
आददेपरिघंवीरोमहेन्द्रशिखरोपमम् ॥

tatassragdāmasannaddhaṃdattapañcāṅgulaṃśubham |
ādadeparighaṃvīromahendraśikharopamam ||

3 6.77.3

हेमपट्टपरिक्षिप्तंवज्रविद्रुमभूषितम् ।
यमदण्डोपमंभीमंरक्षसांभयनाशनम् ॥

hemapaṭṭaparikṣiptaṃvajravidrumabhūṣitam |
yamadaṇḍopamaṃbhīmaṃrakṣasāṃbhayanāśanam ||

4 6.77.4

तमाविध्यमहातेजाश्शक्रध्वजसमंतदा ।
निननादविवृत्तास्योनिकुम्भोभीमविक्रमः ॥

tamāvidhyamahātejāśśakradhvajasamaṃtadā |
ninanādavivṛttāsyonikumbhobhīmavikramaḥ ||

5-6 6.77.5-6

उरोगतेननिष्केणभुजस्थैरङ्गदैरपि ।
कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्यांमालया च विचित्रया ।
निकुम्भोभूषणैर्भातितेनस्मपरिघेण च ।
यथेन्द्रधनुषामेघस्सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ॥

urogatenaniṣkeṇabhujasthairaṅgadairapi |
kuṇḍalābhyāṃ ca citrābhyāṃmālayā ca vicitrayā |
nikumbhobhūṣaṇairbhātitenasmaparigheṇa ca |
yathendradhanuṣāmeghassavidyutstanayitnumān ||

7 6.77.7

परिघाग्रेणपुष्पोटवातग्रथनिर्महात्मनः ।
प्रजज्वालसघोषश्चविधूमइवपावकः ॥

parighāgreṇapuṣpoṭavātagrathanirmahātmanaḥ |
prajajvālasaghoṣaścavidhūmaivapāvakaḥ ||

8 6.77.8

नगर्याविटपावत्यागन्धर्वभवनोत्तमैः ।
सतारग्रहनक्षत्रंसचन्द्रंसमहाग्रहम् ।
निकुम्भपरिघाघूर्णंभ्रमतीवनभस्थ्सलम् ॥

nagaryāviṭapāvatyāgandharvabhavanottamaiḥ |
satāragrahanakṣatraṃsacandraṃsamahāgraham |
nikumbhaparighāghūrṇaṃbhramatīvanabhasthsalam ||

9 6.77.9

दुरासदश्चसञ्जज्ञेपरिघाभरणप्रभः ।
कपीनांसनिकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ॥

durāsadaścasañjajñeparighābharaṇaprabhaḥ |
kapīnāṃsanikumbhāgniryugāntāgnirivotthitaḥ ||

10 6.77.10

राक्षसावानराश्चापि न शेकुस्स्पन्दितुंभयात् ।
हनूमांस्तुविवृत्योरस्तस्थौतस्याग्रतोबली ॥

rākṣasāvānarāścāpi na śekusspandituṃbhayāt |
hanūmāṃstuvivṛtyorastasthautasyāgratobalī ||

11 6.77.11

परिघोपमबाहुस्तुपरिघंभास्करप्रभम् ।
बलीबलवतस्तस्यपातयामासवक्षसि ॥

parighopamabāhustuparighaṃbhāskaraprabham |
balībalavatastasyapātayāmāsavakṣasi ||

12 6.77.12

स्थिरेतस्योरसिव्यूढेपरिघश्शतधाकृतः ।
विकीर्यमाणस्सहसाउल्काशतमिवाम्बरे ॥

sthiretasyorasivyūḍheparighaśśatadhākṛtaḥ |
vikīryamāṇassahasāulkāśatamivāmbare ||

13 6.77.13

स तुतेनप्रहारेणविचचालमहाकपिः ।
परिघेणसमाधूतोयथाभूमिचलेऽचलः ॥

sa tutenaprahāreṇavicacālamahākapiḥ |
parigheṇasamādhūtoyathābhūmicale'calaḥ ||

14 6.77.14

तथाभिहतस्तेनहनुमान् प्लवगोत्तमः ।
मुष्टिंसम्वर्तयामासबलेनातिमहाबलः ॥

tathābhihatastenahanumān plavagottamaḥ |
muṣṭiṃsamvartayāmāsabalenātimahābalaḥ ||

15 6.77.15

तमुद्यम्यमहातेजानिकुम्भोरसिवीर्यवान् ।
अभिचिक्षेपवेगेनवेगवान् वायुविक्रमः ॥

tamudyamyamahātejānikumbhorasivīryavān |
abhicikṣepavegenavegavān vāyuvikramaḥ ||

16 6.77.16

ततःपुस्फोटचर्मास्यप्रसुस्राव च शोणितम् ।
मुष्टिनातेनसञ्जज्ञेमेघेविद्युदिवोत्थिता ॥

tataḥpusphoṭacarmāsyaprasusrāva ca śoṇitam |
muṣṭinātenasañjajñemeghevidyudivotthitā ||

17 6.77.17

सःतुतेनप्रहारेणनिकुम्भोविचचाल ह ।
स्वस्थश्चापिनिजग्राहहनूमन्तंमहाबलम् ॥

saḥtutenaprahāreṇanikumbhovicacāla ha |
svasthaścāpinijagrāhahanūmantaṃmahābalam ||

18 6.77.18

चुक्रुशुस्तदासङ्ख्येभीमंलङ्कानिवासिनः ।
निकुम्भेनोद्यतंदृष्टवाहनूमन्तंमहाबलम् ॥

cukruśustadāsaṅkhyebhīmaṃlaṅkānivāsinaḥ |
nikumbhenodyataṃdṛṣṭavāhanūmantaṃmahābalam ||

19 6.77.19

तदाह्रियमाणोऽपिकुम्भकर्णात्मजेन ह ।
आजघानानिलसुतोवज्रकल्पेनमुष्टिना ॥

tadāhriyamāṇo'pikumbhakarṇātmajena ha |
ājaghānānilasutovajrakalpenamuṣṭinā ||

20 6.77.20

आत्मानंमोक्षयित्वाथक्षितावभ्यवपद्यत ।
हनूमानुन्ममाथाशुनिकुम्भंमारुतात्मजः ॥

ātmānaṃmokṣayitvāthakṣitāvabhyavapadyata |
hanūmānunmamāthāśunikumbhaṃmārutātmajaḥ ||

21 6.77.21

निक्षिप्यपरमायत्तोनिकुम्भंनिष्पिपेष ह ।
उत्पत्यचास्यवेगेनपपातोरसिवीर्यवान् ॥

nikṣipyaparamāyattonikumbhaṃniṣpipeṣa ha |
utpatyacāsyavegenapapātorasivīryavān ||

22 6.77.22

परिगृह्य च बाहुभ्यांपरिवृत्यशिरोधराम् ।
उत्पाटयामानशिरोभैरवंनदतोमहत् ॥

parigṛhya ca bāhubhyāṃparivṛtyaśirodharām |
utpāṭayāmānaśirobhairavaṃnadatomahat ||

23 6.77.23

अथनिनदतिसादितेनिकुम्भेपवनसुतेनरणेबभूवयुद्धम् ।
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोस्सुभीमम् ॥

athaninadatisāditenikumbhepavanasutenaraṇebabhūvayuddham |
daśarathasutarākṣasendrasūnvorbhṛśataramāgataroṣayossubhīmam ||

Next sarga · Yuddha Kanda 78Makaraksha Sets OutKhara's son Makaraksha rides out to avenge his father.

Characters in this sarga

All characters