Kumbhakarna Goes to War

स तथोक्तस्तुनिर्भर्त्स्यकुम्भकर्णोमहोदरम् ।
अब्रवीद्राक्षसश्रेष्ठंभ्रातरंरावणंततः ॥

sa tathoktastunirbhartsyakumbhakarṇomahodaram |
abravīdrākṣasaśreṣṭhaṃbhrātaraṃrāvaṇaṃtataḥ ||

सोऽहंतवभयंघोरंवधात्तस्यदुरात्मनः ।
रामस्याद्यप्रमार्जामिनिर्वैरोहिसुखीभव ॥

so'haṃtavabhayaṃghoraṃvadhāttasyadurātmanaḥ |
rāmasyādyapramārjāminirvairohisukhībhava ||

गर्जन्ति न वृथाशूरानिर्जलाइवतोयदाः ।
पश्यसम्पद्यमानंतुगर्जितंयुधिकर्मणा ॥

garjanti na vṛthāśūrānirjalāivatoyadāḥ |
paśyasampadyamānaṃtugarjitaṃyudhikarmaṇā ||

न मर्षयन्तिचात्मानंसम्भावयतिनात्मना ।
अदर्शयित्वाशूरास्तुकर्मकुर्वन्तिदुष्करम् ॥

na marṣayanticātmānaṃsambhāvayatinātmanā |
adarśayitvāśūrāstukarmakurvantiduṣkaram ||

विक्लबानामबुद्धीनांराज्ञापण्डितमानिनाम् ।
श्रृण्वतासदितमिदंत्वाद्विधानांमहोदर ॥

viklabānāmabuddhīnāṃrājñāpaṇḍitamāninām |
śrṛṇvatāsaditamidaṃtvādvidhānāṃmahodara ||

युद्धेकापुरुषैर्नित्यंभवद्भिःप्रियवादिभिः ।
राजानमनुगच्छद्भिःसर्वंकृत्यमोद्धिसादितम् ॥

yuddhekāpuruṣairnityaṃbhavadbhiḥpriyavādibhiḥ |
rājānamanugacchadbhiḥsarvaṃkṛtyamoddhisāditam ||

राजशेषाकृतालङ्काक्षीणःकोशोबलंहतम् ।
राजानमिममासाद्यसुहृचचिह्नममित्रकम् ॥

rājaśeṣākṛtālaṅkākṣīṇaḥkośobalaṃhatam |
rājānamimamāsādyasuhṛcacihnamamitrakam ||

एषनिर्याम्यहंयुद्धमुद्यतश्शत्रुनिर्जये ।
दुर्नयंभवतामद्यसमीकर्तुंमिहाहवे ॥

eṣaniryāmyahaṃyuddhamudyataśśatrunirjaye |
durnayaṃbhavatāmadyasamīkartuṃmihāhave ||

एवमुक्तवतोवाक्यंकुम्भकर्णस्यधीमतः ।
प्रत्युवाचततोवाक्यंप्रहसन्राक्षसाधिपः ॥

evamuktavatovākyaṃkumbhakarṇasyadhīmataḥ |
pratyuvācatatovākyaṃprahasanrākṣasādhipaḥ ||

महोदरोऽयंरामात्तुपरित्रस्तो न संशयः ।
न हिरोचयतेतात युद्धंयुद्धविशारद ॥

mahodaro'yaṃrāmāttuparitrasto na saṃśayaḥ |
na hirocayatetāta yuddhaṃyuddhaviśārada ||

कश्चिन्मेत्वत्समोनास्तिसौहृदेनबलेन च ।
गच्छशत्रुवधायत्वंकुम्भकर्णजयाय च ॥

kaścinmetvatsamonāstisauhṛdenabalena ca |
gacchaśatruvadhāyatvaṃkumbhakarṇajayāya ca ||

तस्मात्तुशत्रुनाशार्थंभवान्सम्बोधितोमया ।
अयंहिकालस्सुहृदांराक्षसानामरिन्दम ॥

tasmāttuśatrunāśārthaṃbhavānsambodhitomayā |
ayaṃhikālassuhṛdāṃrākṣasānāmarindama ||

तद्गच्छशूलमादायपाशहस्तइवान्तकः ।
वानरान्राजपुत्रौ च भक्ष्यादित्यतेजसा ॥

tadgacchaśūlamādāyapāśahastaivāntakaḥ |
vānarānrājaputrau ca bhakṣyādityatejasā ||

समालोक्यतुतेरूपंविद्रविष्यन्तिवानराः ।
रामलक्ष्मणयोश्चापिहृदयेप्रस्फुटिष्यतः ॥

samālokyatuterūpaṃvidraviṣyantivānarāḥ |
rāmalakṣmaṇayoścāpihṛdayeprasphuṭiṣyataḥ ||

एवमुक्त्वामहातेजाःकुम्भकर्णंमहाबलम् ।
पुनर्जातमिवात्मानंमेनेराक्षसपुङ्गवः ॥

evamuktvāmahātejāḥkumbhakarṇaṃmahābalam |
punarjātamivātmānaṃmenerākṣasapuṅgavaḥ ||

कुम्भकर्णबलाभिज्ञोजानंस्तस्यपराक्रमम् ।
बभूवमुदितोराजाशशाङ्कइवनिर्मलः ॥

kumbhakarṇabalābhijñojānaṃstasyaparākramam |
babhūvamuditorājāśaśāṅkaivanirmalaḥ ||

इत्येवमुक्तःसम्हृष्टोनिर्जगाममहाबलः ।
राज्ञस्तुवचनंश्रुत्वाकुम्भकर्णस्समुद्यतः ॥

ityevamuktaḥsamhṛṣṭonirjagāmamahābalaḥ |
rājñastuvacanaṃśrutvākumbhakarṇassamudyataḥ ||

आददेनिशितंशूलंवेगाच्छत्रुनिबर्हणम् ।
सर्वकालायसंदीप्तंतप्तकाञ्चनभूषणम् ॥

ādadeniśitaṃśūlaṃvegācchatrunibarhaṇam |
sarvakālāyasaṃdīptaṃtaptakāñcanabhūṣaṇam ||

इन्द्राशनिसमंभीमंवज्रप्रतिमगौरवम् ।
देवदानवगन्धर्वयक्षपन्नगसूदनम् ।
रक्तमाल्यंमहाधामंस्वतश्चोद्गतपावकम् ।
आदायनिशितंशूलंशत्रुशोणितरञ्जितम् ।
कुम्भकर्णोमहातेजारावणंवाक्यमब्रवीत् ॥

indrāśanisamaṃbhīmaṃvajrapratimagauravam |
devadānavagandharvayakṣapannagasūdanam |
raktamālyaṃmahādhāmaṃsvataścodgatapāvakam |
ādāyaniśitaṃśūlaṃśatruśoṇitarañjitam |
kumbhakarṇomahātejārāvaṇaṃvākyamabravīt ||

गमिष्याम्यहमेकाकीतिष्ठत्विहबलंमम ।
अद्यतान् क्षुभितान् क्रुद्धोभक्षयिष्यामिवानरान् ॥

gamiṣyāmyahamekākītiṣṭhatvihabalaṃmama |
adyatān kṣubhitān kruddhobhakṣayiṣyāmivānarān ||

कुम्भकर्णवचश्श्रुत्वारावणोवाक्यमब्रवीत् ।
सैन्यैःपरिवृतोगच्छशूलमुद्गतपाणिभिः ॥

kumbhakarṇavacaśśrutvārāvaṇovākyamabravīt |
sainyaiḥparivṛtogacchaśūlamudgatapāṇibhiḥ ||

वानराहिमहात्मानश्शीघ्रास्सव्यवसायिनः ।
एकाकिनंप्रमत्तंवानयेयुद्धशनैःक्ष्यम् ॥

vānarāhimahātmānaśśīghrāssavyavasāyinaḥ |
ekākinaṃpramattaṃvānayeyuddhaśanaiḥkṣyam ||

तस्मात्परमदुर्धर्षैः सैन्यैःपरिवृतोव्रज ।
रक्षसामहितंसर्वंशत्रुपक्षंनिषूदय ॥

tasmātparamadurdharṣaiḥ sainyaiḥparivṛtovraja |
rakṣasāmahitaṃsarvaṃśatrupakṣaṃniṣūdaya ||

अथासनात्समुत्पत्यस्रजं मणिकृतान्तराम् ।
आबबन्धमहातेजाःकुम्भकर्णस्यरावणः ॥

athāsanātsamutpatyasrajaṃ maṇikṛtāntarām |
ābabandhamahātejāḥkumbhakarṇasyarāvaṇaḥ ||

अङ्गदान्यङ्गुलीवेष्टान्वराण्याभरणानि च ।
हारं च श्शिसङ्काशमाबबन्दमहात्मनः ॥

aṅgadānyaṅgulīveṣṭānvarāṇyābharaṇāni ca |
hāraṃ ca śśisaṅkāśamābabandamahātmanaḥ ||

दिव्यानि च सुगन्धीनिमाल्यदामानिरावणः ।
श्रोत्रिचासञ्जयामासश्रीमतीचास्यकुण्डले ॥

divyāni ca sugandhīnimālyadāmānirāvaṇaḥ |
śrotricāsañjayāmāsaśrīmatīcāsyakuṇḍale ||

काञ्चनाङ्गदकेयूरोनिष्काभरणभूषितः ।
कुम्भकर्णोबृहत्कर्णस्सुहुतोऽग्निरिवाबभौ ॥

kāñcanāṅgadakeyūroniṣkābharaṇabhūṣitaḥ |
kumbhakarṇobṛhatkarṇassuhuto'gnirivābabhau ||

श्रोणीसूत्रेणमहतामेचकेनव्यराजत ।
अमृतोत्पादनेनद्धोभुजङ्गेनेवमन्दरः ॥

śroṇīsūtreṇamahatāmecakenavyarājata |
amṛtotpādanenaddhobhujaṅgenevamandaraḥ ||

स काञ्चनंभारसहंनिवातंविद्युत्प्रभंदीप्तमिवात्मभासा ।
आबध्यमानःकवचंरराजसन्ध्याभ्रसम्वीतराजः ॥

sa kāñcanaṃbhārasahaṃnivātaṃvidyutprabhaṃdīptamivātmabhāsā |
ābadhyamānaḥkavacaṃrarājasandhyābhrasamvītarājaḥ ||

सर्वाभरणसर्वाङ्गश्शूलपाणिस्सराक्षसः ।
त्रिविक्रमकृतोत्साहोनारायणइवाबभौ ।
भ्रातरंसम्परिष्वज्यकृत्वाचापिप्रदक्षिणम् ।
प्रणम्यशिरसातस्मैसम्प्रतस्थेमहाबलः ॥

sarvābharaṇasarvāṅgaśśūlapāṇissarākṣasaḥ |
trivikramakṛtotsāhonārāyaṇaivābabhau |
bhrātaraṃsampariṣvajyakṛtvācāpipradakṣiṇam |
praṇamyaśirasātasmaisampratasthemahābalaḥ ||

निष्पतन्तंमहाकायंमहानादंमहाबलम् ।
तमाशीर्भिःप्रशस्ताभिःप्रेषयामासरावणः ॥

niṣpatantaṃmahākāyaṃmahānādaṃmahābalam |
tamāśīrbhiḥpraśastābhiḥpreṣayāmāsarāvaṇaḥ ||

शङ्खदुन्दुभिनिर्घोषैस्सैन्यैश्चापिवरायुथैः ।
तंगजैश्चतुरङ्गैश्चस्यन्दनैश्चाम्बुदस्वनैः ।
अनुजग्मुर्महात्मानं रथिनो रथिनां वरम् ॥

śaṅkhadundubhinirghoṣaissainyaiścāpivarāyuthaiḥ |
taṃgajaiścaturaṅgaiścasyandanaiścāmbudasvanaiḥ |
anujagmurmahātmānaṃ rathino rathināṃ varam ||

सर्पैरुष्ट्रैःखरैरश्वैस्सिम्हद्विपमृगद्विजैः ।
अनुजग्मुश्चतंघोरंकुम्भकर्णंमहाबलम् ॥

sarpairuṣṭraiḥkharairaśvaissimhadvipamṛgadvijaiḥ |
anujagmuścataṃghoraṃkumbhakarṇaṃmahābalam ||

स पुष्पवर्षैरवकीर्यमाणोधृतातपत्रःशितशूलपाणिः ।
मदोत्कटःशोणितगन्धमत्तोविनिर्ययौदावनदेवशत्रुः ॥

sa puṣpavarṣairavakīryamāṇodhṛtātapatraḥśitaśūlapāṇiḥ |
madotkaṭaḥśoṇitagandhamattoviniryayaudāvanadevaśatruḥ ||

पदातयश्चबहवोमहानादामहाबलाः ।
अन्वयूराक्षसाभीमाभीमाक्षाश्शस्त्रपाणयः ॥

padātayaścabahavomahānādāmahābalāḥ |
anvayūrākṣasābhīmābhīmākṣāśśastrapāṇayaḥ ||

रक्ताक्षास्सुमहाकायानीलाञ्चनचयोपमाः ।
शूलानुद्यम्यखडगांश्चनिशितांश्चपरश्वधान् ।
बहुव्यामांश्चपरिघान्गदाश्चमुसलानि च ।
तालस्कन्धांश्चविपुलान्क्षेपणीयान्दुरासदान् ॥

raktākṣāssumahākāyānīlāñcanacayopamāḥ |
śūlānudyamyakhaḍagāṃścaniśitāṃścaparaśvadhān |
bahuvyāmāṃścaparighāngadāścamusalāni ca |
tālaskandhāṃścavipulānkṣepaṇīyāndurāsadān ||

अथान्यद्वपुरादायदारुणंरोमहर्षणम् ।
निष्पपातमहातेजाःकुम्भकर्णोमहाबलः ।
धनुःशतपरीणाहः स षट्छत्रसमुच्छ्रितः ।
रौद्रःशकटचक्राक्षोमहापर्वतसन्निभः ॥

athānyadvapurādāyadāruṇaṃromaharṣaṇam |
niṣpapātamahātejāḥkumbhakarṇomahābalaḥ |
dhanuḥśataparīṇāhaḥ sa ṣaṭchatrasamucchritaḥ |
raudraḥśakaṭacakrākṣomahāparvatasannibhaḥ ||

सन्निपत्य च रक्षांसिदग्धशैलोपमामहान् ।
कुम्भकर्णोमहावक्त्रःप्रहसन्निदमब्रवीत् ॥

sannipatya ca rakṣāṃsidagdhaśailopamāmahān |
kumbhakarṇomahāvaktraḥprahasannidamabravīt ||

अद्यवानरमुख्यानांतानियूथानिभागश ।
निर्दहिष्यामिसङ्ख्रुद्धश्शलाभानिवपावकः ॥

adyavānaramukhyānāṃtāniyūthānibhāgaśa |
nirdahiṣyāmisaṅkhruddhaśśalābhānivapāvakaḥ ||

नापराध्यन्तिमेकामंवानराः वनचारिणः ।
जातिरस्मद्विधानांसापुरोद्यानविभूषणम् ॥

nāparādhyantimekāmaṃvānarāḥ vanacāriṇaḥ |
jātirasmadvidhānāṃsāpurodyānavibhūṣaṇam ||

पुररोधस्यमूलंतुराघवस्सहलक्ष्मणः ।
हतेतस्मिन् हतंसर्वंतंवधिष्यामिसंयुगे ॥

purarodhasyamūlaṃturāghavassahalakṣmaṇaḥ |
hatetasmin hataṃsarvaṃtaṃvadhiṣyāmisaṃyuge ||

एवंतस्यब्रुवाणस्यकुम्भकर्णस्यराक्षसाः ।
नादंचक्रुर्महाघोरंकम्पयन्तइवार्णवम् ॥

evaṃtasyabruvāṇasyakumbhakarṇasyarākṣasāḥ |
nādaṃcakrurmahāghoraṃkampayantaivārṇavam ||

तस्यनिष्पततस्तूर्णंकुम्भकर्णस्यधीमतः ।
बभूवुर्घोररूपाणिनिमित्तानिसमन्ततः ॥

tasyaniṣpatatastūrṇaṃkumbhakarṇasyadhīmataḥ |
babhūvurghorarūpāṇinimittānisamantataḥ ||

उल्काशनियुतामेघाबभूवुर्गर्धभारुणाः ।
ससागरवनाचैववसुधासमकम्पत ॥

ulkāśaniyutāmeghābabhūvurgardhabhāruṇāḥ |
sasāgaravanācaivavasudhāsamakampata ||

घोररूपाश्शिवानेदुस्सज्वालकबलैर्मुखैः ।
मण्डलान्यपसव्यानिबबन्धुश्चविहङ्गमाः ॥

ghorarūpāśśivānedussajvālakabalairmukhaiḥ |
maṇḍalānyapasavyānibabandhuścavihaṅgamāḥ ||

निष्पपात च गृध्रोमालेवाऽस्यपथिगच्छतः ।
प्रास्फुरन्नयनंचास्यसव्योबाहुश्चकम्पत ॥

niṣpapāta ca gṛdhromālevā'syapathigacchataḥ |
prāsphurannayanaṃcāsyasavyobāhuścakampata ||

निष्पपाततदाचोल्काज्वलन्तीभीमनिश्श्वना ।
आदित्योनिष्प्रभश्चासीन्नप्रवाति च ऽनिलः ॥

niṣpapātatadācolkājvalantībhīmaniśśvanā |
ādityoniṣprabhaścāsīnnapravāti ca 'nilaḥ ||

अचिन्तयन्महोत्पातानुदितान्रोमहर्षणान् ।
निर्ययौकुम्भकर्णस्तुकृतान्तबलचोदितः ॥

acintayanmahotpātānuditānromaharṣaṇān |
niryayaukumbhakarṇastukṛtāntabalacoditaḥ ||

न लङ्घयित्वाप्राकारंपद्भ्यांपर्वतसन्निभः ।
ददर्शाभ्रघनप्रख्यंवानरानीकमद्भुतम् ॥

na laṅghayitvāprākāraṃpadbhyāṃparvatasannibhaḥ |
dadarśābhraghanaprakhyaṃvānarānīkamadbhutam ||

तेदृष्टवाराक्षसश्रेष्ठंवानराःपर्वतोपमम् ।
वायुनुन्नाइवघनाययुस्सर्वादिशस्तदा ॥

tedṛṣṭavārākṣasaśreṣṭhaṃvānarāḥparvatopamam |
vāyununnāivaghanāyayussarvādiśastadā ||

तद्वानरानीकमतिप्रचण्डंदिशोद्रवद्भिन्नमवाभ्रजालम् ।
स कुम्भकर्णस्समवेक्ष्यहर्षान्ननादभूयोघनवद्घनाभः ॥

tadvānarānīkamatipracaṇḍaṃdiśodravadbhinnamavābhrajālam |
sa kumbhakarṇassamavekṣyaharṣānnanādabhūyoghanavadghanābhaḥ ||

तेतस्यघोरंनिनदंनिशम्ययथानिनादंदिविवारिदस्य ।
पेतुर्धरण्यांबहवःप्लवङ्गानिकृत्तमूलाइवशालवृक्षाः ॥

tetasyaghoraṃninadaṃniśamyayathāninādaṃdivivāridasya |
peturdharaṇyāṃbahavaḥplavaṅgānikṛttamūlāivaśālavṛkṣāḥ ||

विपुलपरिघवान् स कुम्भकर्णोरिपुनिधनायविनिस्पृतोत्मा ।
कपिषणभयमाददत्सुभीमंप्रभुरिवदण्डवान्युगान्ते ॥

vipulaparighavān sa kumbhakarṇoripunidhanāyavinispṛtotmā |
kapiṣaṇabhayamādadatsubhīmaṃprabhurivadaṇḍavānyugānte ||