बलस्यचविघातेनअङ्गदस्यजयेनच ।
राक्षसःक्रोधमाविष्टोवज्रदंष्ट्रोमहाबलः ॥
balasyacavighātenaaṅgadasyajayenaca |
rākṣasaḥkrodhamāviṣṭovajradaṃṣṭromahābalaḥ ||
युद्धकांड, सर्ग 54: अंगद द्वारा वज्रदंष्ट्र वध
Angada kills Vajradamshtra in a duel.
अंगद द्वंद्व में वज्रदंष्ट्र का वध करते हैं।
बलस्यचविघातेनअङ्गदस्यजयेनच ।
राक्षसःक्रोधमाविष्टोवज्रदंष्ट्रोमहाबलः ॥
balasyacavighātenaaṅgadasyajayenaca |
rākṣasaḥkrodhamāviṣṭovajradaṃṣṭromahābalaḥ ||
विष्पार्यचधनुर्घोरंशक्राशनिसमस्वनम् ।
वानराणामनीकानिप्राकिरच्छरवृष्टिभिः ॥
viṣpāryacadhanurghoraṃśakrāśanisamasvanam |
vānarāṇāmanīkāniprākiraccharavṛṣṭibhiḥ ||
राक्षसाश्चापिमुख्यास्तेरथेषुसमवस्थिताः ।
नानाप्रहरणाश्शूराःप्रायुध्यन्तस्तदारणे ॥
rākṣasāścāpimukhyāsteratheṣusamavasthitāḥ |
nānāpraharaṇāśśūrāḥprāyudhyantastadāraṇe ||
वानराणांचशूरायेतेसर्वेप्लवगर्षभाः ।
आयुध्यन्तशिलाहस्तास्समवेतास्समन्ततः ॥
vānarāṇāṃcaśūrāyetesarveplavagarṣabhāḥ |
āyudhyantaśilāhastāssamavetāssamantataḥ ||
तत्रायुधसहस्राणितस्मिन्नायोधनेभृशम् ।
राक्षसाःकपिमुख्येषुपातयांचक्रिरेतदा ॥
tatrāyudhasahasrāṇitasminnāyodhanebhṛśam |
rākṣasāḥkapimukhyeṣupātayāṃcakriretadā ||
वानराश्चापिरक्षस्सुगिरवृक्षान्महाशिलाः ।
प्रवीराःपातयामासुर्मत्तमातङ्गसन्निभाः ॥
vānarāścāpirakṣassugiravṛkṣānmahāśilāḥ |
pravīrāḥpātayāmāsurmattamātaṅgasannibhāḥ ||
शूराणांयुद्यमानानांसमरेष्न्विवर्तिनाम् ।
तद्राक्षसगणानांचसुयुद्धंसमवर्तत ॥
śūrāṇāṃyudyamānānāṃsamareṣnvivartinām |
tadrākṣasagaṇānāṃcasuyuddhaṃsamavartata ||
प्रभिन्नशिरसःकेचिछचिन्नैःपादैश्चबाहुभिः ।
शस्स्रैरर्दितदेहाभ्यरुधिरेणसमुक्षिताः ।
हरयोराक्षसाश्चैवशेरतेगांसमाश्रिताः ।
कङ्कगृध्रवळैराढ्याश्चगोमायुगलसङ्कुलाः ॥
prabhinnaśirasaḥkecichacinnaiḥpādaiścabāhubhiḥ |
śassrairarditadehābhyarudhireṇasamukṣitāḥ |
harayorākṣasāścaivaśerategāṃsamāśritāḥ |
kaṅkagṛdhravaḷairāḍhyāścagomāyugalasaṅkulāḥ ||
कबन्धानिसमुत्पेतुर्भीमाणांभीषणानिवै ।
भुजपाणिशिरश्छिन्नकायाश्चभूतले ।
वानराराक्षसाश्चापिनिपेतुस्तत्रवैरणे ॥
kabandhānisamutpeturbhīmāṇāṃbhīṣaṇānivai |
bhujapāṇiśiraśchinnakāyāścabhūtale |
vānarārākṣasāścāpinipetustatravairaṇe ||
ततोवानरसैन्येनहन्यमानंनिशाचरम् ।
प्राभज्यतबलंसर्वंवज्रदंष्ट्रस्यपश्यतः ॥
tatovānarasainyenahanyamānaṃniśācaram |
prābhajyatabalaṃsarvaṃvajradaṃṣṭrasyapaśyataḥ ||
राक्षसान्भयवित्रस्तान्हन्यमानान् प्लवङ्गमैः ।
दृष्टवासरोषताम्राक्षोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ।
प्रविवेशधनुष्पाणिस्त्रासयन्हरिवाहिनीम् ॥
rākṣasānbhayavitrastānhanyamānān plavaṅgamaiḥ |
dṛṣṭavāsaroṣatāmrākṣovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
praviveśadhanuṣpāṇistrāsayanharivāhinīm ||
शरैर्विदारयामासकङ्कपत्रैरजिह्मगैः ।
बिभेदवानरांस्तत्रसप्ताष्टौनवपञ्चच ।
विव्याधपरमक्रुद्धोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ॥
śarairvidārayāmāsakaṅkapatrairajihmagaiḥ |
bibhedavānarāṃstatrasaptāṣṭaunavapañcaca |
vivyādhaparamakruddhovajradaṃṣṭraḥpratāpavān ||
त्रस्ताःसर्वेहरिगणाःशरैःसङ्कृत्तकन्दराः ।
अङ्गदंसम्प्रधावन्तिप्रजापतिमिवप्रजाः ॥
trastāḥsarveharigaṇāḥśaraiḥsaṅkṛttakandarāḥ |
aṅgadaṃsampradhāvantiprajāpatimivaprajāḥ ||
ततोहरिगणान् भग्नान् दृष्टवावालिसुतस्तदा ।
क्रोधेनवज्रदंष्ट्रंतमुदीक्षन्तमुदैक्षत ॥
tatoharigaṇān bhagnān dṛṣṭavāvālisutastadā |
krodhenavajradaṃṣṭraṃtamudīkṣantamudaikṣata ||
वज्रदंष्ट्रोऽङ्गदश्चोभौसङ्गतौहरिराक्षसौ ।
चेरतुःपरमक्रुद्धौहरिमत्तगजाविव ॥
vajradaṃṣṭro'ṅgadaścobhausaṅgatauharirākṣasau |
ceratuḥparamakruddhauharimattagajāviva ||
ततश्शतसहस्रेणहरिपुत्रंमहाबलः ।
जघानमर्मदेशेषुमातङ्गमिवतोमरैः ॥
tataśśatasahasreṇahariputraṃmahābalaḥ |
jaghānamarmadeśeṣumātaṅgamivatomaraiḥ ||
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गोवालिसूनुर्महाबलः ।
चिक्षेपवज्रदंष्ट्रायवृक्षंभीमपराक्रमः ॥
rudhirokṣitasarvāṅgovālisūnurmahābalaḥ |
cikṣepavajradaṃṣṭrāyavṛkṣaṃbhīmaparākramaḥ ||
दृष्टापतन्तंतंवृक्षमसम्भ्रान्तश्चराक्षसः ।
चिच्छेदबहुधासोऽपिमथितःप्रादतद्भुवि ॥
dṛṣṭāpatantaṃtaṃvṛkṣamasambhrāntaścarākṣasaḥ |
cicchedabahudhāso'pimathitaḥprādatadbhuvi ||
तंदृष्टवावज्रदंष्ट्रस्यविक्रमंप्लवगर्षभ ।
प्रगृह्यविपुलंशैलंचिक्षेपचननादच ॥
taṃdṛṣṭavāvajradaṃṣṭrasyavikramaṃplavagarṣabha |
pragṛhyavipulaṃśailaṃcikṣepacananādaca ||
समापतन्तंदृष्टवासरथादाप्लुत्यवीर्यवान् ।
गदापाणिरसम्भ्रान्तःपृथिव्यांसमतिष्ठत ॥
samāpatantaṃdṛṣṭavāsarathādāplutyavīryavān |
gadāpāṇirasambhrāntaḥpṛthivyāṃsamatiṣṭhata ||
साङ्गदेनगदाक्षिप्तागत्वातुरणमूर्धनि ।
सचक्रकूबरंसाश्वंप्रममाथरथंतदा ॥
sāṅgadenagadākṣiptāgatvāturaṇamūrdhani |
sacakrakūbaraṃsāśvaṃpramamātharathaṃtadā ||
ततोऽन्यच्छिखरंगृह्यविपुलंद्रुमभूषितम् ।
वज्रदंष्ट्रस्यशिरसिपातयामाससाऽङ्गदः ॥
tato'nyacchikharaṃgṛhyavipulaṃdrumabhūṣitam |
vajradaṃṣṭrasyaśirasipātayāmāsasā'ṅgadaḥ ||
अभवच्छोणितोद्गारीवज्रदंष्ट्रस्समूर्छितः ।
मुहूर्तमभवन्मूढोगदामालिङ् ग्यनिश्श्वसन् ॥
abhavacchoṇitodgārīvajradaṃṣṭrassamūrchitaḥ |
muhūrtamabhavanmūḍhogadāmāliṅ gyaniśśvasan ||
संलब्दसंज्ञोगदयावालिपुत्रमवस्थितम् ।
जघानपरमक्रुद्धोवक्षोदेशेनिशाचरः ॥
saṃlabdasaṃjñogadayāvāliputramavasthitam |
jaghānaparamakruddhovakṣodeśeniśācaraḥ ||
गदांत्यक्त्वाततस्तत्रमुष्टियुद्धमवर्तत ।
अन्योन्यंजघ्नतुस्तत्रतावुभौहरिराक्षसौ ॥
gadāṃtyaktvātatastatramuṣṭiyuddhamavartata |
anyonyaṃjaghnatustatratāvubhauharirākṣasau ||
रुधिरोद्गारिणौतौतुप्रहारैर्जनितश्रमौ ।
बभूवतुस्सुविक्रान्तावङ्गारकबुधाविव ॥
rudhirodgāriṇautautuprahārairjanitaśramau |
babhūvatussuvikrāntāvaṅgārakabudhāviva ||
ततःपरमतेजस्वीअङ्गदःप्लवगर्षभः ।
उत्पाट्यवृक्षंस्थितवान् बहुपुष्पफलाञ्चितम् ॥
tataḥparamatejasvīaṅgadaḥplavagarṣabhaḥ |
utpāṭyavṛkṣaṃsthitavān bahupuṣpaphalāñcitam ||
जग्राहचार्षभंचर्मखडगंचविपुलंशुभम् ।
किङ्किणाजालसञ्छन्नंचर्मणाचपरिष्कृतम् ॥
jagrāhacārṣabhaṃcarmakhaḍagaṃcavipulaṃśubham |
kiṅkiṇājālasañchannaṃcarmaṇācapariṣkṛtam ||
चित्रांश्चरुचिरान्मार्गांश्चेरतुःकपिराक्षसौ ।
जघ्नतुश्चतदान्योन्यंनिर्दयंजयकाङ् क्षिणौ ॥
citrāṃścarucirānmārgāṃśceratuḥkapirākṣasau |
jaghnatuścatadānyonyaṃnirdayaṃjayakāṅ kṣiṇau ||
व्रणैस्सास्त्रैरशोभेतांपुष्पिताविवकिंशुकौ ।
युध्यमानौपरिश्रान्तौजानुभ्यामवनींगतौ ॥
vraṇaissāstrairaśobhetāṃpuṣpitāvivakiṃśukau |
yudhyamānaupariśrāntaujānubhyāmavanīṃgatau ||
निमेषान्तरमात्रेणअङ्गदःकपिकुञ्जरः ।
उदतिष्ठतदीप्ताक्षोदण्डाहतइवोरगः ॥
nimeṣāntaramātreṇaaṅgadaḥkapikuñjaraḥ |
udatiṣṭhatadīptākṣodaṇḍāhataivoragaḥ ||
निर्मलेनसुधौतेनखड्डेनास्यमहच्छिरः ।
जघानवज्रदंष्ट्रस्यवालिसूमर्महाबलः ॥
nirmalenasudhautenakhaḍḍenāsyamahacchiraḥ |
jaghānavajradaṃṣṭrasyavālisūmarmahābalaḥ ||
रुधिरोक्षितगात्रस्यबभूवपतितंद्विधा ।
सरोषपरिवृत्ताक्षंशुभंखडगहतंशिरः ॥
rudhirokṣitagātrasyababhūvapatitaṃdvidhā |
saroṣaparivṛttākṣaṃśubhaṃkhaḍagahataṃśiraḥ ||
वज्रदंष्ट्रंहतंदृष्टवाराक्षसाभयमोहिताः ।
त्रस्ताह्यभ्यद्रवन् लङ्कांवध्यमानाःप्लवङ्गमैः ।
विषण्णवदनाः दीनाह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखाः ॥
vajradaṃṣṭraṃhataṃdṛṣṭavārākṣasābhayamohitāḥ |
trastāhyabhyadravan laṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |
viṣaṇṇavadanāḥ dīnāhriyākiñcidavāṅmukhāḥ ||
निहत्यतंवज्रधरप्रतापःसवालिसूनुःकपिसैन्यमध्ये ।
जगामहर्षंमहितोमहाबलःसहस्रनेत्रस्त्रिदशैरिवावृतः ॥
nihatyataṃvajradharapratāpaḥsavālisūnuḥkapisainyamadhye |
jagāmaharṣaṃmahitomahābalaḥsahasranetrastridaśairivāvṛtaḥ ||