Skip to content
Yuddha Kanda Sarga 54 of 131 38 shlokas Journey stop 23
Valmiki Ramayana · Yuddha Kanda · Sarga 54

Angada Slays Vajradamshtra

युद्धकांड, सर्ग 54: अंगद द्वारा वज्रदंष्ट्र वध

Angada kills Vajradamshtra in a duel.

अंगद द्वंद्व में वज्रदंष्ट्र का वध करते हैं।

Meanings for this sarga are being writtenThe Sanskrit text and its transliteration are complete. The Hindi and English meaning of each shloka will appear here as they are added, Kanda by Kanda. इस सर्ग के श्लोकों का हिंदी और अंग्रेज़ी अर्थ जल्द जोड़ा जाएगा।
1 6.54.1

बलस्यचविघातेनअङ्गदस्यजयेनच ।
राक्षसःक्रोधमाविष्टोवज्रदंष्ट्रोमहाबलः ॥

balasyacavighātenaaṅgadasyajayenaca |
rākṣasaḥkrodhamāviṣṭovajradaṃṣṭromahābalaḥ ||

2 6.54.2

विष्पार्यचधनुर्घोरंशक्राशनिसमस्वनम् ।
वानराणामनीकानिप्राकिरच्छरवृष्टिभिः ॥

viṣpāryacadhanurghoraṃśakrāśanisamasvanam |
vānarāṇāmanīkāniprākiraccharavṛṣṭibhiḥ ||

3 6.54.3

राक्षसाश्चापिमुख्यास्तेरथेषुसमवस्थिताः ।
नानाप्रहरणाश्शूराःप्रायुध्यन्तस्तदारणे ॥

rākṣasāścāpimukhyāsteratheṣusamavasthitāḥ |
nānāpraharaṇāśśūrāḥprāyudhyantastadāraṇe ||

4 6.54.4

वानराणांचशूरायेतेसर्वेप्लवगर्षभाः ।
आयुध्यन्तशिलाहस्तास्समवेतास्समन्ततः ॥

vānarāṇāṃcaśūrāyetesarveplavagarṣabhāḥ |
āyudhyantaśilāhastāssamavetāssamantataḥ ||

5 6.54.5

तत्रायुधसहस्राणितस्मिन्नायोधनेभृशम् ।
राक्षसाःकपिमुख्येषुपातयांचक्रिरेतदा ॥

tatrāyudhasahasrāṇitasminnāyodhanebhṛśam |
rākṣasāḥkapimukhyeṣupātayāṃcakriretadā ||

6 6.54.6

वानराश्चापिरक्षस्सुगिरवृक्षान्महाशिलाः ।
प्रवीराःपातयामासुर्मत्तमातङ्गसन्निभाः ॥

vānarāścāpirakṣassugiravṛkṣānmahāśilāḥ |
pravīrāḥpātayāmāsurmattamātaṅgasannibhāḥ ||

7 6.54.7

शूराणांयुद्यमानानांसमरेष्न्विवर्तिनाम् ।
तद्राक्षसगणानांचसुयुद्धंसमवर्तत ॥

śūrāṇāṃyudyamānānāṃsamareṣnvivartinām |
tadrākṣasagaṇānāṃcasuyuddhaṃsamavartata ||

8-9 6.54.8-9

प्रभिन्नशिरसःकेचिछचिन्नैःपादैश्चबाहुभिः ।
शस्स्रैरर्दितदेहाभ्यरुधिरेणसमुक्षिताः ।
हरयोराक्षसाश्चैवशेरतेगांसमाश्रिताः ।
कङ्कगृध्रवळैराढ्याश्चगोमायुगलसङ्कुलाः ॥

prabhinnaśirasaḥkecichacinnaiḥpādaiścabāhubhiḥ |
śassrairarditadehābhyarudhireṇasamukṣitāḥ |
harayorākṣasāścaivaśerategāṃsamāśritāḥ |
kaṅkagṛdhravaḷairāḍhyāścagomāyugalasaṅkulāḥ ||

10 6.54.10

कबन्धानिसमुत्पेतुर्भीमाणांभीषणानिवै ।
भुजपाणिशिरश्छिन्नकायाश्चभूतले ।
वानराराक्षसाश्चापिनिपेतुस्तत्रवैरणे ॥

kabandhānisamutpeturbhīmāṇāṃbhīṣaṇānivai |
bhujapāṇiśiraśchinnakāyāścabhūtale |
vānarārākṣasāścāpinipetustatravairaṇe ||

11 6.54.11

ततोवानरसैन्येनहन्यमानंनिशाचरम् ।
प्राभज्यतबलंसर्वंवज्रदंष्ट्रस्यपश्यतः ॥

tatovānarasainyenahanyamānaṃniśācaram |
prābhajyatabalaṃsarvaṃvajradaṃṣṭrasyapaśyataḥ ||

12-13 6.54.12-13

राक्षसान्भयवित्रस्तान्हन्यमानान् प्लवङ्गमैः ।
दृष्टवासरोषताम्राक्षोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ।
प्रविवेशधनुष्पाणिस्त्रासयन्हरिवाहिनीम् ॥

rākṣasānbhayavitrastānhanyamānān plavaṅgamaiḥ |
dṛṣṭavāsaroṣatāmrākṣovajradaṃṣṭraḥpratāpavān |
praviveśadhanuṣpāṇistrāsayanharivāhinīm ||

14 6.54.14

शरैर्विदारयामासकङ्कपत्रैरजिह्मगैः ।
बिभेदवानरांस्तत्रसप्ताष्टौनवपञ्चच ।
विव्याधपरमक्रुद्धोवज्रदंष्ट्रःप्रतापवान् ॥

śarairvidārayāmāsakaṅkapatrairajihmagaiḥ |
bibhedavānarāṃstatrasaptāṣṭaunavapañcaca |
vivyādhaparamakruddhovajradaṃṣṭraḥpratāpavān ||

15 6.54.15

त्रस्ताःसर्वेहरिगणाःशरैःसङ्कृत्तकन्दराः ।
अङ्गदंसम्प्रधावन्तिप्रजापतिमिवप्रजाः ॥

trastāḥsarveharigaṇāḥśaraiḥsaṅkṛttakandarāḥ |
aṅgadaṃsampradhāvantiprajāpatimivaprajāḥ ||

16 6.54.16

ततोहरिगणान् भग्नान् दृष्टवावालिसुतस्तदा ।
क्रोधेनवज्रदंष्ट्रंतमुदीक्षन्तमुदैक्षत ॥

tatoharigaṇān bhagnān dṛṣṭavāvālisutastadā |
krodhenavajradaṃṣṭraṃtamudīkṣantamudaikṣata ||

17 6.54.17

वज्रदंष्ट्रोऽङ्गदश्चोभौसङ्गतौहरिराक्षसौ ।
चेरतुःपरमक्रुद्धौहरिमत्तगजाविव ॥

vajradaṃṣṭro'ṅgadaścobhausaṅgatauharirākṣasau |
ceratuḥparamakruddhauharimattagajāviva ||

18 6.54.18

ततश्शतसहस्रेणहरिपुत्रंमहाबलः ।
जघानमर्मदेशेषुमातङ्गमिवतोमरैः ॥

tataśśatasahasreṇahariputraṃmahābalaḥ |
jaghānamarmadeśeṣumātaṅgamivatomaraiḥ ||

19 6.54.19

रुधिरोक्षितसर्वाङ्गोवालिसूनुर्महाबलः ।
चिक्षेपवज्रदंष्ट्रायवृक्षंभीमपराक्रमः ॥

rudhirokṣitasarvāṅgovālisūnurmahābalaḥ |
cikṣepavajradaṃṣṭrāyavṛkṣaṃbhīmaparākramaḥ ||

20 6.54.20

दृष्टापतन्तंतंवृक्षमसम्भ्रान्तश्चराक्षसः ।
चिच्छेदबहुधासोऽपिमथितःप्रादतद्भुवि ॥

dṛṣṭāpatantaṃtaṃvṛkṣamasambhrāntaścarākṣasaḥ |
cicchedabahudhāso'pimathitaḥprādatadbhuvi ||

21 6.54.21

तंदृष्टवावज्रदंष्ट्रस्यविक्रमंप्लवगर्षभ ।
प्रगृह्यविपुलंशैलंचिक्षेपचननादच ॥

taṃdṛṣṭavāvajradaṃṣṭrasyavikramaṃplavagarṣabha |
pragṛhyavipulaṃśailaṃcikṣepacananādaca ||

22 6.54.22

समापतन्तंदृष्टवासरथादाप्लुत्यवीर्यवान् ।
गदापाणिरसम्भ्रान्तःपृथिव्यांसमतिष्ठत ॥

samāpatantaṃdṛṣṭavāsarathādāplutyavīryavān |
gadāpāṇirasambhrāntaḥpṛthivyāṃsamatiṣṭhata ||

23 6.54.23

साङ्गदेनगदाक्षिप्तागत्वातुरणमूर्धनि ।
सचक्रकूबरंसाश्वंप्रममाथरथंतदा ॥

sāṅgadenagadākṣiptāgatvāturaṇamūrdhani |
sacakrakūbaraṃsāśvaṃpramamātharathaṃtadā ||

24 6.54.24

ततोऽन्यच्छिखरंगृह्यविपुलंद्रुमभूषितम् ।
वज्रदंष्ट्रस्यशिरसिपातयामाससाऽङ्गदः ॥

tato'nyacchikharaṃgṛhyavipulaṃdrumabhūṣitam |
vajradaṃṣṭrasyaśirasipātayāmāsasā'ṅgadaḥ ||

25 6.54.25

अभवच्छोणितोद्गारीवज्रदंष्ट्रस्समूर्छितः ।
मुहूर्तमभवन्मूढोगदामालिङ् ग्यनिश्श्वसन् ॥

abhavacchoṇitodgārīvajradaṃṣṭrassamūrchitaḥ |
muhūrtamabhavanmūḍhogadāmāliṅ gyaniśśvasan ||

26 6.54.26

संलब्दसंज्ञोगदयावालिपुत्रमवस्थितम् ।
जघानपरमक्रुद्धोवक्षोदेशेनिशाचरः ॥

saṃlabdasaṃjñogadayāvāliputramavasthitam |
jaghānaparamakruddhovakṣodeśeniśācaraḥ ||

27 6.54.27

गदांत्यक्त्वाततस्तत्रमुष्टियुद्धमवर्तत ।
अन्योन्यंजघ्नतुस्तत्रतावुभौहरिराक्षसौ ॥

gadāṃtyaktvātatastatramuṣṭiyuddhamavartata |
anyonyaṃjaghnatustatratāvubhauharirākṣasau ||

28 6.54.28

रुधिरोद्गारिणौतौतुप्रहारैर्जनितश्रमौ ।
बभूवतुस्सुविक्रान्तावङ्गारकबुधाविव ॥

rudhirodgāriṇautautuprahārairjanitaśramau |
babhūvatussuvikrāntāvaṅgārakabudhāviva ||

29 6.54.29

ततःपरमतेजस्वीअङ्गदःप्लवगर्षभः ।
उत्पाट्यवृक्षंस्थितवान् बहुपुष्पफलाञ्चितम् ॥

tataḥparamatejasvīaṅgadaḥplavagarṣabhaḥ |
utpāṭyavṛkṣaṃsthitavān bahupuṣpaphalāñcitam ||

30 6.54.30

जग्राहचार्षभंचर्मखडगंचविपुलंशुभम् ।
किङ्किणाजालसञ्छन्नंचर्मणाचपरिष्कृतम् ॥

jagrāhacārṣabhaṃcarmakhaḍagaṃcavipulaṃśubham |
kiṅkiṇājālasañchannaṃcarmaṇācapariṣkṛtam ||

31 6.54.31

चित्रांश्चरुचिरान्मार्गांश्चेरतुःकपिराक्षसौ ।
जघ्नतुश्चतदान्योन्यंनिर्दयंजयकाङ् क्षिणौ ॥

citrāṃścarucirānmārgāṃśceratuḥkapirākṣasau |
jaghnatuścatadānyonyaṃnirdayaṃjayakāṅ kṣiṇau ||

32 6.54.32

व्रणैस्सास्त्रैरशोभेतांपुष्पिताविवकिंशुकौ ।
युध्यमानौपरिश्रान्तौजानुभ्यामवनींगतौ ॥

vraṇaissāstrairaśobhetāṃpuṣpitāvivakiṃśukau |
yudhyamānaupariśrāntaujānubhyāmavanīṃgatau ||

33 6.54.33

निमेषान्तरमात्रेणअङ्गदःकपिकुञ्जरः ।
उदतिष्ठतदीप्ताक्षोदण्डाहतइवोरगः ॥

nimeṣāntaramātreṇaaṅgadaḥkapikuñjaraḥ |
udatiṣṭhatadīptākṣodaṇḍāhataivoragaḥ ||

34 6.54.34

निर्मलेनसुधौतेनखड्डेनास्यमहच्छिरः ।
जघानवज्रदंष्ट्रस्यवालिसूमर्महाबलः ॥

nirmalenasudhautenakhaḍḍenāsyamahacchiraḥ |
jaghānavajradaṃṣṭrasyavālisūmarmahābalaḥ ||

35 6.54.35

रुधिरोक्षितगात्रस्यबभूवपतितंद्विधा ।
सरोषपरिवृत्ताक्षंशुभंखडगहतंशिरः ॥

rudhirokṣitagātrasyababhūvapatitaṃdvidhā |
saroṣaparivṛttākṣaṃśubhaṃkhaḍagahataṃśiraḥ ||

36-37 6.54.36-37

वज्रदंष्ट्रंहतंदृष्टवाराक्षसाभयमोहिताः ।
त्रस्ताह्यभ्यद्रवन् लङ्कांवध्यमानाःप्लवङ्गमैः ।
विषण्णवदनाः दीनाह्रियाकिञ्चिदवाङ्मुखाः ॥

vajradaṃṣṭraṃhataṃdṛṣṭavārākṣasābhayamohitāḥ |
trastāhyabhyadravan laṅkāṃvadhyamānāḥplavaṅgamaiḥ |
viṣaṇṇavadanāḥ dīnāhriyākiñcidavāṅmukhāḥ ||

38 6.54.38

निहत्यतंवज्रधरप्रतापःसवालिसूनुःकपिसैन्यमध्ये ।
जगामहर्षंमहितोमहाबलःसहस्रनेत्रस्त्रिदशैरिवावृतः ॥

nihatyataṃvajradharapratāpaḥsavālisūnuḥkapisainyamadhye |
jagāmaharṣaṃmahitomahābalaḥsahasranetrastridaśairivāvṛtaḥ ||

Next sarga · Yuddha Kanda 55Akampana Goes ForthAkampana leads the next attack despite ill omens.

Characters in this sarga

All characters