Rama's Battle Advice

एवमुक्त्वा च काकुत्स्थं प्रशस्य च पुनः पुनः ।
पुनरेवापरं वाक्यमुवाच रघुनन्दनः ॥

evamuktvā ca kākutsthaṃ praśasya ca punaḥ punaḥ |
punarevāparaṃ vākyamuvāca raghunandanaḥ ||

इमान्यश्वसहस्राणि चत्वारि पुरुषर्षभ ।
रथानां द्वे सहस्रे च गजानां शतमुत्तमम् ॥

imānyaśvasahasrāṇi catvāri puruṣarṣabha |
rathānāṃ dve sahasre ca gajānāṃ śatamuttamam ||

अन्तरा पणवीथ्यश्च नानापण्योपशोभिताः ।
अनुगच्छन्तु काकुत्स्थं तथैव नटनर्तकाः ॥

antarā paṇavīthyaśca nānāpaṇyopaśobhitāḥ |
anugacchantu kākutsthaṃ tathaiva naṭanartakāḥ ||

हिरण्यस्य सुवर्णस्य नियुतं पुरुषर्षभ ।
आदाय गच्छ शत्रुघ्न पर्याप्तधनवाहनः ॥

hiraṇyasya suvarṇasya niyutaṃ puruṣarṣabha |
ādāya gaccha śatrughna paryāptadhanavāhanaḥ ||

बलं च सुभृतं वीर हृष्टपुष्टमनुद्धतम् ।
सम्भाषासम्प्रदानेन रञ्जयस्व नगेत्तम ॥

balaṃ ca subhṛtaṃ vīra hṛṣṭapuṣṭamanuddhatam |
sambhāṣāsampradānena rañjayasva nagettama ||

न ह्यर्थास्तत्र तिष्ठन्ति न दारा न च बान्धवाः ।
सुप्रीतो भृत्यवर्गश्च यत्र तिष्ठसि राघव ॥

na hyarthāstatra tiṣṭhanti na dārā na ca bāndhavāḥ |
suprīto bhṛtyavargaśca yatra tiṣṭhasi rāghava ||

ततो हृष्टजनाकीर्णां प्रस्थाप्य महतीं चमूम् ।
एक एव धनुष्पाणिर्गच्छ त्वं मधुनो वनम् ॥

tato hṛṣṭajanākīrṇāṃ prasthāpya mahatīṃ camūm |
eka eva dhanuṣpāṇirgaccha tvaṃ madhuno vanam ||

यथा त्वां न प्रजानाति गच्छन्तं युद्धकाङ्क्षिणम् ।
लवणस्तु मधोः पुत्रस्तथा गच्छेरशङ्कितम् ॥

yathā tvāṃ na prajānāti gacchantaṃ yuddhakāṅkṣiṇam |
lavaṇastu madhoḥ putrastathā gaccheraśaṅkitam ||

न तस्य मूत्युरन्यो ऽस्ति कश्चिद्धि पुरुषर्षभ ।
दर्शनं यो ऽभिगच्छेत स वध्यो लवणेन हि ॥

na tasya mūtyuranyo 'sti kaściddhi puruṣarṣabha |
darśanaṃ yo 'bhigaccheta sa vadhyo lavaṇena hi ||

स हि ग्रीष्मो ऽपयाते तु वर्षारात्र उपागते ।
हन्यास्त्वं लवणं सौम्य सहि कालो ऽस्य दुर्मतेः ॥

sa hi grīṣmo 'payāte tu varṣārātra upāgate |
hanyāstvaṃ lavaṇaṃ saumya sahi kālo 'sya durmateḥ ||

महर्षींस्तु पुरत्कृत्य प्रयान्तु तव सौनिकाः ।
यथा ग्रीष्मावशेषेण तरेयुर्जाह्नवीजलम् ॥

maharṣīṃstu puratkṛtya prayāntu tava saunikāḥ |
yathā grīṣmāvaśeṣeṇa tareyurjāhnavījalam ||

तत्र स्थाप्य बलं सर्वं नदीतीरे समाहितः ।
अग्रतो धनुषा सार्धं गच्छ त्वं लघुविक्रमः ॥

tatra sthāpya balaṃ sarvaṃ nadītīre samāhitaḥ |
agrato dhanuṣā sārdhaṃ gaccha tvaṃ laghuvikramaḥ ||

एवमुक्तस्तु रामेण शत्रुघ्नस्तान्महाबलान् ।
सेनामुख्यान्समानीय ततो वाक्यमुवाच ह ॥

evamuktastu rāmeṇa śatrughnastānmahābalān |
senāmukhyānsamānīya tato vākyamuvāca ha ||

एते वो गणिता वासा यत्र तत्र निवत्स्यथ ।
स्थातव्यं चाविरोधेन यथा बाधा न कस्यचित् ॥

ete vo gaṇitā vāsā yatra tatra nivatsyatha |
sthātavyaṃ cāvirodhena yathā bādhā na kasyacit ||

तथा तांस्तु समाज्ञाप्य प्रस्थाप्य च महद्बलम् ।
कौसल्यां च सुमित्रां च कैकेयीं चाभ्यवादयत् ॥

tathā tāṃstu samājñāpya prasthāpya ca mahadbalam |
kausalyāṃ ca sumitrāṃ ca kaikeyīṃ cābhyavādayat ||

रामं प्रदक्षिणीकृत्य शिरसा ऽभिप्रणम्य च ।
रामेण चाभ्यनुज्ञातः शत्रुघ्नः शत्रुतापनः ॥

rāmaṃ pradakṣiṇīkṛtya śirasā 'bhipraṇamya ca |
rāmeṇa cābhyanujñātaḥ śatrughnaḥ śatrutāpanaḥ ||

लक्ष्मणं भरतं चैव प्रणिपत्य कृताञ्जलिः ।
पुरोहितं वसिष्ठं च शत्रुघ्नः प्रयतात्मवान् ।
प्रदक्षिणमथो कृत्वा निर्जगाम महाबलः ॥

lakṣmaṇaṃ bharataṃ caiva praṇipatya kṛtāñjaliḥ |
purohitaṃ vasiṣṭhaṃ ca śatrughnaḥ prayatātmavān |
pradakṣiṇamatho kṛtvā nirjagāma mahābalaḥ ||

प्रस्थाप्य सेनामथ सो ऽग्रतस्तदा गजेन्द्रवाजिप्रवरौघसङ्कुलाम् ।
उपास मासं तु नरेन्द्रपार्श्वतस्त्वथ प्रयातो रघुवंशवर्धनः ॥

prasthāpya senāmatha so 'gratastadā gajendravājipravaraughasaṅkulām |
upāsa māsaṃ tu narendrapārśvatastvatha prayāto raghuvaṃśavardhanaḥ ||