Skip to content
Aranya Kanda Sarga 46 of 75 37 shlokas Journey stop 12
Valmiki Ramayana · Aranya Kanda · Sarga 46

Ravana in Disguise

अरण्यकांड, सर्ग 46: संन्यासी वेश में रावण

Ravana comes as a wandering ascetic and praises Sita's beauty. She welcomes him as a guest and tells him who she is.

रावण संन्यासी के वेश में आकर सीता के सौंदर्य की प्रशंसा करता है। वे अतिथि मानकर स्वागत करती हैं और अपना परिचय देती हैं।

1 3.46.1

तया परुषमुक्तस्तु कुपितो राघवानुजः ।
स विकाङ्क्षन्भृशं रामं प्रतस्थे नचिरादिव ॥

tayā paruṣamuktastu kupito rāghavānujaḥ |
sa vikāṅkṣanbhṛśaṃ rāmaṃ pratasthe nacirādiva ||

हिंदी अर्थ

उनके कठोर वचनों से क्रुद्ध होकर राघव के छोटे भाई राम को पाने की तीव्र इच्छा से लगभग तुरंत चल पड़े।

English meaning

Spoken to harshly by her, Raghava's younger brother, angered, set out almost at once, longing deeply to find Rama.

2 3.46.2

तदासाद्य दशग्रीवः क्षिप्रमन्तरमास्थितः ।
अभिचक्राम वैदेहीं परिव्राजकरूपधृक् ॥

tadāsādya daśagrīvaḥ kṣipramantaramāsthitaḥ |
abhicakrāma vaidehīṃ parivrājakarūpadhṛk ||

हिंदी अर्थ

उस अवसर को तुरंत पाकर दशग्रीव रावण परिव्राजक का वेश धारण करके वैदेही के पास पहुँचा।

English meaning

Ten-necked Ravana, seizing that opening at once, approached Vaidehi in the guise of a wandering ascetic.

3 3.46.3

श्लक्ष्णकाषायसंवीतश्शिखी छत्री उपानही ।
वामे चांसेऽवसज्याथ शुभे यष्टिकमण्डलू ।
परिव्राजकरूपेण वैदेहीमन्वपद्यत ॥

ślakṣṇakāṣāyasaṃvītaśśikhī chatrī upānahī |
vāme cāṃse'vasajyātha śubhe yaṣṭikamaṇḍalū |
parivrājakarūpeṇa vaidehīmanvapadyata ||

हिंदी अर्थ

महीन गेरुए वस्त्र पहने, शिखा रखे, छाता और खड़ाऊँ लिए, बाएँ कंधे पर सुंदर दंड और कमंडलु लटकाए वह परिव्राजक के रूप में वैदेही के पास आया।

English meaning

Clad in fine ochre robes, with a tuft of hair, an umbrella and sandals, with a fine staff and water pot hanging from his left shoulder, he came to Vaidehi in the form of a mendicant.

4 3.46.4

तामाससादातिबलो भ्रातृभ्यां रहितां वने ।
रहितां चन्द्रसूर्याभ्यां सन्ध्यामिव महत्तमः ॥

tāmāsasādātibalo bhrātṛbhyāṃ rahitāṃ vane |
rahitāṃ candrasūryābhyāṃ sandhyāmiva mahattamaḥ ||

हिंदी अर्थ

वह महाबली वन में दोनों भाइयों से रहित सीता के पास उसी प्रकार पहुँचा, जैसे चंद्र और सूर्य से रहित संध्या पर घना अंधकार छा जाता है।

English meaning

The mighty one came upon her in the forest without the two brothers, as deep darkness comes upon twilight without the moon and the sun.

5 3.46.5

तामपश्यत्ततो बालां रामपत्नीं यशस्विनीम् ।
रोहिणीं शशिना हीनां ग्रहवद्भृशदारुणः ॥

tāmapaśyattato bālāṃ rāmapatnīṃ yaśasvinīm |
rohiṇīṃ śaśinā hīnāṃ grahavadbhṛśadāruṇaḥ ||

हिंदी अर्थ

तब उस अत्यंत भयानक ने राम की युवा और यशस्विनी पत्नी को उसी प्रकार देखा, जैसे कोई क्रूर ग्रह चंद्रमा से रहित रोहिणी को देखता है।

English meaning

Then that most terrible one looked upon the young and glorious wife of Rama, as a malign planet looks upon Rohini when she is without the moon.

6 3.46.6

तमुग्रतेजःकर्माणं जनस्थानरूहा द्रुमाः ।
समीक्ष्य सम्प्रकम्पन्ते न प्रवाति च मारुतः ॥

tamugratejaḥkarmāṇaṃ janasthānarūhā drumāḥ |
samīkṣya samprakampante na pravāti ca mārutaḥ ||

हिंदी अर्थ

उग्र तेज और कर्मों वाले उसे देखकर जनस्थान के वृक्ष काँपने लगे और वायु का बहना रुक गया।

English meaning

Seeing him, of fierce power and deeds, the trees growing in Janasthana trembled and the wind ceased to blow.

7 3.46.7

शीघ्रस्रोताश्च तं दृष्ट्वा वीक्षन्तं रक्तलोचनम् ।
स्तिमितं गन्तुमारेभे भयाद्गोदावरी नदी ॥

śīghrasrotāśca taṃ dṛṣṭvā vīkṣantaṃ raktalocanam |
stimitaṃ gantumārebhe bhayādgodāvarī nadī ||

हिंदी अर्थ

लाल आँखों से इधर-उधर देखते उसे देखकर तेज बहने वाली गोदावरी नदी भय से धीमी गति से बहने लगी।

English meaning

Seeing him gazing about with red eyes, the swift-flowing river Godavari began to move sluggishly out of fear.

8 3.46.8

रामस्य त्वन्तरप्रेप्सुर्दशग्रीवस्तदन्तरे ।
उपतस्थे च वै देहीं भिक्षुरूपेण रावणः ॥

rāmasya tvantaraprepsurdaśagrīvastadantare |
upatasthe ca vai dehīṃ bhikṣurūpeṇa rāvaṇaḥ ||

हिंदी अर्थ

राम के विरुद्ध अवसर की प्रतीक्षा में रहने वाला दशग्रीव रावण तब भिक्षु के रूप में वैदेही के पास पहुँचा।

English meaning

Ten-necked Ravana, who had been waiting for an opening against Rama, then approached Vaidehi in the form of a mendicant.

9 3.46.9

अभव्यो भव्यरूपेण भर्तारमनुशोचतीम् ।
अभ्यवर्तत वैदेहीं चित्रामिव शनैश्चरः ॥

abhavyo bhavyarūpeṇa bhartāramanuśocatīm |
abhyavartata vaidehīṃ citrāmiva śanaiścaraḥ ||

हिंदी अर्थ

पवित्र रूप में वह अपवित्र अपने पति के लिए शोक करती वैदेही के पास पहुँचा, जैसे शनि चित्रा नक्षत्र के पास जाता है।

English meaning

The unholy one in holy form approached Vaidehi as she grieved for her husband, as Saturn approaches the star Chitra.

10 3.46.10

स पापो भव्यरूपेण तृणैः कूप इवावृतः ।
अतिष्ठत्प्रेक्ष्य वैदेहीं रामपत्निं यशस्विनीम् ॥

sa pāpo bhavyarūpeṇa tṛṇaiḥ kūpa ivāvṛtaḥ |
atiṣṭhatprekṣya vaidehīṃ rāmapatniṃ yaśasvinīm ||

हिंदी अर्थ

घास से ढके कुएँ के समान, पवित्र रूप में वह पापी राम की यशस्विनी पत्नी वैदेही को देखता खड़ा रहा।

English meaning

That sinner in holy form, like a well covered over with grass, stood gazing at Vaidehi, Rama's glorious wife.

11-12 3.46.11-12

शुभां रुचिरदन्तोष्ठीं पूर्णचन्द्रनिभाननाम् ।
आसीनां पर्णशालायां बाष्पशोकाभिपीडिताम् ।
स तां पद्मपलाशाक्षीं पीतकौशेयवासिनीम् ।
अभ्यगच्छत वैदेहीं दुष्टचेता निशाचरः ॥

śubhāṃ ruciradantoṣṭhīṃ pūrṇacandranibhānanām |
āsīnāṃ parṇaśālāyāṃ bāṣpaśokābhipīḍitām |
sa tāṃ padmapalāśākṣīṃ pītakauśeyavāsinīm |
abhyagacchata vaidehīṃ duṣṭacetā niśācaraḥ ||

हिंदी अर्थ

सुंदर दाँतों और होंठों वाली, पूर्ण चंद्रमा जैसे मुख वाली, पर्णकुटी में बैठी, आँसुओं और शोक से पीड़ित, कमलपत्र जैसे नेत्रों वाली और पीले रेशमी वस्त्र पहने उस सुंदरी वैदेही के पास दुष्ट हृदय वाला निशाचर पहुँचा।

English meaning

The wicked-hearted night-ranger approached Vaidehi, the lovely lady with beautiful teeth and lips and a face like the full moon, sitting in the leaf hut, tormented by tears and grief, with eyes like lotus petals and wearing yellow silk.

13 3.46.13

स मन्मथशराविष्टो ब्रह्मघोषमुदीरयन् ।
अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं रहिते राक्षसाधिपः ॥

sa manmathaśarāviṣṭo brahmaghoṣamudīrayan |
abravītpraśritaṃ vākyaṃ rahite rākṣasādhipaḥ ||

हिंदी अर्थ

कामदेव के बाणों से बिंधे, वेदमंत्रों का उच्चारण करते हुए राक्षसराज ने उस एकांत में उनसे विनम्र वचन कहे।

English meaning

Pierced by the arrows of Kama, reciting Vedic chants, the lord of rakshasas spoke courteous words to her in that lonely place.

14 3.46.14

तामुत्तमां स्त्रियं लोके पद्महीनामिव श्रियम् ।
विभ्राजमानां वपुषा रावणः प्रशशंस ह ॥

tāmuttamāṃ striyaṃ loke padmahīnāmiva śriyam |
vibhrājamānāṃ vapuṣā rāvaṇaḥ praśaśaṃsa ha ||

हिंदी अर्थ

रावण ने संसार की उस सर्वश्रेष्ठ स्त्री की प्रशंसा की, जो अपने रूप से ऐसे चमक रही थी जैसे कमल के बिना लक्ष्मी।

English meaning

Ravana praised that most excellent of women in the world, shining in her beauty, like Shri without her lotus.

15 3.46.15

का त्वं काञ्चनवर्णाभे पीतकौशेयवासिनि ।
कमलानां शुभां मालां पद्मिनीव हि बिभ्रती ॥

kā tvaṃ kāñcanavarṇābhe pītakauśeyavāsini |
kamalānāṃ śubhāṃ mālāṃ padminīva hi bibhratī ||

हिंदी अर्थ

सोने जैसी आभा वाली, पीले रेशमी वस्त्र पहने, कमलिनी के समान कमलों की सुंदर माला धारण करने वाली तुम कौन हो?

English meaning

Who are you, gleaming like gold, dressed in yellow silk, wearing a lovely garland of lotuses like a lotus pool?

16 3.46.16

ह्रीः कीर्तिः श्रीश्शुभा लक्ष्मीरप्सरा वा शुभानने ।
भूतिर्वा त्वं वरारोहे रतिर्वा स्वैरचारिणी ॥

hrīḥ kīrtiḥ śrīśśubhā lakṣmīrapsarā vā śubhānane |
bhūtirvā tvaṃ varārohe ratirvā svairacāriṇī ||

हिंदी अर्थ

हे सुमुखी, क्या तुम ह्री, कीर्ति, श्री या शुभ लक्ष्मी हो, या कोई अप्सरा? हे सुंदरी, क्या तुम भूति हो, या स्वच्छंद विचरती रति?

English meaning

Are you Hri or Kirti, Shri or auspicious Lakshmi, or an apsara, lovely-faced one? Or are you Bhuti, fair lady, or Rati roaming at will?

17 3.46.17

समाश्शिखरिणस्स्निग्धाः पाण्डुरा दशनास्तव ।
विशाले विमले नेत्रे रक्तान्ते कृष्णतारके ॥

samāśśikhariṇassnigdhāḥ pāṇḍurā daśanāstava |
viśāle vimale netre raktānte kṛṣṇatārake ||

हिंदी अर्थ

तुम्हारे दाँत बराबर, नुकीले, चिकने और सफेद हैं। तुम्हारे नेत्र विशाल और निर्मल हैं, जिनके कोने लाल और पुतलियाँ काली हैं।

English meaning

Your teeth are even, pointed, glossy and white. Your eyes are wide and clear, red at the corners with dark pupils.

18-19 3.46.18-19

विशालं जघनं पीनमूरू करिकरोपमौ ।
एतावुपचितौ वृत्तौ संहतौ सम्प्रवल्गितौ ।
पीनोन्नतमुखौ कान्तौ स्निग्धौ तालफलोपमौ ।
मणिप्रवेकाभरणौ रुचिरौ ते पयोधरौ ॥

viśālaṃ jaghanaṃ pīnamūrū karikaropamau |
etāvupacitau vṛttau saṃhatau sampravalgitau |
pīnonnatamukhau kāntau snigdhau tālaphalopamau |
maṇipravekābharaṇau rucirau te payodharau ||

हिंदी अर्थ

तुम्हारे नितंब चौड़े और भरे हुए हैं, जाँघें हाथी की सूँड़ जैसी हैं। तुम्हारे स्तन भरे, गोल, सटे हुए और उभरे हुए हैं, ताड़ के फलों जैसे सुंदर और चिकने, उत्तम मणियों के आभूषणों से सजे हुए।

English meaning

Your hips are broad and full, your thighs like an elephant's trunk. Your breasts are full, rounded, close-set and swelling, lovely and smooth like palm fruits, adorned with the finest gems.

20-21 3.46.20-21

चारुस्मिते चारुदति चारुनेत्रे विलासिनि ।
मनो हरसि मे कान्ते नदी कूलमिवाम्भसा ।
करान्तमितमध्यासि सुकेशी संहतस्तनी ॥

cārusmite cārudati cārunetre vilāsini |
mano harasi me kānte nadī kūlamivāmbhasā |
karāntamitamadhyāsi sukeśī saṃhatastanī ||

हिंदी अर्थ

हे सुंदर मुस्कान, सुंदर दाँतों और सुंदर नेत्रों वाली विलासिनी, हे प्रिये, तुम मेरा मन वैसे ही हर रही हो जैसे नदी अपने जल से किनारे को बहा ले जाती है। तुम्हारी कमर मुट्ठी भर की है और केश सुंदर हैं।

English meaning

You of lovely smile, lovely teeth and lovely eyes, graceful one, you steal my heart, beloved, as a river washes away its bank. Your waist can be spanned by a hand, your hair is beautiful.

22 3.46.22

नैव देवी न गन्धर्वी न यक्षी न च किन्नरी ।
नैवंरूपा मया नारी दृष्टपूर्वा महीतले ॥

naiva devī na gandharvī na yakṣī na ca kinnarī |
naivaṃrūpā mayā nārī dṛṣṭapūrvā mahītale ||

हिंदी अर्थ

न देवी, न गंधर्वी, न यक्षी, न किन्नरी, इस पृथ्वी पर मैंने ऐसी रूपवती स्त्री पहले कभी नहीं देखी।

English meaning

Neither goddess, nor gandharva woman, nor yakshi, nor kinnari, have I ever seen a woman of such beauty on earth.

23 3.46.23

रूपमग्र्यं च लोकेषु सौकुमार्यं वयश्चते ।
इह वासश्च कान्तारे चित्तमुन्मादयन्ति मे ॥

rūpamagryaṃ ca lokeṣu saukumāryaṃ vayaścate |
iha vāsaśca kāntāre cittamunmādayanti me ||

हिंदी अर्थ

संसार में श्रेष्ठ तुम्हारा रूप, तुम्हारी कोमलता और यौवन, और इस बीहड़ वन में तुम्हारा रहना मेरे मन को उन्मत्त कर रहे हैं।

English meaning

Your beauty, the foremost in the worlds, your tenderness and youth, and your living here in the wilderness, drive my mind to madness.

24 3.46.24

सा प्रतिक्राम भद्रं ते नैवं वस्तुमिहार्हसि ।
राक्षसानामयं वासो घोराणां कामरूपिणाम् ॥

sā pratikrāma bhadraṃ te naivaṃ vastumihārhasi |
rākṣasānāmayaṃ vāso ghorāṇāṃ kāmarūpiṇām ||

हिंदी अर्थ

लौट जाओ, तुम्हारा कल्याण हो। तुम्हें यहाँ इस प्रकार नहीं रहना चाहिए। यह इच्छानुसार रूप बदलने वाले भयानक राक्षसों का निवास है।

English meaning

Go back, bless you. You should not live here like this. This is the home of terrible rakshasas who change their form at will.

25 3.46.25

प्रासादाग्राणि रम्याणि नगरोपवनानि च ।
सम्पन्नानि सुगन्धीनि युक्तान्याचरितुं त्वया ॥

prāsādāgrāṇi ramyāṇi nagaropavanāni ca |
sampannāni sugandhīni yuktānyācarituṃ tvayā ||

हिंदी अर्थ

सुंदर महलों के शिखर और नगर के समृद्ध, सुगंधित उद्यान ही तुम्हारे विचरने योग्य हैं।

English meaning

Lovely palace terraces and city gardens, rich and fragrant, are what you ought to roam in.

26 3.46.26

वरं माल्यं वरं भोज्यं वरं वस्त्रं च शोभने ।
भर्तारं च वरं मन्ये त्वद्युक्तमसितेक्षणे ॥

varaṃ mālyaṃ varaṃ bhojyaṃ varaṃ vastraṃ ca śobhane |
bhartāraṃ ca varaṃ manye tvadyuktamasitekṣaṇe ||

हिंदी अर्थ

हे शोभने, उत्तम माला, उत्तम भोजन और उत्तम वस्त्र तुम्हारे योग्य हैं, और हे कजरारी आँखों वाली, मैं मानता हूँ कि श्रेष्ठ पति भी तुम्हारे योग्य है।

English meaning

The finest garlands, the finest food, the finest clothes are yours by right, lovely one, and I think the finest husband, dark-eyed one, would suit you.

27 3.46.27

का त्वं भवसि रुद्राणां मरुतां वा वरानने ।
वसूनां वा वरावोहे देवता प्रतिभासि मे ॥

kā tvaṃ bhavasi rudrāṇāṃ marutāṃ vā varānane |
vasūnāṃ vā varāvohe devatā pratibhāsi me ||

हिंदी अर्थ

हे सुमुखी, तुम कौन हो? क्या तुम रुद्रों, मरुतों या वसुओं की हो? हे सुंदरी, तुम मुझे देवी प्रतीत होती हो।

English meaning

Who are you, lovely-faced one? Do you belong to the Rudras or the Maruts, or to the Vasus, fair lady? You seem to me a goddess.

28 3.46.28

नेह गच्छन्ति गन्धर्वा न देवा न च किन्नराः ।
राक्षसानामयं वासः कथं नु त्वमिहागता ॥

neha gacchanti gandharvā na devā na ca kinnarāḥ |
rākṣasānāmayaṃ vāsaḥ kathaṃ nu tvamihāgatā ||

हिंदी अर्थ

यहाँ न गंधर्व आते हैं, न देवता, न किन्नर। यह राक्षसों का निवास है। तुम यहाँ कैसे आ गईं?

English meaning

Gandharvas do not come here, nor gods, nor kinnaras. This is the home of rakshasas. How did you come here?

29 3.46.29

इह शाखामृगास्सिंहा द्वीपिव्याघ्रमृगास्तथा ।
ऋक्षास्तरक्षवः कङ्काः कथं तेभ्यो न बिभ्यसि ॥

iha śākhāmṛgāssiṃhā dvīpivyāghramṛgāstathā |
ṛkṣāstarakṣavaḥ kaṅkāḥ kathaṃ tebhyo na bibhyasi ||

हिंदी अर्थ

यहाँ वानर, सिंह, चीते, बाघ और मृग, भालू, लकड़बग्घे और कंक पक्षी रहते हैं। तुम्हें उनसे डर कैसे नहीं लगता?

English meaning

Here there are monkeys, lions, leopards, tigers and deer, bears, hyenas and herons. How are you not afraid of them?

30 3.46.30

मदान्वितानां घोराणां कुञ्जराणां तरस्विनाम् ।
कथमेका महारण्ये न बिभेषि वरानने ॥

madānvitānāṃ ghorāṇāṃ kuñjarāṇāṃ tarasvinām |
kathamekā mahāraṇye na bibheṣi varānane ||

हिंदी अर्थ

हे सुमुखी, महावन में अकेली तुम मदमस्त, भयानक और वेगवान हाथियों से कैसे नहीं डरतीं?

English meaning

How are you, alone in the great forest, not afraid of the terrible, swift elephants in rut, lovely-faced one?

31 3.46.31

कासि कस्य कुतश्चित्त्वं किं निमित्तं च दण्डकान् ।
एका चरसि कल्याणि घोरान्राक्षससेवितान् ॥

kāsi kasya kutaścittvaṃ kiṃ nimittaṃ ca daṇḍakān |
ekā carasi kalyāṇi ghorānrākṣasasevitān ||

हिंदी अर्थ

हे कल्याणी, तुम कौन हो, किसकी हो, कहाँ से आई हो, और राक्षसों से भरे भयानक दंडकवन में अकेली क्यों घूमती हो?

English meaning

Who are you, whose are you, where are you from, and why do you wander alone, gracious lady, in the terrible Dandaka forest frequented by rakshasas?

32 3.46.32

इति प्रशस्ता वैदेही रावणेन दुरात्मना ।
द्विजातिवेशेण हि तं दृष्ट्वा रावणमागतम् ।
सर्वैरतिथिसत्कारैः पूजयामास मैथिली ॥

iti praśastā vaidehī rāvaṇena durātmanā |
dvijātiveśeṇa hi taṃ dṛṣṭvā rāvaṇamāgatam |
sarvairatithisatkāraiḥ pūjayāmāsa maithilī ||

हिंदी अर्थ

दुष्ट रावण द्वारा इस प्रकार प्रशंसा किए जाने पर, और उसे ब्राह्मण वेश में आया देखकर, मैथिली ने अतिथि सत्कार की सब विधियों से उसका सम्मान किया।

English meaning

Praised thus by the wicked Ravana, and seeing that he had come in the guise of a brahmin, Maithili honoured him with all the courtesies due to a guest.

33 3.46.33

उपनीयासनं पूर्वं पाद्येनाभिनिमन्त्र्य च ।
अब्रवीत्सिद्धमित्येव तदा तं सौम्यदर्शनम् ॥

upanīyāsanaṃ pūrvaṃ pādyenābhinimantrya ca |
abravītsiddhamityeva tadā taṃ saumyadarśanam ||

हिंदी अर्थ

पहले उसके लिए आसन लाकर और पैर धोने का जल देकर उन्होंने उस सौम्य दिखने वाले से कहा, 'भोजन तैयार है।'

English meaning

First bringing him a seat and inviting him with water for his feet, she said to that gentle-looking man, 'Food is ready.'

34 3.46.34

द्विजातिवेषेण समीक्ष्य मैथिली समागतं पात्रकुसुम्भधारिणम् ।
अशक्यमुद्वेष्टुमपायदर्शनम् न्यमन्त्रयद्ब्राह्मणवत्तदाङ्गना ॥

dvijātiveṣeṇa samīkṣya maithilī samāgataṃ pātrakusumbhadhāriṇam |
aśakyamudveṣṭumapāyadarśanam nyamantrayadbrāhmaṇavattadāṅganā ||

हिंदी अर्थ

पात्र और गेरुआ वस्त्र लिए ब्राह्मण वेश में आए उसे देखकर, जिसे लौटाना संभव नहीं था और जो विनाश का ही रूप था, मैथिली ने उसे ब्राह्मण के समान आमंत्रित किया।

English meaning

Seeing him come in a brahmin's guise, carrying a bowl and ochre robe, impossible to refuse, the lady Maithili, though he was the very form of danger, invited him as she would a brahmin.

35 3.46.35

इयं बृसी ब्राह्मण काममास्यतामिदं च पाद्यं प्रतिगृह्यतामिति ।
इदं च सिद्धं वनजातमुत्तमं त्वदर्थमव्यग्रमिहोपभुज्यताम् ॥

iyaṃ bṛsī brāhmaṇa kāmamāsyatāmidaṃ ca pādyaṃ pratigṛhyatāmiti |
idaṃ ca siddhaṃ vanajātamuttamaṃ tvadarthamavyagramihopabhujyatām ||

हिंदी अर्थ

हे ब्राह्मण, यह आसन है, इच्छानुसार बैठिए। यह पैर धोने का जल है, इसे स्वीकार कीजिए। और वन में उत्पन्न यह उत्तम भोजन आपके लिए तैयार है, इसे यहाँ आराम से ग्रहण कीजिए।

English meaning

Here is a seat, brahmin, sit as you please. Here is water for your feet, please accept it. And here is the best of what grows in the forest, prepared for you. Enjoy it here at your ease.

36 3.46.36

निमन्त्र्यमाणः प्रतिपूर्णभाषिणीं नरेन्द्रपत्नीं प्रसमीक्ष्य मैथिलीम् ।
प्रसह्य तस्याहरणे धृतं मनः समर्पयत्स्वात्मवधाय रावणः ॥

nimantryamāṇaḥ pratipūrṇabhāṣiṇīṃ narendrapatnīṃ prasamīkṣya maithilīm |
prasahya tasyāharaṇe dhṛtaṃ manaḥ samarpayatsvātmavadhāya rāvaṇaḥ ||

हिंदी अर्थ

इस प्रकार पूर्ण शिष्टता से बोलती राजपत्नी मैथिली को देखकर रावण ने बलपूर्वक उनका हरण करने का मन पक्का कर लिया, और इस प्रकार स्वयं को अपनी मृत्यु के हवाले कर दिया।

English meaning

As she invited him with such gracious words, Ravana gazed at Maithili, wife of a king, and set his mind firmly on carrying her off by force, thereby giving himself over to his own death.

37 3.46.37

ततः सुवेषं मृगयागतं पतिं प्रतीक्षमाणा सहलक्ष्मणं तदा ।
विवीक्षमाणा हरितं ददर्श तन्महद्वनं नैव तु रामलक्ष्णौ ॥

tataḥ suveṣaṃ mṛgayāgataṃ patiṃ pratīkṣamāṇā sahalakṣmaṇaṃ tadā |
vivīkṣamāṇā haritaṃ dadarśa tanmahadvanaṃ naiva tu rāmalakṣṇau ||

हिंदी अर्थ

तब शिकार के लिए गए अपने पति और लक्ष्मण की प्रतीक्षा करती हुई उन्होंने बाहर देखा, परंतु उन्हें केवल विशाल हरा-भरा वन दिखाई दिया, राम और लक्ष्मण नहीं।

English meaning

Then, waiting for her husband who had gone hunting, and for Lakshmana, she looked out and saw only the great green forest, but neither Rama nor Lakshmana.

Next sarga · Aranya Kanda 47Sita Refuses RavanaRavana reveals his name and asks Sita to be his queen. She refuses with scorn, comparing Rama to a lion and him to a jackal.

Characters in this sarga

All characters

Retold as a story