The Fourteen Fall

ततश्शूर्पणखा घोरा राघवाश्रममागता ।
राक्षसानाचचक्षे तौ भ्रातरौ सह सीतया ॥

tataśśūrpaṇakhā ghorā rāghavāśramamāgatā |
rākṣasānācacakṣe tau bhrātarau saha sītayā ||

ते रामं पर्णशालायामुपविष्टं महाबलम् ।
ददृशुस्सीतया सार्धं वैदेह्या लक्ष्मणेन च ॥

te rāmaṃ parṇaśālāyāmupaviṣṭaṃ mahābalam |
dadṛśussītayā sārdhaṃ vaidehyā lakṣmaṇena ca ||

तान्दृष्ट्वा राघवश्श्रीमानागतांस्तां च राक्षसीम् ।
अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं दीप्ततेजसम् ॥

tāndṛṣṭvā rāghavaśśrīmānāgatāṃstāṃ ca rākṣasīm |
abravīdbhrātaraṃ rāmo lakṣmaṇaṃ dīptatejasam ||

मुहूर्तं भव सौमित्रे सीतायाः प्रत्यनन्तरः ।
इमानस्या वधिष्यामि पदवीमागतानिह ॥

muhūrtaṃ bhava saumitre sītāyāḥ pratyanantaraḥ |
imānasyā vadhiṣyāmi padavīmāgatāniha ||

वाक्यमेतत्ततश्श्रुत्वा रामस्य विदितात्मनः ।
तथेति लक्ष्मणो वाक्यं रामस्य प्रत्यपूजयत् ॥

vākyametattataśśrutvā rāmasya viditātmanaḥ |
tatheti lakṣmaṇo vākyaṃ rāmasya pratyapūjayat ||

राघवोऽपि महच्चापं चामीकरविभूषितम् ।
चकार सज्यं धर्मात्मा तानि रक्षांसि चाब्रवीत् ॥

rāghavo'pi mahaccāpaṃ cāmīkaravibhūṣitam |
cakāra sajyaṃ dharmātmā tāni rakṣāṃsi cābravīt ||

पुत्रौ दशरथस्यावां भ्रातरौ रामलक्ष्मणौ ।
प्रविष्टौ सीतया सार्धं दुश्चरं दण्डकावनम् ॥

putrau daśarathasyāvāṃ bhrātarau rāmalakṣmaṇau |
praviṣṭau sītayā sārdhaṃ duścaraṃ daṇḍakāvanam ||

फलमूलाशनौ दान्तौ तापसौ धर्मचारिणौ ।
वसन्तौ दण्डकारण्ये किमर्थमुपहिंसथ ॥

phalamūlāśanau dāntau tāpasau dharmacāriṇau |
vasantau daṇḍakāraṇye kimarthamupahiṃsatha ||

युष्मान्पापात्मकान्हन्तुं विप्रकारान्महाहवे ।
ऋषीणां तु नियोगेन प्राप्तोऽहं सशरायुधः ॥

yuṣmānpāpātmakānhantuṃ viprakārānmahāhave |
ṛṣīṇāṃ tu niyogena prāpto'haṃ saśarāyudhaḥ ||

तिष्ठतैवात्र सन्तुष्टा नोपावर्तितुमर्हथ ।
यदि प्राणैरिहार्थो वा निवर्तध्वं निशाचराः ॥

tiṣṭhataivātra santuṣṭā nopāvartitumarhatha |
yadi prāṇairihārtho vā nivartadhvaṃ niśācarāḥ ||

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
ऊचुर्वाचं सुसंक्रुद्धा ब्रह्मघ्नाश्शूलपाणयः ॥

tasya tadvacanaṃ śrutvā rākṣasāste caturdaśa |
ūcurvācaṃ susaṃkruddhā brahmaghnāśśūlapāṇayaḥ ||

क्रोधमुत्पाद्य नो भर्तुः खरस्य सुमहात्मनः ।
त्वमेव हास्यसे प्राणानद्यास्माभिर्हतो युधि ॥

krodhamutpādya no bhartuḥ kharasya sumahātmanaḥ |
tvameva hāsyase prāṇānadyāsmābhirhato yudhi ||

का हि ते शक्तिरेकस्य बहूनां रणमूर्धनी ।
अस्माकमग्रतः स्थातुं किं पुनर्योद्दुमाहवे ॥

kā hi te śaktirekasya bahūnāṃ raṇamūrdhanī |
asmākamagrataḥ sthātuṃ kiṃ punaryoddumāhave ||

एहि बाहुप्रयुक्तैर्नः परिघैश्शूलपट्टिसैः ।
प्राणांस्त्यक्षसि वीर्यं च धनुश्च करपीडितम् ॥

ehi bāhuprayuktairnaḥ parighaiśśūlapaṭṭisaiḥ |
prāṇāṃstyakṣasi vīryaṃ ca dhanuśca karapīḍitam ||

इत्येवमुक्त्वा सङ्कृद्धा राक्षसास्ते चतुर्दश ।
चिक्षिपुस्तानि शूलानि राघवं प्रति दुर्जयम् ॥

ityevamuktvā saṅkṛddhā rākṣasāste caturdaśa |
cikṣipustāni śūlāni rāghavaṃ prati durjayam ||

तानि शूलानि काकुत्स्थस्समस्तानि चतुर्दश ।
तावद्भिरेव चिच्छेद शरैः काञ्चनभूषणैः ॥

tāni śūlāni kākutsthassamastāni caturdaśa |
tāvadbhireva ciccheda śaraiḥ kāñcanabhūṣaṇaiḥ ||

ततः पश्चान्महातेजा नाराचान्सूर्यसन्निभान् ।
जग्राह परमक्रुद्धश्चतुर्दश शिलाशितान् ॥

tataḥ paścānmahātejā nārācānsūryasannibhān |
jagrāha paramakruddhaścaturdaśa śilāśitān ||

गृहीत्वा धनुरायम्य लक्ष्यानुद्दिश्य राक्षसान् ।
मुमोच राघवो बाणान्वज्रानिव शतक्रतुः ॥

gṛhītvā dhanurāyamya lakṣyānuddiśya rākṣasān |
mumoca rāghavo bāṇānvajrāniva śatakratuḥ ||

रुक्मपुङ्खाश्च विशिखा दीप्ता हेमविभूषिताः ।
ते भित्त्वा रक्षसां वेगाद्वक्षांसि रुधिराप्लुताः ।
विनिष्पेतुस्तदा भूमौ न्यमज्जन्ताशनिस्वनाः ॥

rukmapuṅkhāśca viśikhā dīptā hemavibhūṣitāḥ |
te bhittvā rakṣasāṃ vegādvakṣāṃsi rudhirāplutāḥ |
viniṣpetustadā bhūmau nyamajjantāśanisvanāḥ ||

ते भिन्नहृदया भूमौ छिन्नमूला इव द्रुमाः ।
निपेतुश्शोणितार्द्राङ्गा विकृता विगतासवः ॥

te bhinnahṛdayā bhūmau chinnamūlā iva drumāḥ |
nipetuśśoṇitārdrāṅgā vikṛtā vigatāsavaḥ ||

तान् दृष्ट्वा पतितान्भूमौ राक्षसी क्रोधमूर्छिता ।
परित्रस्ता पुनस्तत्र व्यसृजद्भैरवस्वनान् ॥

tān dṛṣṭvā patitānbhūmau rākṣasī krodhamūrchitā |
paritrastā punastatra vyasṛjadbhairavasvanān ||

उपगम्य खरं सा तु किञ्चित्संशुष्कशोणिता ।
पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ॥

upagamya kharaṃ sā tu kiñcitsaṃśuṣkaśoṇitā |
papāta punarevārtā saniryāseva sallakī ||

पपात पुनरेवार्ता सनिर्यासेव सल्लकी ॥

papāta punarevārtā saniryāseva sallakī ||

भ्रातुस्समीपे शोकार्ता ससर्ज निनदं मुहुः ।
सस्वरं मुमुचे बाष्पं विषण्णवदना तदा ॥

bhrātussamīpe śokārtā sasarja ninadaṃ muhuḥ |
sasvaraṃ mumuce bāṣpaṃ viṣaṇṇavadanā tadā ||

निपातितान् दृश्य रणे तु राक्षसान् प्रधाविता शूर्पणखा पुनस्ततः ।
वधं च तेषां निखिलेन रक्षसां शशंस सर्वं भगिनी खरस्य सा ॥

nipātitān dṛśya raṇe tu rākṣasān pradhāvitā śūrpaṇakhā punastataḥ |
vadhaṃ ca teṣāṃ nikhilena rakṣasāṃ śaśaṃsa sarvaṃ bhaginī kharasya sā ||