The Rainy Season

स तदा वालिनं हत्वा सुग्रीवमभिषिच्य च ।
वसन्माल्यवतः पृष्ठे रामो लक्ष्मणमब्रवीत् ॥

sa tadā vālinaṃ hatvā sugrīvamabhiṣicya ca |
vasanmālyavataḥ pṛṣṭhe rāmo lakṣmaṇamabravīt ||

अयं स कालस्सम्प्राप्तस्समयोऽद्य जलागमः ।
सम्पश्य त्वं नभो मेघैस्संवृतं गिरिसन्निभैः ॥

ayaṃ sa kālassamprāptassamayo'dya jalāgamaḥ |
sampaśya tvaṃ nabho meghaissaṃvṛtaṃ girisannibhaiḥ ||

नवमासधृतं गर्भं भास्करस्य गभस्तिभिः ।
पीत्वा रसं समुद्राणां द्यौः प्रसूते रसायनम् ॥

navamāsadhṛtaṃ garbhaṃ bhāskarasya gabhastibhiḥ |
pītvā rasaṃ samudrāṇāṃ dyauḥ prasūte rasāyanam ||

शक्यमम्बरमारुह्य मेघसोपानपङ्क्तिभिः ।
कुटजार्जुनमालाभिरलङ्कर्तुं दिवाकरम् ॥

śakyamambaramāruhya meghasopānapaṅktibhiḥ |
kuṭajārjunamālābhiralaṅkartuṃ divākaram ||

सन्ध्यारागोत्थितैस्ताम्रैरन्तेष्वधिक पाण्डरैः ।
स्निग्धैरभ्रपटच्छेदैर्बद्धव्रणमिवाम्बरम् ॥

sandhyārāgotthitaistāmrairanteṣvadhika pāṇḍaraiḥ |
snigdhairabhrapaṭacchedairbaddhavraṇamivāmbaram ||

मन्दमारुत निश्वासं सन्ध्याचन्दनरञ्जितम् ।
आपाण्डुजलदं भाति कामातुरमिवाम्बरम् ॥

mandamāruta niśvāsaṃ sandhyācandanarañjitam |
āpāṇḍujaladaṃ bhāti kāmāturamivāmbaram ||

एषा घर्मपरिक्लिष्टा नववारिपरिप्लुता ।
सीतेव शोकसन्तप्ता मही बाष्पं विमुञ्चति ॥

eṣā gharmaparikliṣṭā navavāripariplutā |
sīteva śokasantaptā mahī bāṣpaṃ vimuñcati ||

मेघोदरविनिर्मुक्ताः कह्लारसुखशीतलाः ।
शक्यमञ्जलिभिः पातुं वाताः केतकिगन्धिनः ॥

meghodaravinirmuktāḥ kahlārasukhaśītalāḥ |
śakyamañjalibhiḥ pātuṃ vātāḥ ketakigandhinaḥ ||

एष फुल्लार्जुनश्शैलः केतकैरधिवासितः ।
सुग्रीव इव शान्तारिर्धाराभिरभिषिच्यते ॥

eṣa phullārjunaśśailaḥ ketakairadhivāsitaḥ |
sugrīva iva śāntārirdhārābhirabhiṣicyate ||

मेघकृष्णाजिनधराः धारायज्ञोपवीतिनः ।
मारुतापूरितगुहाः प्राधीता इव पर्वताः ॥

meghakṛṣṇājinadharāḥ dhārāyajñopavītinaḥ |
mārutāpūritaguhāḥ prādhītā iva parvatāḥ ||

कशाभिरिव हैमीभिर्विद्युद्भिरिवताडितम् ।
अन्तस्त्सतनिर्घोषं सवेदनमिवाम्बरम् ॥

kaśābhiriva haimībhirvidyudbhirivatāḍitam |
antastsatanirghoṣaṃ savedanamivāmbaram ||

नीलमेघाश्रिता विद्युत्स्फुरन्ती प्रतिभाति मा ।
स्फुरन्ती रावणस्याङ्के वैदेहीव तपस्विनी ॥

nīlameghāśritā vidyutsphurantī pratibhāti mā |
sphurantī rāvaṇasyāṅke vaidehīva tapasvinī ||

इमास्ता मन्मथवतां हिताः प्रतिहता दिशः ।
अनुलिप्ता इव घनैर्नष्टग्रहनिशाकराः ॥

imāstā manmathavatāṃ hitāḥ pratihatā diśaḥ |
anuliptā iva ghanairnaṣṭagrahaniśākarāḥ ||

चिद्बाष्पाभिसंरुद्धान् वर्षागमसमुत्सुकान् ।
कुटजान्पश्य सौमित्रे पुष्पितान्गिरिसानुषु ।
मम शोकाभिभूतस्य कामसन्दीपनान् स्थितान् ॥

cidbāṣpābhisaṃruddhān varṣāgamasamutsukān |
kuṭajānpaśya saumitre puṣpitāngirisānuṣu |
mama śokābhibhūtasya kāmasandīpanān sthitān ||

रजः प्रशान्तं सहिमोऽद्य वायु र्निदाघदोषप्रसराः प्रशान्ताः ।
स्थिता हि यात्रा वसुधाधिपानां प्रवासिनो यान्ति नरास्स्वदेशान् ॥

rajaḥ praśāntaṃ sahimo'dya vāyu rnidāghadoṣaprasarāḥ praśāntāḥ |
sthitā hi yātrā vasudhādhipānāṃ pravāsino yānti narāssvadeśān ||

सम्प्रस्थिता मानसवासलुब्धाः प्रियान्विताः सम्प्रति चक्रवाकाः ।
अभीक्ष्णवर्षोदकविक्षतेषु यानानि मार्गेषु न सम्पतन्ति ॥

samprasthitā mānasavāsalubdhāḥ priyānvitāḥ samprati cakravākāḥ |
abhīkṣṇavarṣodakavikṣateṣu yānāni mārgeṣu na sampatanti ||

क्वचित्प्रकाशं क्वचिदप्रकाशं नभः प्रकीर्णाम्बुधरं विभाति ।
क्वचित्क्वचित्पर्वतसन्निरुद्धं रूपं यथा शान्तमहार्णवस्य ॥

kvacitprakāśaṃ kvacidaprakāśaṃ nabhaḥ prakīrṇāmbudharaṃ vibhāti |
kvacitkvacitparvatasanniruddhaṃ rūpaṃ yathā śāntamahārṇavasya ||

व्यामिश्रितं सार्जकदम्बपुष्पै र्नवं जलं पर्वतधातुताम्रम् ।
मयूरकेकाभिरनुप्रयातं शैलापगाश्शीघ्रतरं वहन्ति ॥

vyāmiśritaṃ sārjakadambapuṣpai rnavaṃ jalaṃ parvatadhātutāmram |
mayūrakekābhiranuprayātaṃ śailāpagāśśīghrataraṃ vahanti ||

रसाकुलं षट्पदसन्निकाशं प्रभुज्यते जम्बुफलं प्रकामम् ।
अनेकवर्णं पवनावधूतं भूमौ पतत्याम्रफलं विपक्वम् ॥

rasākulaṃ ṣaṭpadasannikāśaṃ prabhujyate jambuphalaṃ prakāmam |
anekavarṇaṃ pavanāvadhūtaṃ bhūmau patatyāmraphalaṃ vipakvam ||

विद्युत्पताकास्सबलाकमालाः शैलेन्द्रकूटाकृतिसन्निकाशाः ।
गर्जन्ति मेघाः समुदीर्णनादाः मत्ता गजेन्द्रा इव संयुगस्थाः ॥

vidyutpatākāssabalākamālāḥ śailendrakūṭākṛtisannikāśāḥ |
garjanti meghāḥ samudīrṇanādāḥ mattā gajendrā iva saṃyugasthāḥ ||

वर्षोदकाप्यायितशाद्वलानि प्रवृत्तनृत्तोत्सवबर्हिणानि ।
वनानि निर्वृष्टवलाहकानि पश्यापराह्णेष्वधिकं विभान्ति ॥

varṣodakāpyāyitaśādvalāni pravṛttanṛttotsavabarhiṇāni |
vanāni nirvṛṣṭavalāhakāni paśyāparāhṇeṣvadhikaṃ vibhānti ||

समुद्वहन्त स्सलिलातिभारं बलाकिनो वारिधरा नदन्तः ।
महत्सु शृङ्गेषु महीधराणां विश्रम्य विश्रम्य पुनः प्रयान्ति ॥

samudvahanta ssalilātibhāraṃ balākino vāridharā nadantaḥ |
mahatsu śṛṅgeṣu mahīdharāṇāṃ viśramya viśramya punaḥ prayānti ||

मेघाभिकामा परिसम्पतन्ती सम्मोदिता भाति बलाकपङ्क्तिः ।
वातावधूता वरपौण्डरीकी लम्बेव माला रचिताम्बरस्य ॥

meghābhikāmā parisampatantī sammoditā bhāti balākapaṅktiḥ |
vātāvadhūtā varapauṇḍarīkī lambeva mālā racitāmbarasya ||

बालेन्द्रगोपान्तरचित्रितेन विभाति भूमिर्नवशाद्वलेन ।
गात्रानुपृक्तेन शुकप्रभेण नारीव लाक्षोक्षितकम्बलेन ॥

bālendragopāntaracitritena vibhāti bhūmirnavaśādvalena |
gātrānupṛktena śukaprabheṇa nārīva lākṣokṣitakambalena ||

निद्रा शनैः केशवमभ्युपैति द्रुतं नदी सागरमभ्युपैति ।
हृष्टा बलाका घनमभ्युपैति कान्ता सकामा प्रियमभ्युपैति ॥

nidrā śanaiḥ keśavamabhyupaiti drutaṃ nadī sāgaramabhyupaiti |
hṛṣṭā balākā ghanamabhyupaiti kāntā sakāmā priyamabhyupaiti ||

जाता वनान्ताश्शिखिसम्प्रनृत्ता जाताः कदम्बाः सकदम्बशाखाः ।
जाता वृषा गोषु समानकामा जाता मही सस्यवनाभिरामा ॥

jātā vanāntāśśikhisampranṛttā jātāḥ kadambāḥ sakadambaśākhāḥ |
jātā vṛṣā goṣu samānakāmā jātā mahī sasyavanābhirāmā ||

वहन्ति वर्षन्ति नदन्ति भान्ति ध्यायन्ति नृत्यन्ति समाश्वसन्ति ।
नद्यो घना मत्तगजा वनान्ताः प्रियाविहीनाश्शिखिनः प्लवङ्गमाः ॥

vahanti varṣanti nadanti bhānti dhyāyanti nṛtyanti samāśvasanti |
nadyo ghanā mattagajā vanāntāḥ priyāvihīnāśśikhinaḥ plavaṅgamāḥ ||

प्रहर्षिताः केतकपुष्पगन्ध माघ्राय हृष्टा वननिर्झरेषु ।
प्रपातशब्दाकुलिता गजेन्द्रा स्सार्धं मयूरै स्समदा नदन्ति ॥

praharṣitāḥ ketakapuṣpagandha māghrāya hṛṣṭā vananirjhareṣu |
prapātaśabdākulitā gajendrā ssārdhaṃ mayūrai ssamadā nadanti ||

धारानिपातैरभिहन्यमानाः कदम्बशाखासु विलम्बमानाः ।
क्षणार्जितं पुष्परसावगाढं शनैर्मदं षट्चरणास्त्यजन्ति ॥

dhārānipātairabhihanyamānāḥ kadambaśākhāsu vilambamānāḥ |
kṣaṇārjitaṃ puṣparasāvagāḍhaṃ śanairmadaṃ ṣaṭcaraṇāstyajanti ||

अङ्गारचूर्णोत्करसन्निकाशैः फलैस्सुपर्याप्तरसैस्समृद्धैः ।
जम्बूद्रुमाणां प्रविभान्ति शाखाः निलीयमाना इव षट्पदौघैः ॥

aṅgāracūrṇotkarasannikāśaiḥ phalaissuparyāptarasaissamṛddhaiḥ |
jambūdrumāṇāṃ pravibhānti śākhāḥ nilīyamānā iva ṣaṭpadaughaiḥ ||

तटित्पताकाभिरलङ्कृताना मुदीर्णगम्भीरमहारवाणाम् ।
विभान्ति रूपाणि बलाहकानां रणोद्यतानामिव वानरणानाम् ॥

taṭitpatākābhiralaṅkṛtānā mudīrṇagambhīramahāravāṇām |
vibhānti rūpāṇi balāhakānāṃ raṇodyatānāmiva vānaraṇānām ||

मार्गानुगश्शैलवनानुसारी सम्प्रस्थितो मेघरवं निशम्य ।
युद्धाभिकामः प्रतिनादशङ्की मत्तो गजेन्द्रः प्रतिसन्निवृत्तः ॥

mārgānugaśśailavanānusārī samprasthito megharavaṃ niśamya |
yuddhābhikāmaḥ pratinādaśaṅkī matto gajendraḥ pratisannivṛttaḥ ||

क्वचित्प्रगीता इव षट्पदौघैः क्वचित्प्रनृत्ता इव नीलकण्ठैः ।
क्वचित्प्रमत्ता इव वारणेन्द्रै र्विभान्त्यनेकाश्रयिणो वनान्ताः ॥

kvacitpragītā iva ṣaṭpadaughaiḥ kvacitpranṛttā iva nīlakaṇṭhaiḥ |
kvacitpramattā iva vāraṇendrai rvibhāntyanekāśrayiṇo vanāntāḥ ||

कदम्बसर्जार्जुनकन्दलाढ्या वनान्तभूमिर्नववारिपूर्णा ।
मयूरमत्ताभिरुतप्रनृत्तै रापानभूमिप्रतिमा विभाति ॥

kadambasarjārjunakandalāḍhyā vanāntabhūmirnavavāripūrṇā |
mayūramattābhirutapranṛttai rāpānabhūmipratimā vibhāti ||

मुक्तासकाशं सलिलं पतद्वै सुनिर्मलं पत्रपुटेषु लग्नम् ।
हृष्टा विवर्णच्छदना विहङ्गा स्सुरेन्द्रदत्तं तृषिताः पिबन्ति ॥

muktāsakāśaṃ salilaṃ patadvai sunirmalaṃ patrapuṭeṣu lagnam |
hṛṣṭā vivarṇacchadanā vihaṅgā ssurendradattaṃ tṛṣitāḥ pibanti ||

षट्पादतन्त्रीमधुराभिधानं प्लवङ्गमोदीरितकण्ठतालम् ।
आविष्कृतं मेघमृदङ्गनादै र्वनेषु सङ्गीतमिव प्रवृत्तम् ॥

ṣaṭpādatantrīmadhurābhidhānaṃ plavaṅgamodīritakaṇṭhatālam |
āviṣkṛtaṃ meghamṛdaṅganādai rvaneṣu saṅgītamiva pravṛttam ||

क्वचित्प्रनृत्तैः क्वचिदुन्नदद्भिः क्वचिच्च वृक्षाग्रनिषण्णकायैः ।
व्यालम्बबर्हाभरणैर्मयूरै र्वनेषु सङ्गीतमिव प्रवृत्तम् ॥

kvacitpranṛttaiḥ kvacidunnadadbhiḥ kvacicca vṛkṣāgraniṣaṇṇakāyaiḥ |
vyālambabarhābharaṇairmayūrai rvaneṣu saṅgītamiva pravṛttam ||

स्वनैर्घनानां प्लवगाः प्रबुद्धाः विहाय निद्रां चिरसन्निरुद्धाम् ।
अनेकरूपाकृतिवर्णनादाः नवाम्बुधाराभिहता नदन्ति ॥

svanairghanānāṃ plavagāḥ prabuddhāḥ vihāya nidrāṃ cirasanniruddhām |
anekarūpākṛtivarṇanādāḥ navāmbudhārābhihatā nadanti ||

नद्यस्समुद्वाहितचक्रवाका स्तटानि शीर्णान्यपवाहयित्वा ।
दृप्ता नवप्राभृतपूर्णभोगाः द्रुतं स्वभर्तारमुपोपयान्ति ॥

nadyassamudvāhitacakravākā staṭāni śīrṇānyapavāhayitvā |
dṛptā navaprābhṛtapūrṇabhogāḥ drutaṃ svabhartāramupopayānti ||

नीलेषु नीलाः प्रविभान्ति सक्ताः मेघेषु मेघा नववारिपूर्णाः ।
दवाग्निदग्धेषु दवाग्निदग्धा श्शैलेषु शैला इव बद्धमूलाः ॥

nīleṣu nīlāḥ pravibhānti saktāḥ megheṣu meghā navavāripūrṇāḥ |
davāgnidagdheṣu davāgnidagdhā śśaileṣu śailā iva baddhamūlāḥ ||

प्रहृष्टसन्नादितबर्हिणानि सशक्रगोपाकुलशाद्वलानि ।
चरन्ति नीपार्जुनवासितानि गजास्सुरम्याणि वनान्तराणि ॥

prahṛṣṭasannāditabarhiṇāni saśakragopākulaśādvalāni |
caranti nīpārjunavāsitāni gajāssuramyāṇi vanāntarāṇi ||

नवाम्बुधाराहतकेसराणि द्रुतं परित्यज्य सरोरुहाणि ।
कदम्बपुष्पाणि सकेसराणि नवानि हृष्टा भ्रमराः पतन्तिः ॥

navāmbudhārāhatakesarāṇi drutaṃ parityajya saroruhāṇi |
kadambapuṣpāṇi sakesarāṇi navāni hṛṣṭā bhramarāḥ patantiḥ ||

मत्ता गजेन्द्रा मुदिता गवेन्द्रा वनेषु विश्रान्ततरा मृगेन्द्रा ।
रम्या नगेन्द्रा निभृता नरेन्द्राः प्रक्रीडितो वारिधरैस्सुरेन्द्रः ॥

mattā gajendrā muditā gavendrā vaneṣu viśrāntatarā mṛgendrā |
ramyā nagendrā nibhṛtā narendrāḥ prakrīḍito vāridharaissurendraḥ ||

मेघास्समुद्धूतसमुद्रनादाः महाजलौघैर्गगनावलम्बाः ।
नदीस्तटाकानि सरांसि वापी र्महीं च कृत्स्नामपवाहयन्ति ॥

meghāssamuddhūtasamudranādāḥ mahājalaughairgaganāvalambāḥ |
nadīstaṭākāni sarāṃsi vāpī rmahīṃ ca kṛtsnāmapavāhayanti ||

वर्षप्रवेगा विपुलाः पतन्ति प्रवान्ति वातास्समुदीर्णघोषाः ।
प्रणष्टकूलाः प्रवहन्ति शीघ्रं नद्योजलैर्विप्रतिपन्नमार्गाः ॥

varṣapravegā vipulāḥ patanti pravānti vātāssamudīrṇaghoṣāḥ |
praṇaṣṭakūlāḥ pravahanti śīghraṃ nadyojalairvipratipannamārgāḥ ||

नरैर्नरेन्द्रा इव पर्वतेन्द्रा स्सुरेन्द्रदत्तैः पवनोपनीतैः ।
घनाम्बुकुम्भैरभिषिच्यमाना रूपं श्रियं स्वामिव दर्शयन्ति ॥

narairnarendrā iva parvatendrā ssurendradattaiḥ pavanopanītaiḥ |
ghanāmbukumbhairabhiṣicyamānā rūpaṃ śriyaṃ svāmiva darśayanti ||

घनोपगूढं गगनं सतारं न भास्करो दर्शनमभ्युपैति ।
नवैर्जलौघैर्धरणी विसृप्ता तमो विलिप्ता न दिशः प्रकाशाः ॥

ghanopagūḍhaṃ gaganaṃ satāraṃ na bhāskaro darśanamabhyupaiti |
navairjalaughairdharaṇī visṛptā tamo viliptā na diśaḥ prakāśāḥ ||

महान्ति कूटानि महीधराणां धाराभिधौतान्यधिकं विभान्ति ।
महाप्रमाणैर्विपुलैः प्रपातै र्मुक्ताकलापैरिव लम्बमानैः ॥

mahānti kūṭāni mahīdharāṇāṃ dhārābhidhautānyadhikaṃ vibhānti |
mahāpramāṇairvipulaiḥ prapātai rmuktākalāpairiva lambamānaiḥ ||

शैलोपलप्रस्खलमानवेगा श्शैलोत्तमानां विपुलाः प्रपाताः ।
गुहासु सन्नादितबर्हिणासु हारा विकीर्यन्त इवावभान्ति ॥

śailopalapraskhalamānavegā śśailottamānāṃ vipulāḥ prapātāḥ |
guhāsu sannāditabarhiṇāsu hārā vikīryanta ivāvabhānti ||

शीघ्रप्रवेगा विपुलाः प्रपाताः निर्धौतशृङ्गोपतला गिरीणाम् ।
मुक्ताकलापप्रतिमाः पतन्तो महागुहोत्सङ्गतलैर्ध्रियन्ते ॥

śīghrapravegā vipulāḥ prapātāḥ nirdhautaśṛṅgopatalā girīṇām |
muktākalāpapratimāḥ patanto mahāguhotsaṅgatalairdhriyante ||

सुरतामर्दविच्छिन्नास्स्वर्गस्त्रीहारमौक्तिकाः ।
पतन्ति चातुला दिक्षु तोयधारास्समन्ततः ॥

suratāmardavicchinnāssvargastrīhāramauktikāḥ |
patanti cātulā dikṣu toyadhārāssamantataḥ ||

निलीयमानैर्विहगैर्निमीलद्भिश्च पङ्कजैः ।
विकसन्त्या च मालत्या गतोऽस्तं ज्ञायते रविः ॥

nilīyamānairvihagairnimīladbhiśca paṅkajaiḥ |
vikasantyā ca mālatyā gato'staṃ jñāyate raviḥ ||

वृत्ता यात्रा नरेन्द्राणां सेना प्रतिनिवर्तते ।
वैराणि चैव मार्गाश्च सलिलेन समीकृताः ॥

vṛttā yātrā narendrāṇāṃ senā pratinivartate |
vairāṇi caiva mārgāśca salilena samīkṛtāḥ ||

मासि प्रोष्ठपदे ब्रह्म ब्राह्मणानां विवक्षताम् ।
अयमध्यायसमयस्सामगानामुपस्थितः ॥

māsi proṣṭhapade brahma brāhmaṇānāṃ vivakṣatām |
ayamadhyāyasamayassāmagānāmupasthitaḥ ||

निवृत्तकर्मायतनो नूनं सञ्चितसञ्चयः ।
आषाढीमभ्युपगतो भरतः कोसलाधिपः ॥

nivṛttakarmāyatano nūnaṃ sañcitasañcayaḥ |
āṣāḍhīmabhyupagato bharataḥ kosalādhipaḥ ||

नूनमापूर्यमाणायास्सर्वव्या वर्धते रयः ।
मां समीक्ष्य समायान्तमयोध्याया इव स्वनः ॥

nūnamāpūryamāṇāyāssarvavyā vardhate rayaḥ |
māṃ samīkṣya samāyāntamayodhyāyā iva svanaḥ ||

इमास्फीतगुणा वर्षास्सुग्रीवस्सुखमश्नुते ।
विजितारिः सदारश्च राज्ये महति च स्थितः ॥

imāsphītaguṇā varṣāssugrīvassukhamaśnute |
vijitāriḥ sadāraśca rājye mahati ca sthitaḥ ||

अहं तु हृतदारश्च राज्याच्य महतश्च्युतः ।
नदीकूलमिव क्लिन्नमवसीदामि लक्ष्मण ॥

ahaṃ tu hṛtadāraśca rājyācya mahataścyutaḥ |
nadīkūlamiva klinnamavasīdāmi lakṣmaṇa ||

शोकश्च मम विस्तीर्णो वर्षाश्च भृशदुर्गमाः ।
रावणश्च महान् शत्रुरपारं प्रतिभाति मे ॥

śokaśca mama vistīrṇo varṣāśca bhṛśadurgamāḥ |
rāvaṇaśca mahān śatrurapāraṃ pratibhāti me ||

अयात्रां चैव दृष्ट्वेमां मार्गांश्च भृशदुर्गमान् ।
प्रणते चैव सुग्रीवे न मया किञ्चिदीरितम् ॥

ayātrāṃ caiva dṛṣṭvemāṃ mārgāṃśca bhṛśadurgamān |
praṇate caiva sugrīve na mayā kiñcidīritam ||

अपि चातिपरिक्लिष्टं चिराद्दारैस्समागतम् ।
आत्मकार्यगरीयस्त्वाद्वक्तुं नेच्छामि वानरम् ॥

api cātiparikliṣṭaṃ cirāddāraissamāgatam |
ātmakāryagarīyastvādvaktuṃ necchāmi vānaram ||

स्वयमेव हि विश्रम्य ज्ञात्वा कालमुपागतम् ।
उपकारं च सुग्रीवो वेत्स्यते नात्र संशयः ॥

svayameva hi viśramya jñātvā kālamupāgatam |
upakāraṃ ca sugrīvo vetsyate nātra saṃśayaḥ ||

तस्मात्कालप्रतीक्षोऽहं स्थितोऽस्मि शुभलक्षण ।
सुग्रीवस्य नदीनां च प्रसादममनुपालयन् ॥

tasmātkālapratīkṣo'haṃ sthito'smi śubhalakṣaṇa |
sugrīvasya nadīnāṃ ca prasādamamanupālayan ||

उपकारेण वीरस्तु प्रतीकारेण युज्यते ।
अकृतज्ञोऽप्रतिकृतो हन्ति सत्त्ववतां मनः ॥

upakāreṇa vīrastu pratīkāreṇa yujyate |
akṛtajño'pratikṛto hanti sattvavatāṃ manaḥ ||

अथैवमुक्तः प्रणिधाय लक्ष्मणः कृताञ्जलिस्तत्प्रतिपूज्य भाषितम् ।
उवाच रामं स्वभिरामदर्शनं प्रदर्शयन्दर्शनमात्मनश्शुभम् ॥

athaivamuktaḥ praṇidhāya lakṣmaṇaḥ kṛtāñjalistatpratipūjya bhāṣitam |
uvāca rāmaṃ svabhirāmadarśanaṃ pradarśayandarśanamātmanaśśubham ||

यथोक्तमेतत्तव सर्वमीप्सितं नरेन्द्र कर्ता नचिराद्धरीश्वरः ।
शरत्प्रतीक्षः क्षमतामिमं भवान् जलप्रपातं रिपुनिग्रहे धृतः ॥

yathoktametattava sarvamīpsitaṃ narendra kartā nacirāddharīśvaraḥ |
śaratpratīkṣaḥ kṣamatāmimaṃ bhavān jalaprapātaṃ ripunigrahe dhṛtaḥ ||